དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ། བྱོན་པ་ལེགས།

༢༽ རྒྱའི་སྐད་ནས་བོད་བསྒྱུར་ཞུ་རྒྱུ།   དེ་ཡང་རྒྱ་ནག་གི་སྐད་ཡིག་ཐོག་བཞུགས་ཀྱང་བོད་ཡིག་ཏུ་མ་བསྒྱུར་བའི་དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱི་གསུང་གི་རིགས་ནི། ༡༽ གུང་ལོ་ཙཱ་བ་མགོན་པོ་སྐྱབས་ (དུས་རབས་18པ།) ཀྱིས་མཛད་པའི་རྒྱ་ནག་ཆོས་འབྱུང་ལས[1]། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་བ་བམ་པོ་བརྒྱ་པ་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པ་རིག་འཛིན་ཀུ་མཱ་ར་ཤྲཱིའི་ (ཕྱི་ལོ་ ༤༠༥ ལོར་ལོ་ཙཱ་བ་གཞོན་ནུ་སྲོག་གིས་བསྒྱུར་བ།) འགྱུར།

ཇ༽ གསུང་བཟང་བོད་བསྒྱུར་ཞུ་རྒྱུའི་རིགས། ༡༽ ལེགས་སྦྱར་ནས་བོད་བསྒྱུར་ཞུ་རྒྱུ། ༡) བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ།   དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ (c.150-250) མཛད་པའི་གཞུང་སྔར་རྒྱ་གར་ནས་ཕབ་བསྒྱུར་མ་བྱུང་བའང་ཅི་རིགས་ཡོད་པ་དཔེར་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས་མཛད་པའི་བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་འདི་ཉིད་ལེགས་སྦྱར་ལས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་མེད་པར་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྒྱལ་སྲས་ཆེན་པོ་ཞི་བ་ལྷས་ (650-700) མཛད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ལས[1]།

ཆ༽ རྒྱ་དཀར་ནག་གི་སྐད་ལས་གསར་དུ་བསྒྱུར་བ། ༡༽ ཆོས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ། ༡༥༤༽ གསར་དུ་བསྒྱུར་བ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། (धर्मसंग्रह:) དྷརྨ་སཾ་གྲ་ཧཿ བོད་སྐད་དུ། ཆོས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པ། བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་ཝཱ་ཎ་བོད་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་ཨཱཅཱརྱ་རྒྱལ་མཚན་རྣམ་གྲོལ་ལགས་ཀྱིས་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༨ ལོར་འཕགས་བོད་པོད་ཕྲེང་ཁོངས་པར་སྐྲུན་གནང་ཞིང་།

ཅ༽ རྩོད་ཅན་ཁ་གཡར་གྱི་བསྟན་བཅོས། དེ་ལྟར་བསྟན་འགྱུར་དུ་བཞུགས་པའི་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱི་མཛད་བྱང་གསལ་བའི་བསྟན་བཅོས་རྣམ་གྲངས་ ༡༥༣ ཡོད་པ་ལས། ཆོས་ཚན་ཨང་། ༣༤༽ དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་དང་། ༣༥༽ ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། ༣༨༽ དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག ། ༤༣ ༽ རིམ་པ་ལྔ་པ། ༥༠༽ འཕགས་པ་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་གོས་སྔོན་པོ་ཅན་གྱི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་མན་ངག་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་འགྲེལ་པ། ༥༡༽ ཕྱག་རྒྱ་བཞི་གཏན་ལ་དབབ་པ།

ང༽ བསྒྱུར་ཞུས་གཏན་འབེབས་མཛད་པ་པོ།   ༡༽ དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་གསུང་བཟང་རྣམས་ལེགས་སྦྱར་ལྷའི་སྐད་ནས་བོད་གངས་ཅན་པའི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཞུས་གཏན་ལ་འབེབས་མཁན་གྱི་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་རྣམས་ནི། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཀྲིཥྞ་པཎྜི་ཏ་དང་། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཆེན་པོ་དཱི་པཾ་ཀ་ར་ཤྲཱི་ཛྙཱ་ན། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཏི་ལ་ཀ །རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་མཉྫུ་གྷོ་ཥ། རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་དྷརྨ་བཛྲ། པཎྜི་ཏ་འབུམ་ཕྲག་གསུམ་པ། རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་པཎྜི་ཏ་ཤྲཱི་བ་ན་རཏྣའི་ཞལ་སྔ་ནས། པཎྜི་ཏ་ཨ་བྷ་ཡཱ་ཀ་ར།

ག༽ མཛད་པ་པོའི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས།   འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་མི་འཕྲོགས་པའི་མཁྱེན་རབ་དང་ཐུགས་རྗེར་ལྡན་པ་ས་དྲུག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ཡང་ས་དང་པོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཁག་གི་མཛད་བྱང་དང་། བསྟན་འགྱུར་དཀར་ཆག་ཁག་ཏུ་གསལ་བའི་མཛད་པ་པོའི་མཚན་བོད་སྐད་དུ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཅེས་གསལ་བའི་ཆོས་ཚན་ཁག་  ༡༤༥ བཞུགས་ཤིང་། ཀླུ་སྒྲུབ་ཅེས་པའི་མཚན་གྱི་སྔོན་དུ་ཆེ་བསྟོད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་དང་། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ། འཕགས་པ།

ཁ༽ སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་གསུང་གི་མཚན་བྱང་།   མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་མཚོན་ན། བསྟན་འགྱུར་གྱི་བསྟོད་ཚོགས་དང་། རྒྱུད། དབུ་མ། མདོ་སྡེ། མངོན་པ། འདུལ་བ། སྐྱེས་རབས། སྤྲིང་ཡིག །གསོ་རིག །བཟོ་རིག །སྣ་ཚོགས་བཅས་སྡེ་ཚན་བཅུ་གཅིག་ནང་ཆོས་ཚན་ ༡༤༩ བཞུགས་པ་ལས། དང་པོ་བསྟོད་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་བཅུ་དགུ་ཡོད་པ་ནི། ༡ བསྟན་འགྱུར་བསྟོད་ཚོགས་ཀ་པར། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་བསྟོད་པ་དང་། ༢ དཔེ་མེད་པར་བསྟོད་པ།

བཅུ་གཅིག་པ། སྣ་ཚོགས་སྐོར།   ༡༤༢༽ སྣ་ཚོགས་ ༼ངོ༽ པ་ལ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པྲ་ཛྙཱ་ཤ་ཏི་ཀ་ནཱ་མ་པྲ་ཀ་ར་ཎ། བོད་སྐད་དུ། ཤེས་རབ་བརྒྱ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པ། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་སརྦ་ཛྙཱ་དེ་ཝ་དང༌། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། །ཤེས་རབ་ཅེས་པ་བརྗོད་བྱའི་ཆ་ནས་དང་། བརྒྱ་པ་ཞེས་པ་གཞུང་ཚད་ཀྱི་ཆ་ནས་མཚན་བཏགས་པ་ཞིག་སྟེ།

བཅུ་པ། བཟོ་རིག་སྐོར།   གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་གཉིས་པ་བཟོ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས།   ༡༣༩༽ སྣ་ཚོགས་ ༼ངོ༽ པ་ལ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། དུ་པ་ཡོ་ག་རཏྣ་མ་ལ་ན་མ། བོད་སྐད་དུ། སྤོས་སྦྱོར་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པ། ཁ་ཆེའི་པཎྜི་ཏའི་ཞལ་སྔ་ནས་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོས་བསྒྱུར་བའོ། །འདིའི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་མ་དཔེ་མི་བཞུགས་སོ།།

དགུ་པ། གསོ་རིག་སྐོར།   གཞན་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་བསྟན་བཅོས་ལ། གསོ་བ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་སྐོར། ༡༣༦༽ གསོ་རིག་ ༼ཧེ༽ པ་ལ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཡོ་ག་ཤ་ཏ་ཀ །བོད་སྐད་དུ། སྦྱོར་བ་བརྒྱ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨན་གྱི་གཞུང༌། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པ། བལ་པོའི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་བྲམ་ཟེ་ཛེ་ཏ་ཀརྞའི་ཞལ་སྔ་ནས་དང་པོ་རྩ་འགྲེལ་ལན་ཅིག་གསུངས་ཤིང༌། དུས་ཕྱིས་རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་པཎྜི་ཏ་བུདྡྷ་ཤྲཱི་ཛྙཱ་ནའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྟོད་ཅུང་ཟད་གསུངས་ནས་གྲུབ་པའི་ཞིང་སྐྱི་རོང་འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་དབང་པོའི་གཙུག་ལག་ཁང་ལས་ཅུང་ཟད་མི་རིང་བ།