དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ། བྱོན་པ་ལེགས།

ཅ༽ བོད་སྐད་ནས་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བའི་གཞུང་ལུགས།   བོད་ཡིག་ནས་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་གཙོ་བོ་ནི། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་ཡིན་ཅིང་། དེའི་སྔོན་དུ་བོད་ཡིག་ནས་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་ཁག་གཅིག་ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་ནས་ཐོན་ཡོད་ཚུལ་བཤད། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པ་ནས་བཟུང་བོད་ཡིག་ནས་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་གཙོ་བོ་ནང་ཆོས་དང་། ལོ་རྒྱུས། རྩོམ་རིག་བཅས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཡིན།

ང༽ རྒྱའི་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་གཞུང་ལུགས་བསྒྱུར་རྒྱུ་ཇི་ཡོད།   རྒྱ་སྐད་དུ་རང་རེ་བོད་ལྟར་ལེགས་སྦྱར་དང་། པཱ་ལི་ནས་བསྒྱུར་བའི་ཆོས་ཚན་ ༡༤༦༧ ཙམ་བཞུགས་ཡོད། དེ་ལས་གཞུང་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ཤས་ལ་བོད་འགྱུར་དེ་སྔ་ནས་ལེགས་སྦྱར་དང་། རྒྱ་ལས་བསྒྱུར་བ་བཞུགས་ཡོད། དེང་དུས་བོད་སྒྱུར་མེད་ཅིང་ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་གི་བཀའ་བསྟན་དུ་བཞུགས་པ་བོད་འགྱུར་དགོས་ངེས་ཅན་འགའི་མཚན་བསྡུས་ཏེ་བཀོད་ན། ཤེར་ཕྱིན་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་རྒྱས་པའི་རྒྱས་པ་བམ་པོ་དྲུག་བརྒྱའི་བདག་ཉིད་ཅན། འོད་སྲུང་སྡེ་པའི་དགེ་སློང་ཕའི་སོ་ཐར་གྱི་མདོ།

ག༽ རྒྱའི་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྟན་བཅོས་ཇི་ཙམ་བསྒྱུར་བ།   དེ་ཡང་བསྟན་བཅོས་ཇི་ཙམ་རྒྱ་ལས་སྒྱུར་ཡོད་ཅེ་ན།[1] ༡༽ མདོ་སྡེ་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་འགྲེལ་པ་རྒྱའི་སློབ་དཔོན་རྫོགས་གསལ་གྱི་མཛད་པ་དང་། ༢༽ དམ་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོ་འགྲེལ་པ། ༣༽ རྡོ་རྗེ་གཅོད་པའི་ཊཱིཀཱ། ༤༽ མདོ་ལངྐར་གཤེགས་པའི་བསྡུས་དོན། ༥༽ ལངྐར་གཤེགས་པའི་མདོའི་ཊཱི་ཀཱ་གཞན། ༦༽ མདོ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱ་མོའི་བཤད་པ། ༧༽ ཆོས་དཀོན་མཆོག་ལ་ཅིག་ཅར་དུ་འཇུག་པའི་སྒོ་མཁན་པོ་བདུན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་མདོ།

ཁ༽ རྒྱའི་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བཀའ་འགྱུར་ཇི་ཙམ་བསྒྱུར་བ།   དེ་ཡང་རྒྱ་སྐད་ནས་བོད་འགྱུར་ལ་བཀའ་བསྟན་ཇི་ཙམ་བསྒྱུར་ཡོད་ཅེ་ན།[1] དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ་[2]ལྟར་ན། རྒྱ་ནག་གི་བཀའ་འགྱུར་ནས་བོད་བསྒྱུར་བྱས་པ་མདོ་ཉེར་གསུམ་གྱི་མཚན་བཞུགས་ཡོད་པ་རྣམས་ནི། ༡༽ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ། ༢༽ མདོ་མཛངས་བླུན། ༣༽ འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ། ༤༽ འཕགས་པ་ལངྐར་གཤེགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ལེའུ། ༥༽ འཕགས་པ་ཐབས་མཁས་པ་ཆེན་པོ་དྲིན་ལ་བླན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མདོ།

བཅུ་གཅིག །རྒྱ་ནག་གི་ལོ་ཙཱ་བ་ཇི་བྱུང་དང་། དེ་དག་གིས་བསྒྱུར་བའི་བཀའ་བསྟན།   ཀ༽ རྒྱ་ནག་གི་ལོ་ཙཱ་བ་ཇི་བྱུང་། དེ་ཡང་གུང་ལོ་ཙཱ་བ་མགོན་པོ་སྐྱབས་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྒྱ་ནག་ཆོས་འབྱུང་ལས[1]། དེ་ལ་ཧཱན་མིང་དྷཱིའི་ཡུང་ཕིང་ལོ་བཅུ་པ་ནས། ཐང་ཡིང་ཧུའང་གི་ཁའི་ཡུའན་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བར་ལོ་དྲུག་བརྒྱ་རེ་གསུམ་གྱི་རིང་ལ། སྒྲ་སྒྱུར་མཁན་པོ་ ༡༧༦ བྱུང་བའི་འགྱུར་ཆོས་བཀའ་བསྟན་ཁྱོན་བསྡོམས་གླེགས་བམ་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བདུན་བཞུགས་པར་སྣང་། དུས་དེ་ནས་ཐང་ཏེ་ཙུང་རྒྱལ་པོའི་ཊེན་ཡའན་ལོ་ལྔ་པའི་བར་ལོ་དྲུག་ཅུའི་རིང་ལ་མཁན་པོ་བརྒྱད་བྱུང་བའི་སྔ་ཕྱིར་འགྱུར་བ་གླེགས་བམ་ཉིས་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས་བསྣན་ཏེ། བཀས་གཏད་ཀྱི་དཀར་ཆག་ཊེན་ཡུའན་ལཱུས་མཛད།

ཁ༽ པཱ་ལི་ནས་བཀའ་བསྟན་བོད་འགྱུར་ཇི་བཞུགས། དང་པོ་པཱ་ལི་ནས་བོད་འགྱུར་ལ་མཚོན་ན། ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་བུ་སྟོན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བླ་མ་ཐར་པ་ལོ་ཙཱ་བ་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་དང་། སིངྷ་ལའི་སློབ་དཔོན་ཨཱནནྡ་ཤྲཱི་གཉིས་ཀྱི་གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་གླེང་གཞི་དང་། མདོ་སྡེ་ཚངས་པའི་དྲྭ་བ། ཆོས་འཁོར་གྱི་མདོ། ལྕང་ལོ་ཅན་གྱི་ཕོ་བྲང་གི་མདོ། བཀྲ་ཤིས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སོགས་མདོ་བཅུ་གསུམ་བསྒྱུར་ཡོད་པ་རྣམས་དེང་པཱ་ལིའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ནང་བཞུགས་པ་དང་མཐུན་པ་མང་དག་ཅིག་སྣང་ཞིང་།

བཅུ་པ། པཱ་ལིའི་སྐད་ནས་བོད་འགྱུར་ཇི་བྱུང་སྐོར། ཀ༽ པཱ་ལིའི་གོ་དོན་དང་ངོས་འཛིན།   དེ་ཡང་པཱ་ལི་ཞེས་པ་ནི། སཾ་བོད་རྒྱ་གསུམ་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད་ལས[1]། པཱལཱིཤ་ནི་ཤ་ཟ་དང་། པཱལི་ཁ་རན་དང་རྩེ་མོ་སོགས་ལ་འཇུག་པ་དང་། པྲཀྲིཏ་རང་བཞིན་[2]ལ་འཇུག་པར་གསལ་བ་ལྟར། པཱལི་ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ན། རྒྱུན་ཆགས་དང་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་གྲུབ་པ་ལས། དང་པོ་ནི། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ (1903-1951) གྱིས་མཛད་པའི་སིངྒ་ལའི་ལོ་རྒྱུས་ལས[3]། འོ་ན་གནས་བརྟན་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཀུན་སྐད་རིགས་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཏུ་ཡོད་སྙམ་ན།

ཆ༽ ལིའི་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་བཀའ་བསྟན། ༡༽ ལིའི་སྐད་ནས་བཀའ་བསྟན་བསྒྱུར་ཞུས་ཀྱི་བྱུང་རབས།   དེ་ཡང་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་ (1504-1564/1566) མཛད་པའི་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ལས[1]། ཟ་ཧོར་ཁ་ཆེ་ཡུལ་དབུས་རྒྱ་སོགས་ནས། ། པཎ་ཆེན་ཚད་ལྡན་མང་དུ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། ། མཁས་པའི་ལོ་ཙཱ་དུ་མས་རྒྱ་གར་ནག ། ལི་ཡུལ་སོགས་ནས་རྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་ནི། ། ཇི་སྙེད་བཞུགས་པ་ཕལ་ཆེར་བོད་དུ་བསྒྱུར། །

ཅ༽ ལིའི་དགེ་ཚུལ་གཉིས་ཀྱིས་སྤྱན་རས་གཟིགས་བསྒྲུབས་པ།   དེ་ཡང་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་ (1504-1564/1566) མཛད་པའི་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ལས[1]། དེ་ལྟར་ཐུགས་དམ་ལྷ་ཁང་མཐར་ཕྱིན་ནས། །དགེ་བཅུའི་རྒྱལ་ཁྲིམས་བཙན་ཞིང་བརྟན་པའི་ཕྱིར། །སྤྲུལ་པའི་ཁྲིམས་ར་དངངས་ཤིང་འཇིགས་པ་བཅས། །མི་དགེ་བཅུ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་མི་ལྡོག་པ། །དེ་དག་གཤེད་མ་འཇིགས་རུང་གིས་བཟུང་སྟེ། །མགོ་དང་ཡན་ལག་ཉིང་ལག་གཅོད་ཅིང་བཏུབ། །ལྕེ་དང་མིག་འབྲུ་ཁྲོ་ཆུས་པགས་པ་བརྙིལ། །མགོ་དང་ཡན་ལག་མིག་སོགས་ཕུང་པོར་སྤུངས། །

ང༽ ལི་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་བསྟན་དར་བའི་ཚུལ།   དེ་ཡང་ལི་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་པོ་དང་ཆོས་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚུལ་ནི། ཀུན་མཁྱེན་པདྨ་དཀར་པོས་ (1527-1592) མཛད་པའི་ཆོས་འབྱུང་བསྟན་པའི་པདྨ་རྒྱས་པའི་ཉིན་བྱེད་ལས[1]། ལིའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་ནི། ཡུལ་དེ་སྔོན་སྟོན་པ་བཞུགས་པའི་དུས་སུ་མཚོར་འཁྱིལ་བ་ཤཱ་རིའི་བུས་གསེག་ཤང་གིས་བརྟོལ་བ་གོ་མ་ས་ལ་གནྟ་ཞེས་པ་སངས་རྒྱས་བཞིའི་མཆོད་རྟེན་ཞབས་རྗེས་དང་། སངས་རྒྱས་བཞིས་སྐུའི་རྒྱུར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ལིའི་རི་བཞུགས་པ་ལ།