དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ། བྱོན་པ་ལེགས།

ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པ། ནཱ་ལེནྡྲའི་གནའ་ཤུལ་གསར་རྙེད་དང་སླར་གསོ། ཀ༽ ནཱ་ལེནྡྲའི་གནའ་ཤུལ་གསར་རྙེད་བྱུང་ཚུལ།   དེ་ཡང་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་དུས་མཇུག་དང་བཅུ་གསུམ་པའི་དུས་འགོ་ཙམ་སྟེ། ཕྱི་ལོ་ ༡༡༩༣ ལོར་བོད་པས་གྲུ་གུ་དང་། རྒྱ་གར་བས་ཏུ་རུ་ཥ་སྟེ། དེང་སྐབས་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཏུར་ཀེ་ (Turkish) ཞེས་འབོད་པའི་ཁ་ཆེའི་དམག་དཔུང་གིས་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་འཛུལ་གྱིས་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་སོགས་གཏོར་བཤིག་བྱས་ནས་རྗེས་ཤུལ་ཙམ་ལས་མེད་པར་བཟོས་རྗེས།

༡༽ ནཱ་ལེནྡྲ་ཉམས་གུད་དང་གཏོར་བཤིག་གི་རྒྱུ་རྐྱེན།   སྤྱིར་རྒྱ་གར་དུ་ནང་པའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་དུ་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་འདིར་དགྲ་ལན་གསུམ་བྱུང་སྟེ་མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་གསུང་རབ་དང་། དེའི་འཆད་ཉན་སྒོམ་སྒྲུབ་གནང་མཁན་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ཁ་འཐོར་དུ་ཕྱིན་པ་སོགས་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡང༌། པཎ་གྲུབ་རྣམས་དང་ཆོས་རྒྱལ་ཚོས་འབད་པ་ཆེ་ཐང་དུ་བགྱིས་པས་རིམ་བཞིན་སོར་ཆུད་དེ་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་སྡེ་ཆེན་པོ་རྣམས་སྔར་བཞིན་རྒྱས་པ་ལས།

ག༽ ནཱ་ལེནྡྲ་ཏུ་རུཥྐའི་དམག་གིས་བཅོམ་ཚུལ།   (རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་ཅེས་པའི་དེབ་ཏུ་ཀླ་ཀློའི་དམག་གིས་ནཱ་ལེནྡྲར་ དཔུང་འཇུག་བྱས་པའི་ཡུལ་དངོས་བྲིས་པ་བཞུགས།) དེ་ཡང་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་གཏོར་བཤིག་གི་གོད་ཆག་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ་ནི། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ (1903-1951) གྱིས་མཛད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ་ལས[1]། དེ་ནས་ཤི་ཧ་བུ་དིན་གྱིས་ཛི་མེར་བར་དུ་བཟུང་། ཀུནྱ་ཀུཔྫའི་རྒྱལ་པོ་ཛ་ཡ་ཙནྡྲ་ཕམ་པར་བྱས་ཏེ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་བར་ཀླ་ཀློས་དབང་དུ་བཅུག །

༢༽ དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་འཕེལ་འགྲིབ་འཇིག་གསུམ།   དེ་ཡང་ཐང་སན་ཙང་ (603-664) གི་ཆེན་པོ་ཐང་གུར་དུས་ཀྱི་རྒྱ་གར་ཞིང་གི་བཀོད་པའི་དཀར་ཆག་ལས[1]། གཙུག་ལག་ཁང་ཐོག་མར་ཨར་ལས་འཛུགས་སྐབས་ཀླུ་ལ་གནོད་པ་ཕོག་པས། དགེ་འདུན་ལ་ཁྲག་སྐྱུག་པའི་ནད་མང་ཙམ་བྱུང་ཟེར། ད་ལྟ་ལོ་སྟོང་ལྷག་སོང་ཡང་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་དང་ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་རྒྱས་ལས། འགྲིབ་རྒུད་ཅུང་ཙམ་ཡང་བྱུང་མ་མྱོང་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར།

༡༽ དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ་དུས་ནམ་ཞིག་འཇིག་མིན།   དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུས་ནམ་ཞིག་འཇིག་མིན་ནི། བཙན་པོ་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་འཇམ་དཔལ་ཆོས་ཀྱི་བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས་ (1789-1839) ཀྱིས་མཛད་པའི་འཛམ་གླིང་རྒྱས་བཤད་ལས[1]། བོད་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་གཏམ་ལ་དེང་སང་ནཱ་ལེནྡྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཕར་ཞོག་རྒྱ་གར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་མིང་ཙམ་ཡང་མེད་ཟེར་མོད། ཏཱ་ར་ནཱ་ཐའི་རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་ལས།

ཁ༽ ནཱ་ལེནྡྲའི་དར་རྒུད་སྟོང་པའི་གནས་སྐབས་གསུམ། དེ་ཡང་འགོས་ལོ་གཞོན་ནུས་དཔལ་ (1392-1481) གྱིས་མཛད་པའི་དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ་ལས[1]། དེ་ནས་རྒྱ་གར་དུ་བྱོན་ཏེ་ཏི་ར་ཧུ་ཏི་ནས་ཡངས་པ་ཅན་དུ་བྱོན། མནལ་ལམ་དུ་རྡོ་རྗེ་གདན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟིགས། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་བྱོན་པས་མི་གཅིག་ཀྱང་མི་འདུག་སྟེ། ཏུ་རུ་ཥྐའི་དམག་གིས་ཉེན་བྲོས་པས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡུན་རིང་དུ་མ་མཇལ། དེ་ནས་མཇལ་ཏེ་མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ལ་མཆོད་པ་ཕུལ།

ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པ། དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ་གཏོར་བཤིག་དང་ཉམས་གུད། ཀ༽ ནཱ་ལེནྡྲ་གཏོར་མཁན་ཏུ་རུཥྐ་ངོས་འཛིན་ཚུལ། དེ་ཡང་ཏུ་རུཀྵ་ཞེས་པ་ནི་ལེགས་སྦྱར་སྐད་དང་། གར་ལོག་གི་མིང་ཡིན་ཚུལ་དང་། ཧོར་དང་སོག་པོའི་མིང་ལ་འཇུག་ཚུལ་སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་གསེར་གྱི་ཕྲེང་མཛེས་སུ་གསལ་ལ། སྐྱོགས་སྟོན་ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཀྲ་ཤིས་ (དུས་རབས་15པ།) ཀྱིས་མཛད་པའི་དག་ཡིག་ལི་ཤིའི་གུར་ཁང་ལས[1]།

ཏ༽ ནཱ་ལེནྡྲའི་པཎ་གྲུབ་ཀྱི་བླ་སློབ་ཏུ་གྱུར་པའི་པཎ་གྲུབ།   དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་པཎ་གྲུབ་རྣམས་ཀྱི་བླ་སློབ་ཏུ་གྱུར་པའི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་པཎ་གྲུབ་ལ་མཚོན་ནའང་། བྲམ་ཟེ་སྒྲ་གཅན་འཛིན་བཟང་པོའི་སློབ་མ་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་དང་། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐུགས་སྲས་བཞི་ནི། འཇམ་དཔལ་ཞལ་མཐོང་ཤཱཀྱ་མི་ཏྲ་དང་། སྒྲོལ་མའི་ཞལ་མཐོང་ནཱ་ག་བོ་དྷི། ས་བརྒྱད་ནོན་པ་ཨཱརྱ་དེ་ཝ། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཞལ་མཐོང་མ་ཏངྒི་པ་བཞི་དང་། ཉེ་བའི་ཐུགས་སྲས་གསུམ་ནི།

༢༩༽ པཎྜི་ཏ་སྨྲི་ཏི་ཛྙཱ་ན་ཀཱིརྟིའི་རྣམ་ཐར།   དེ་ཡང་རོང་ཐ་ཆོས་འབྱོར་ལྷུན་གྲུབ་ཞབས་ (1857-1900/1901) ཀྱིས་མཛད་པའི་དཀར་ཆག་ལས[1]། འཕགས་ཡུལ་པཎ་ཆེན་གསེར་གྱི་རི་བོའི་དབུས། །ལུང་རྟོགས་མངོན་པར་འཕགས་པ་གླིང་བཞིའི་རྒྱན། ། གྲུབ་བརྙེས་སྨྲི་ཏི་ཛྙཱ་ན་ཀཱིརྟི་ཡི། །ཐུགས་རྗེའི་སྣང་བས་བྱང་ཆུབ་དེ་སྲིད་སྐྱོངས། ། ཞེས་བསྟོད་ཕྱག་མཛད་པ་ལྟར། པཎྜི་ཏ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་མཚན་ལ་སྨྲི་ཏི་ཛྙཱ་ན་ཀཱིརྟི་སྟེ་བོད་སྐད་དུ་དྲན་པའི་ཡེ་ཤེས་གྲགས་པ་ཞེས་ཞུ་ཞིང་།

༢༨༽ སློབ་དཔོན་ཧཱུཾ་ཀ་ར།   དེ་ཡང་བལ་པོའི་སློབ་དཔོན་ཧཱུཾ་ཀ་ར་ནི། མཁས་བཙུན་བཟང་པོ་ལགས་ (1920-2009) ཀྱིས་བརྩམས་པའི་རྒྱ་གར་པཎ་ཆེན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ངོ་མཚར་པདྨོའི་འཛུམ་ཞལ་གསར་པ་ལས[1]། བལ་པོའི་ཡུལ་དུ་བྲམ་ཟེའི་རིགས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། རིག་བྱེད་སོགས་དང་མུ་སྟེགས་གཞུང་ལུགས་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་ཤིང་ནུས་པའང་ཐོབ། ཕྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་དད་པས། ཡུལ་དབུས་སུ་ནཱ་ལེནྡྲར་སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་དང༌།