དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ། བྱོན་པ་ལེགས།

ང༽ དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་དགེ་འདུན་པའི་འཚོ་བ།   ནཱལཱནྡཱ་འདི་ཉིད་ཕྱི་ལོའི་གོང་རོལ་ནས་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་མཁན་ཚོས། དང་ཐོག་གསར་སྐྲུན་བྱེད་མཁན་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ནས་བཟུང་སྦྱིན་བདག་རིམ་བྱོན་གྱིས་འཚོ་བ་ཤུགས་ཆེ་སྦྱར་བ་ཞིག་ཡིན་ཚུལ་གསུང་གི་ཡོད་རུང་། གོང་དུ་ནཱལཱནྡཱའི་ཐོག་མའི་དར་རིམ་དང་། གདན་ས་ཆེན་པོར་གྱུར་ཚུལ་ཞེས་པའི་ལེ་ཚན་ནང་གསལ་བཤད་བྱས་པ་བཞིན།

ག༽ ནཱ་ལེནྡྲའི་དགེ་འདུན་པའི་མཚན་འདོགས་ཚུལ།   དཔལ་ནཱལཱནྡཱའི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཇི་ལྟར་འདོགས་མིན། དེ་ཡང་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱིས་ཤེས་དགོས་པར་སེམས། རང་རེ་བོད་ནི་སྤྱིར་རྒྱ་གར་དང་། བྱེ་བྲག་གདན་ས་འདི་ཉིད་ལ་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་སྟབས་ནཱལཱནྡཱའི་གནས་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་པ་ཞིག་གི་ཤུགས་རྐྱེན་དེ་རང་རེ་བོད་མིར་ཐེབས་ཡོད། དེའི་དཔེ་མཚོན་ཆུང་ངུ་ཞིག་ནི་མིང་འདོགས་སྟངས་འདི་ཉིད་ཡིན།

ཁ༽ དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་དགེ་འདུན་པའི་ཕྱག་ལེན།   དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་དགེ་འདུན་པ་དག་གི་ཉིན་ཞག་ཕྲུགས་གཅིག་གི་ཕྱག་ལེན་ནི། སྡེ་སྣོད་འཛིན་པ་ཡཱི་ཅེན་ (635-713) གྱིས་མཛད་པའི་རྒྱ་གར་ཡུལ་དུ་འབྱོར་བའི་ཐང་གི་བཙུན་པ་ལས[1]། རྒྱལ་ཕྲན་ལྔ་ལས་གྲུབ་པའི་གནས་མཆོག་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་དགོན་སྡེ་ཆེན་པོ་བགྲང་གིས་མི་ལང་། གནས་འདིའི་ཡུལ་ཕྱོགས་གང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་ཡིན་ཡང་།

ལེའུ་བཅུ་པ། ནཱ་ལེནྡྲའི་དགེ་འདུན་པའི་སྐོར། ཀ༽ ནཱ་ལེནྡྲའི་དགེ་འདུན་པའི་གྲངས་དང་གྲུབ་ཆ། དེ་ཡང་གནའ་རབས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བཅུ་ཕྲག་རིག་གནས་དང་། མདོ་སྔགས། ཕྱི་ནང་གི་གྲུབ་མཐའ་དང་བཅས་པའི་སློབ་གཉེར་གྱི་ལྟེ་གནས་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་ཆེས་མཐོའི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་སློབ་གཉེར་བའི་ཞལ་གྲངས་དང་། འཛུལ་ཞུགས་ཀྱི་ལོ་ན། དེ་དག་གི་གྲུབ་ཆ་བཅས་ལས་དང་པོ་ནི།

ག༽ དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ་དང་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ།   ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ལྟར་ན། ཕྱི་ལོ་ ༦༣༡ ལོར་རྒྱའི་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཤྱན་ཙང་ངམ་ཐང་ཟན་བླ་མ་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་མོ་འདིར་ཕེབས་ནས་ཐོས་བསམ་སློབ་གཉེར་མཛད་ཅིང་། སྐབས་དེར་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་སྤྲུལ་སློབ་དཔོན་ཐོན་མི་ཡང་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་འདི་ནས་བྱ་དཀའ་སླ་དང་། མདོ་རྒྱུད་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་སློབ་གཉེར་མཛད་མྱོང་བར་མ་ཟད།

ཁ༽ དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ་དང་བོད་བར་གྱི་འབྲེལ་བ།   དེ་ཡང་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་མཛད་པའི་ཐར་ལམ་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ་ལས[1]། བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་དར་བའི་ཆོས་འདི་གཙོ་བོ་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ་ནས་བརྒྱུད་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཡིན་པ་ལྟར། དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་མཁས་པ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ས་གསུམ་ན་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བའི་མཁས་གྲུབ་གཉིས་ལྡན་གྱི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དེ་དག་གིས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ནི།

ལེའུ་དགུ་པ། ནཱ་ལེནྡྲ་དང་བོད་ཀྱི་འབྲེལ་བ། ཀ༽ རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་པའི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭར་གྱུར་ཚུལ།   དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་ཆེས་མཐོའི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་འདི་ཉིད་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་ནང་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཚུལ་ནི། ནཱལཱནྡཱ་འདི་ཉིད་ཐོག་མར་ (A.D. 451) རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་དང་། ལྷག་པར་དུ་མ་ག་དྷ་སྟེ་ཡུལ་དབུས་ཀྱི་དགོན་པ་ཞིག་ཡིན་ཅིང་།

ཁ༽ དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲར་བསྒྱུར་བའི་གསུང་རབ།   དེ་ཡང་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་ནི། ཆེས་མཐོའི་ནང་པའི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ཙམ་ཞིག་མིན་པར། བཅུ་ཕྲག་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དུ་མ་ཞིག་མཛད་ཡུལ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ་ (1392-1481) གྱིས་མཛད་པའི་དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ་ལས[1]། གསང་བ་འདུས་པ་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ལུགས་ཞེས་གྲགས་པ་དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་ཡུལ་འདིར་སྒོ་དུ་མ་ནས་བྱུང་ངོ་། །

ལེའུ་བརྒྱད་པ། ནཱ་ལེནྡྲའི་དཔེ་མཛོད་དང་བསྒྱུར་གཞུང་། ཀ༽ དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དཔེ་མཛོད།   དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་དཔེ་མཛོད་ཆེ་འབྲིང་གསུམ་ཡོད། དེ་ཡང་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་དྷརྨཱ་གཉྫ་སྟེ་གསུང་རབ་མཐའ་དག་བཞུགས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་རཏྣ་ས་གཱ་ར་དང་། རཏྣ་ད་དྷི། རཏྣ་རཎྚ་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ཆེན་པོ་གསུམ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཏུ་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་པོ་ཏི་ཐམས་ཅད་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཞིང་།

ང༽ ནཱ་ལེནྡྲའི་གདན་སའི་སྦྱིན་བདག་ཆོས་རྒྱལ་རིམ་བྱོན།   དེ་ཡང་ས་ཆེན་ཀུན་དགའ་བློ་གྲོས་ (1729-1783) ཀྱིས་མཛད་པའི་ཆོས་གྲྭ་ཆེན་པོ་གསང་སྔགས་བདེ་ཆེན་གླིང་གི་བཅའ་ཡིག་ལྷག་བསམ་ཉི་འོད་གསལ་བའི་འོད་སྣང་ལས[1]། སྤྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་བདེ་སྐྱིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་རག་ལས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་རག་ལས། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ལ་རག་ལས།