དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ། བྱོན་པ་ལེགས།

ཇ༽ སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ཀྱི་བརྗོད་དོན་སྙིང་བསྡུས།   སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ་ལས། བམ་པོ་དང་པོའི་བརྗོད་དོན་སྙིང་པོ་ནི། སྒྱུར་བའི་ཐབས་ལ་སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ། སྒྱུར་བའི་ཐབས་སྤྱི་ལའང་། ༡) དྷརྨ་བསྒྱུར་བ་ལ་ཞེས་སོགས་ཀྱིས། སྐད་ཀྱི་གོ་རིམ་ལས་མ་བསྣོར་བར་སྒྱུར་བའི་ཐབས་དང་། ༢) ཚིགས་བཅད་ལ་ནི་ཞེས་སོགས་ཀྱིས། སྐད་ཀྱི་གོ་རིམ་ལས་བསྣོར་ནས་སྒྱུར་བའི་ཐབས་གཉིས་བསྟན་པ་དང་། གཉིས་པ། བྱེ་བྲག་གི་སྒྱུར་ཐབས་ལ། 1) མིང་གཅིག་དོན་མང་ལ་སྒྱུར་ཐབས་ལ་གསུམ་སྟེ།

ཆ༽ སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ཀྱི་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པ་བཞི།   དེ་ཡང་སྒྲ་སྒྱུར་སྐབས་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པ་བཞི་ནི། མཁས་དབང་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ (1927-1997) མཆོག་གིས་མཛད་པའི་བོད་ཀྱི་ཡིག་སྒྱུར་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་སྐོར་ལས[1]། ༡ ཞེ་སའི་ཐ་སྙད་རྒྱས་བསྡུས་སྐབས་དང་འཚམ་པ། ༢ བཀས་བཅད་མཛད་ཟིན་པའི་རྩ་དོན་རྣམས་སྒྱུར་བ་པོ་ཚང་མས་བརྩི་སྲུང་བྱེད་དགོས་པ། ༣ མིང་གསར་པ་བཏགས་དགོས་པ་བྱུང་ན། བསམ་འཆར་རྣམས་རྒྱལ་པོ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ། མཁན་པོ་བཅས་ལ་སྙན་ཞུ་འབུལ་དགོས་པ་དང་།

ཅ༽ སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་ཐབས་དམ་པ་བཞི་དང་། དེ་དག་གི་གོ་དོན།   དེ་ཡང་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ལས་བོད་སྐད་དུ་རྒྱལ་བའི་བཀའ་བསྟན་གྱི་གསུང་རབས་སྒྱུར་སྐབས་སྐད་གཉིས་སྨྲ་བའི་ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་སྒྱུར་བའི་ཚུལ་ལ། ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་ཆོས་རྒྱལ་མངའ་བདག་ཚངས་པ་ལྷ་ཡི་མེ་ཏོག་དབོན་སྲས་ཀྱི་སྐུ་རིང་ལ་སྒྱུར་ཚུལ་གྱི་སྒྲ་སྒྱུར་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ་ལས་གསུངས་པའི་ཡི་གེ་སྒྱུར་བའི་ཐབས་དམ་པ་བཞི་ནི། ༡ སྒྲ་སྒྱུར་དང་། ༢ དོན་སྒྱུར། ༣ ཐད་སྒྱུར། ༤ ཐད་ལོག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་དང་བཞི་སྟེ།

ང༽ སྒྲ་སྒྱུར་རིག་པའི་རྩ་དོན་ཆེན་པོ་གསུམ།   དེ་ཡང་སྟག་སྒང་མཁས་མཆོག་གུ་རུ་བཀྲ་ཤིས་ (དུས་རབས་18པ།) ཀྱིས་མཛད་པའི་གུ་བཀྲའི་ཆོས་འབྱུང་ལས[1]། སྲས་ཆུང་མུ་ཏིག་བཙད་པོ་ (འདི་ལ་མུ་ཁྲི་བཙན་པོའང་ཟེར།) སད་ན་ལེགས་མཇིང་ཡོན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཞིའི་སྟེང་དུ་རྒྱལ་སྲིད་བཟུང་། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཆོས་སྐལ་སྩལ། ཡབ་མེས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་དང་། ཤུལ་ན་བཞུགས་པའི་ལོ་པཎ་རྣམས་ལ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བསྙེན་བཀུར་དང་བཅས་ཏེ། སྔར་མ་འགྱུར་བའི་གསུང་རབ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་བསྒྱུར།

ག༽ སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། བཀས་བཅད་ཀྱི་རིམ་པ།   དེ་ཡང་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱིས་སྲིད་དབང་བཟུང་རིང་ཐང་དེབ་གསར་རྙིང་ལྟར་ན། ཕྱི་ལོ་ ༧༩༨ ནས་ ༨༡༥ བར་ལ་རྟ་ལོ་སྔ་རྗེས་གཉིས་བྱུང་བའི་རྟ་ལོ་སྔ་མ་ནི། ཆུ་རྟ་ཕྱི་ལོ་ ༨༠༢ ལོ་དང་། རྟ་ལོ་རྗེས་མ་ནི་ཤིང་རྟ་ཕྱི་ལོ་ ༨༡༤ ལོ་ཡིན་པས། རྟ་ལོ་རྗེས་མ་དེར་ཕོ་བྲང་འོན་ཅང་རྡོ་ན་རྒྱལ་བློན་ལོ་པཎ་མང་པོ་གདན་འཛོམས་པའི་གྲྭར། རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། སུ་རེནྡྲ་བོ་དྷི། ཤཱི་ལེནྡྲ་བོ་དྷི། དཱ་ན་ཤཱི་ལ། བོ་དྷི་མི་ཏྲ་བཅས་ལྔ་དང་།

ཁ༽ བསྒྱུར་བྱའི་སྐད་ཡིག་དང་། བརྗོད་བྱའི་ནང་དོན།   བསྒྱུར་བྱའི་སྐད་རིགས་གང་དག་ནས་བཀའ་བསྟན་གསུང་རབ་རྣམས་བོད་འགྱུར་མཛད་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་པདྨས་མཛད་ཅིང་ཡར་རྗེ་ཨོ་རྒྱན་གླིང་པས་ (1323-?) གཏེར་ནས་བཞེས་པའི་བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ་ལས[1]། སཾ་སྐྲི་ཏ་ལྷའི་སྐད༔ བཻ་ཤ་འདྲེའི་སྐད༔ ཨ་བ་བྷ་ཏི་གནོད་སྦྱིན་གྱི་སྐད༔ ནཱ་ག་ར་ཀླུའི་སྐད༔ འབའ་དུ་ལ་མིའི་སྐད༔ ཁ་དྷོ་ལ་སྲིན་པོའི་སྐད༔ ཨ་ཧ་ར་ཨུ་རྒྱན་གྱི་སྐད༔ བྷྱེ་ཀ་ར་མི་མ་ཡིན་གྱི་སྐད༔ པྲ་ཏི་ཤ་ཟའི་སྐད༔

གཉིས། བཀའ་བསྟན་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་རྣམ་གཞག ཀ༽ སྒྲ་སྒྱུར་དང་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་གོ་དོན་དང་ཁྱད་པར།   དེ་ཡང་སྒྲ་སྒྱུར་ཞེས་པ་ནི། མཁས་དབང་སློབ་དཔོན་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས[1]། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཡིག་ཐོག་བཞུགས་པའི་བཀའ་བསྟན་གསུང་རབ་ཀྱི་བརྗོད་དོན་རྣམས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཐོག་ནས་ཀློག་སྐབས་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐམ་པ་གོ་བ་ཆ་ཚང་ལེན་ཐུབ་པར་བརྟེན། འདི་ལ་བོད་ཀྱི་མེས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་སྒྱུར་ཞེས་མཚན་བཏགས་ཡོད། བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་རིང་ལུགས་ལ་ལུང་དུ་སྟོན་པ་དང་། བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་སྒྲ་རིག་པ་ཞེས་དང་།

ཙ༽ བྱས་ཅན་ལོ་པཎ་གྱི་བཀའ་དྲིན་ལ་བསྟོད་པ།   དེ་ཡང་ས་སྐྱ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་ (1312-1375) གྱིས་མཛད་པའི་རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་གི་མཆོད་བརྗོད་ལས[1]། བོད་ཡུལ་མཐའ་འཁོབ་མུན་པའི་སྨག་རུམ་འདིར། ། དམ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྒྲོན་མེ་ཆེན་པོ་སྤར། ། བོད་འབངས་སེམས་ཅན་བདེ་ལ་འགོད་མཛད་པ། ། སྤྲུལ་པའི་རྒྱལ་བློན་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

མ༽ པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་གྱི་བསྟན་བཅོས་སྒྲ་སྒྱུར་མཛད་པ་པོ་ལོ་ཙཱ་བ་ ༨༩ ཡི་མཚན་གཞུང་།   ༡༽ མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་གསུང་གི་སྒྱུར་བྱེད་ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་ནི། ༡༽ ལོ་ཙཱ་བ་ངན་ལམ་རྒྱལ་བ་མཆོག་དབྱངས་དང་། ༢༽ ལོ་ཙཱ་བ་གླང་དཔལ་གྱི་སེངྒེ་།༣༽ ལོ་ཙཱ་བ་རྙི་བ་དེ་ཝ་གྷོ་ཥ། ༤༽ ལོ་ཙཱ་བ་སཱུརྱ་ཀཱིརྟི། ༥༽ ལོ་ཙཱ་བ་མལ་གྱོ་བློ་གྲོས་གྲགས། ༦༽ ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་གཞོན་ནུ་ཤེས་རབ། ༧༽ ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་གཞོན་ནུ་ཚུལ་ཁྲིམས། ༨༽ རྡོ་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་དར་མ་རིན་ཆེན། ༩༽ ལོ་ཙཱ་བ་འབྲོ་ཤེས་རབ་གྲགས། ༡༠༽ ལོ་ཙཱ་བ་རབ་ཞི་བཤེས་གཉེན།

བ༽ ལོ་པཎ་གྲངས་འདྲེན་གྱི་འཁྲུལ་གཞི་བྱུང་རིགས།   དེ་ལྟར་སྐད་གཉིས་སྨྲ་བའི་ལོ་ཙཱ་བ་ཇི་ཙམ་བྱོན་མིན་དེབ་ཐེར་ཁག་ཏུ་གསལ་བའི་གྲངས་ལ་མང་ཉུང་གི་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་ནི། དེབ་ཐེར་དེ་དག་གི་གཞི་འཛིན་སའི་ཡིག་ཆའི་ཁུངས་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས་ཡིན་ལ། ཡིག་ཚང་ཕལ་མོ་ཆེར་ལོ་ཙཱ་བའི་ཐོག་མ་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་ནས་ནམ་མཁའ་སྐྱོང་བར་བསྟན་པ་སྔ་དར་སྐབས་བྱོན་པའི་ལོ་ཙཱ་བ་ཇི་ཙམ་བྱོན་པ་བརྩི་ཚུལ་མཐུན་པར་བྱུང་ལ། དེ་དག་ལས་ཞལ་གསལ་ཞིང་ཆ་ལག་ཚང་བ་ནི།