དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ། བྱོན་པ་ལེགས།

༣༽ སྐུ་བལྟམས་པའི་མཛད་པ།   དེ་ཡང་དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ (c.150-250) ཀྱིས་མཛད་པའི་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་བསྟོད་པ་ལས[1]། ཟླ་བ་བཅུ་རྫོགས་ཤཱཀྱའི་སྲས་པོ་ནི། །བཀྲ་ཤིས་ལུམྦིའི་ཚལ་དུ་བལྟམས་པའི་ཚེ། ། ཚངས་དང་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཏུད་མཚན་མཆོག་ནི། །བྱང་ཆུབ་རིགས་སུ་ངེས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཞེས་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་ཟླ་བ་བཅུ་བཞུགས་ནས་ལུམྦི་ནིའི་ཚལ་དུ་སྐུ་བལྟམས་པའི་མཛད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་ (1570-1662) གྱིས་མཛད་པའི་སྟོན་པའི་མཛད་བཅུ་ལས་བརྩམས་ཏེ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ལས[2]།

༢༽ ལྷུམས་སུ་ཞུགས་པའི་མཛད་པ།   དེ་ཡང་པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱན་ (1570-1662) གྱིས་མཛད་པའི་སྟོན་པའི་མཛད་བཅུ་ལས་བརྩམས་ཏེ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ལས[1]། ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་ལྔ་ཡིས་བསམས་བཞིན་དུ། །སྤྲིན་དཀར་གཡོ་འདྲའི་ལག་ལྡན་རྣམ་རོལ་གྱིས། ། སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་མོའི་ལྷུམས་ཀྱི་གཞལ་མེད་ཁང་། །ཀུན་ནས་མཛེས་པར་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

༡༽ དགའ་ལྡན་གནས་ནས་འཕོ་བའི་མཛད་པ།   དེ་ཡང་དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ (c.150-250) ཀྱིས་མཛད་པའི་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་བསྟོད་པ་ལས[1]། ལྷ་རྣམས་འདུལ་མཛད་འདུལ་བའི་དུས་མཁྱེན་ནས། །ལྷ་ལས་བབས་ནས་གླང་ཆེན་ལྟར་གཤེགས་ཏེ། ། རིགས་ལ་གཟིགས་ནས་ལྷ་མོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་གྱི། །ལྷུམས་སུ་ཞུགས་པར་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

ཀ༽ སྟོན་པའི་མཛད་རྣམ་སྙིང་པོ་ཀུན་བསྡུས། ཀ) སྟོན་པའི་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས།   རྩེ་གཅིག༵་སྒྲུབ་པའི་མཚན་དཔེའི་རྒྱན་ལྡན་སྐུ༵། ། དོན་གཉིས༵་ལྷུན་གྲུབ་འགག་མེད་སྙན་པའི་གསུང༵༌། ། དུག་གསུམ༵་སྒྲིབ་པ་ཀུན་བྲལ་ཟབ་ཡངས་ཐུགས༵། ། བདུད་བཞིའི༵་སྐྱོན་བྲལ་བསྟན་པའི་བདག་པོར་འདུད། ། ཅེས་བསྟོད་ཕྱག་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོས་ (725-790) མཛད་པའི་བདེ་གཤེགས་བརྒྱད་ལ་བསྟོད་པ་ལས[1]། ཐབས་མཁས་ཐུགས་རྗེས་ཤཱཀྱའི་རིགས་འཁྲུངས་ཤིང་། །གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་བདུད་ཀྱི་དཔུང་འཇོམས་པ། ། གསེར་གྱི་ལྷུན་པོ་ལྟ་བུར་མཛེས་པའི་སྐུ། །ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་པོ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

རྩོམ་པ་པོའི་སྔོན་གླེང་། ཀ༽ པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་གསར་གཏོད་མཛད་ཚུལ།   ཀླུ་སྒྲུབ་འཕགས་པ་ལྷ་དང་སངས་རྒྱས་བསྐྱངས། །ལེགས་ལྡན་འབྱེད་དང་ཟླ་གྲགས་ཞི་བ་ལྷ། ། ཞི་འཚོ་པདྨའི་ངང་ཚུལ་ནཱ་ལེནྡྲའི། །ཟབ་མོ་ལྟ་བརྒྱུད་པཎ་གྲུབ་རྣམས་ལ་བསྟོད། ། ཐོགས་མེད་དབྱིག་གཉེན་ཕྱོགས་གླང་ཆོས་ཀྱི་གྲགས། །འཕགས་གྲོལ་སེང་བཟང་ཡོན་ཤཱཀ་རྣམ་གཉིས་དང་། ། ཟབ་རྒྱས་གདམས་པའི་མཛོད་འཛིན་ཨ་ཏི་ཤ །རྒྱ་ཆེན་སྤྱོད་རྒྱུད་པཎ་གྲུབ་རྣམས་ལ་བསྟོད། །

དཀར་ཆག རྩོམ་པ་པོའི་སྔོན་གླེང་། ཀ༽ པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་གསར་གཏོད་མཛད་པའི་དགོས་དམིགས། ཁ༽ པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་ལ་ཟབ་རྒྱས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཚུལ། ག༽ པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་གསར་གཏོད་མཛད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་དགོས་དམིགས། ང༽ པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་གྱི་སྐུ་ཐང་ལྗགས་བཀོད་ཇི་ལྟར་མཛད་ནས་བཞེངས་ཚུལ།

ལུང་ཁུངས་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ། གཅིག །རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར། བཀའ་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མ། འདུལ་བ། ༼ཀ༽ དེབ་ཨང་། ༡ པོ། ༡༩༩༥ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༤༠ བཀའ་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མ། འདུལ་བ་གཞི། ༼ཁ༽ དེབ་ཨང་ ༢ པ། ༡༩༩༥ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༣༠ བཀའ་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མ། རྒྱུད། ༼ཐ༽ དེབ་ཨང་ ༦ པ། ༡༩༩༥ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༣༦༢ བཀའ་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མ། འདུལ་བ། ༼ཉ༽ དེབ་ཨང་ ༨ པ། ༡༩༩༥ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༩༤

ཁ༽ མཇུག་གི་བསྔོ་སྨོན་གྱི་རིམ་པ།   དེ་ཡང་སྡེ་སྣོད་འཛིན་པ་ཡཱི་ཅེན་ (635-713) གྱིས་མཛད་པའི་རྒྱ་གར་ཡུལ་དུ་འབྱོར་བའི་ཐང་གི་བཙུན་པ་ལས[1]། གཙང་པོ་གློས་འཐུང་མཚོ་ཆུང་ནཱ་ལེན་བར། །གནམ་གྱི་ཆུ་མོས་འཕྲེད་ཀྱིས་བཅད་གྱུར་ཀྱང་། །བྱེ་མའི་ཀློང་ཆེན་རྟ་ཕོའི་འགྲོས་ཀྱིས་བརྒལ། །ལ་ལུང་འགག་འཕྲང་གོམ་པའི་གྲངས་ཀྱིས་གཞལ། །འཕགས་ཡུལ་ངོ་མཚར་ཞིང་གི་བཀོད་པ་ཀུན། །ངག་རྒྱུན་ཟེར་སྒྲོས་ཙམ་གྱིས་རྟོགས་མི་འགྱུར། །

༣༽ ནཱལནྡཱའི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གསར་པ།   དེ་ཡང་ནཱ་ལནྡཱ་ཞིབ་འཇུག་ལས། ༡༽ གནའ་བོའི་ནཱལནྡཱའི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་། ནཱལནྡཱ་ (Nalanda) དང་། མཧཱ་བི་ཧ་ར་ (Mahavihara) ཞེས་པའི་མིང་འདི་གཉིས་ཧ་ལམ་དོན་གཅིག་ཏུ་སྣང་། ནཱལནྡཱ་ཞེས་པའི་མིང་ཐོས་མ་ཐག་ཏུ་དུས་རབས་ལྔ་པ་ནས་བཅུ་གཉིས་བར་གྱི་ལོ་བདུན་བརྒྱ་ཙམ་རིང་ནང་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་སློབ་གཉེར་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པའི་གནའ་དུས་ཀྱི་ནང་པའི་གདན་ས་ཆེན་པོ་ནཱལནྡཱ་ཞེས་པ་དེ་སེམས་ནང་འཆར་ངེས་ཡིན།

༢༽ དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ་ལོ་ ༨༠༠ རྗེས་སུ་སླར་གསོ་བྱུང་ཚུལ།   བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཕ་ས་རྒྱ་གར་འཕགས་ཡུལ་གྱི་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་ཆེས་མཐོའི་གཙུག་ལག་ཁང་གཏོར་བཤིག་སོང་སྟེ་ལོ་ངོ་ ༨༠༠ ཐམ་པའི་རྗེས་སུ་སླར་གསོ་གནང་། དེ་ཡང་ལོ་ངོ་ ༡༤༠༠ ལྷག་གི་ཡར་སྔོན་དུ་རྒྱའི་ཧྭ་ཤང་ཐང་ཟན་བླ་མ་དང་། སྡེ་སྣོད་འཛིན་པ་ཡཱི་ཅིན། ཧྥ་ཤཱན་སོགས་དང་། ལྷག་པར་དུ་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བའི་ཐོག་མ་སློབ་དཔོན་ཐོན་མི་ས་བྷོ་ཊ་ནས།