དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ། བྱོན་པ་ལེགས།

ཁོང་གི་མཚན་ལ་དགེ་བཤེས་གུང་ཐང་བའང་ཞུ་ཞིང་།  འདི་ཉིད་ལྕགས་ཕག་ལོ་སྟེ།  སྤྱི་ལོ1011ལོར་མངའ་རིས་རྫོང་དགའི་ལྷ་གདོང་ཞེས་པའི་ས་ཆར་ནག་ཚོ་གདུང་རྒྱུད་དུ་སྐུ་འཁྲུངས།  རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་མཚན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་བ་དང་འདུལ་བ་མཁས་པར་མཁྱེན་པས་འདུལ་འཛིན་པར་ཡང་གྲགས།  རྒྱ་གར་དུ་སློབ་གཉེར་ལ་བྱོན་པ་ན་རྒྱ་བརྩོན་འགྲུས་སེང་གེས་མགོ་གཉེར་མཛད་དེ་ཇོ་བོ་ལ་སོགས་པའི་པཎྜི་ཏའི་ས་ནས་ཆོས་མང་དུ་གསན་པ་དང་། རྒྱ་བརྩོན་འགྲུས་སེང་གེ་ལས་མངོན་པ་གསན།  སླར་བོད་དུ་ཕེབས་པ་ན་ལྷ་བླ་མ་བྱང་ཆུབ་འོད་ཀྱི་བཀའ་བཞིན་རབ་བྱུང་དང་བོའི་མེ་གླང་ལོ་སྟེ།  སྤྱི་ལོ1037ལོར་འདི་ཉིད་འཁོར་ལྔ་དང་བཅས་ཕྱག་རྟེན་གསེར་སྲང་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་དང་།  གསེར་ལིང་བ་གཅིག་བསྐུར་བ་རྣམས་བསྣམས་ཏེ་རྒྱ་གར་དུ་ཇོ་བོ་གདན་འདྲེན་པར་ཕེབས།  ཇོ་བོ་རྗེ་ལོ་བཅུ་དགུའི་བར་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྟེན་ཅིང་།  མཐར་ནག་ཚོས་བི་ཀྲ་མ་ལ་ཤཱི་ལའི་གནས་བརྟན་ལ་ཇོ་

ཅོག་རོ་ཀླུ་རྒྱལ་མཚན་ནི།  ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐུ་དུས་སུ་བྱུང་བའི་ལོ་ཙཱ་བ་སྐ་ཅོག་ཞང་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་ཡིན་ལ།  ལོ་ཙཱ་བ་རབ་དགུའི་ནང་གསེས་གཞོན་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་ཡང་ཡིན།  འདི་ཉིད་ཀྱི་འགྱུར་ལ། ༡) འཁོར་ལོ་དང་པོར་གཏོགས་པ་དགེ་སློང་ཕའི་ཁྲིམས་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གསུམ་མདོར་བསྡུས་ནས་སྟོན་པ་ཕའི་སོ་ཐར་གྱི་མདོ་ཤོ་ལོ་ཀ་བདུན་བརྒྱ།  བམ་པོ་གཉིས་པ། ༢) དེའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ཕའི་རྣམ་འབྱེད་ཤོ་ལོ་ཀ་ཁྲི་བཞི་སྟོང་དགུ་བརྒྱ། བམ་པོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གསུམ་པ། ༣) དགེ་སློང་མའི་ཁྲིམས་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེ་བཞི་བསྡུས་ནས་སྟོན་པ་མའི་སོ་ཐར་གྱི་མདོ་ཤོ་ལོ་ཀ་བརྒྱད་བརྒྱ། བམ་པོ་གཉིས་པ་སོགས་སོ།།

རབ་བྱུང་དང་པོའི་ས་ཕག་ཕྱི་ལོ་ ༡༠༥༩ ལོར་འཁྲུངས་ཤིང༌། རབ་བྱུང་གཉིས་པའི་ས་གླང་ཕྱི་ལོ་ ༡༡༠༩ ལོར་སྐུ་གཤེགས། རྔོག་ནི་རུས་ཀྱི་མིང་ཡིན། རྔོག་ལོ་ཙཱ་བ་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཅུང་པོ་ཆེ་ཆུང་བཞིའི་ནང་ནས་གསུམ་པ་ཆོས་སྐྱབས་ཀྱི་སྲས་ཡིན། ཆུང་དུས་སྐུ་ངལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་དགུང་ལོ་བཅུ་བདུན་སྐབས་ཁུ་བོ་རྔོག་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དྲུང་དུ་བྲོས་ནས་ལོ་གཅིག་ཙམ་བཞུགས། དེའི་ཕྱི་ལོ་ཁུ་བོས་བཀའ་སློབ་དང་མཐུན་རྐྱེན་གནང་སྟེ་རྒྱ་གར་དུ་སློབ་གཉེར་ལ་བརྫངས་པ་ལྟར་མངའ་རིས་བརྒྱུད་ནས་རྒྱ་གར་དུ་བྱོན། ལམ་གྲོགས་སུ་རྒྱ་གར་དུ་ཆོས་སློབ་པར་ཕེབས་པའི་ལོ་ཙཱ་བ་བཙན་ཁ་བོ་ཆེ། ཁྱུང་པོ་ཆོས་བརྩོན། རྭ་ལོ་ཙཱ་

བོད་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ཆུ་སྤྲེལ་ ༡༣༩༢ ལོ་བར་ནས་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ལྕགས་གླང་ལོ་ ༡༤༨༡ ལོ་བར་དགུང་ལོ་དགུ་བཅུ་གོ་གཅིག་བཞུགས། སྐུ་ཚེའི་སྨད་དུ་ཀུན་བཟང་རྩེའི་རི་ཁྲོད་དུ་བཞུགས་པས་ཡེ་བཟང་རྩེ་པ་ཡང་ཟེར། ཁོང་ནི་ལྷོ་ཁ་འཕྱོངས་རྒྱས་ཁུལ་རྒྱས་སྨན་ལྷ་ཁང་གི་མདའ་འམ་པ་རའི་གྲོང་ནག་མེ་དགུ་ཟེར་བའི་ཁྱིམ་དུ་ཡབ་འགོས་སྟོན་འབྱུང་གནས་རྡོ་རྗེ་དང་ཡུམ་སྲི་ཐར་སྐྱིད་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་དགུའི་ཐོག་རབ་ཏུ་བྱུང་། དེ་ནས་སློབ་དཔོན་ཤེས་རབ་དར་རྒྱས་དང་། བསམ་བཟང་པ། ཀརྨ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ། རྗེ་ཙོང་ཁ་བ་སོགས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་མཁས་པ་མང་དུ་བསྟེན་ནས་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་ཁག་དང་། རིག་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པའི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་གྱུར་ཏེ། ༡) དུས་འཁོར་འགྲེལ་ཆེན་དང་། ༢) དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ་སོགས་གསུང་རྩོམ་པོད་བཅུ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་དཔེ་རྒྱུན་ཧ་ཅང་དཀོན་པར་སྣང་ངོ་།།

སྐྱོགས་སྟོན་ལོ་ཙཱ་བ་ངག་དབང་རིན་ཆེན་བཀྲ་ཤིས་ནི། ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་པའི་དུས་མཇུག་ཏུ་འཁྲུངས་པའི་ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། དགུང་ལོ་ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་ཞ་ལུ་དགོན་གྱི་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས་ཤིང་རབ་བྱུང་དང༌། དགེ་ཚུལ། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་རྣམས་རིམ་པས་བཞེས་ཏེ། འདུལ་བའི་ཆོས་གཞུང་སོགས་ལ་ཐོས་བསམ་མཛད། ལྷག་པར་དུ་ཞ་ལུ་ཆོས་སྐྱོང་བཟང་པོ་ (༡༤༤༡-༡༥༢༧) བཤེས་གཉེན་དུ་བསྟེན་ནས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་སྦྱངས་པ་དཔྱིས་ཕྱིན་པར་མཛད་པས་མཁས་པ་ཆེན་པོར་གྱུར། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཡིག་ལ་ཡང་ནང་བྱན་ཆུད་པ་མཛད་དེ་བསྟན་བཅོས་གཅིག་ཙམ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བར་མཛད།

བསྟན་པ་སྔ་དར་སྐབས་ཀྱི་ལོ་ཙྰ་བ་སྐ་ཅོག་ཞང་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ཡ་གྱལ་ཞིག་སྟེ།འཕན་པོའི་ཡུལ་དུ་རུས་མིང་སྐ་བ་ཡིན་པའི་ཡབ་སྐ་བ་བློ་ལྡན་དང་ཡུམ་འབྲོ་བཟའ་རྡོ་རྗེ་ལྕམ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས།《མངའ་བདག་ཉང་གི་ཆོས་འབྱུང་》ཤོག་གྲངས༣༠ལས།སློབ་དཔོན་བོདྷིསྭཏྭ་དང་འབྲོ་སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས་གཉིས་ཀྱིས་བྱ་རྒྱུད་དང་སྤྱོད་རྒྱུད་ཀྱི་སྐོར་བསྒྱུར་བ་དང་།ཡང་ཤོག་གྲངས༣༢༩ལས།རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་ལོ་ཙྰ་བ་སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས་དང་།ཅོག་རོ་ཀླུའི་རྒྱལ་མཚན།རྨ་རིན་ཆེན་མཆོག་དང་གསུམ་ལ་གསེར་བསྐུར་ནས་པཎ་ཆེན་བྰི་མ་ལ་བོད་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུ་བར་ཆེད་རྫོང་གནང་ཚུལ་གསུངས་པ་དང་།མཐུན་པར་གསང་སྔགས་སྔ་འགྱུར་གྱི་ཆོས་འབྱུང་ཕལ་ཆེ་བའི་ནང་གཅིག་མཚུངས་སུ་བཀོད་ཡོད་པ་མ་ཟད།སློབ་དཔོན་ཀྰ་མ་ལ་ཤྰི་ལ་དང་།རྒྱ་ནག་གི་བསམ་གཏན་མཇུག་བསྒྲིལ་རྗེས།རྩོད་གླེང་དེའི་མཇུག་བསྡོམས་ཀྱི་ཆེད་རྩོམ་ལྟ་བུར《སྒོམ་རིམ་རྣམ་གསུམ》

བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་བྱོན་པའི་ལོ་ཙཱ་བ་གཞོན་གསུམ་སྟེ། འབྲོ་ཀ་བ་དཔལབརྩེགས་དང་༌། ཅོག་རོ་ཀླུའི་རྒྱལ་མཚན། སྣ་ནམ་ཞང་ཡེ་ཤེས་སྡེ་བཅས་གསུམ་ཡིན། ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ཚང་མར་ཀ་ཅོག་ཞང་གསུམ་ཞེས་བརྗོད་བདེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གོ་རིམ་དེ་ལྟར་མཛད་ཀྱང་༌ །ཀ་བ་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་མཛད་པའི་《དཀརཆག་ལྡན་དཀར་མ་》ལས། ཅོག་རོ་ལོ་ཙཱ་བའི་མཚན་སྨྲོས་པའི་ཚེ་སློབ་དཔོན་ཀླུའི་རྒྱལ་མཚན་ཞེས་དང༌་། ཞང་ལོ་ཙཱ་བ་ལ་མཁན་པོ་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ཞེས་ཞེ་སའི་ཆེ་བརྗོད་ཡོད་པ་དང་། ཀ་བ་དཔལ་བརྩེགས་རང་ཉིད་ཀྱི་མཚན་སྨྲོས་པའི་ཚེ། སྒྲ་བསྒྱུར་གྱི་བན་དེ་དཔལ་

སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་རཀྵི་ཏ་ནི། ཇོ་ནང་རྗེ་བཙུན་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས་ (1575-1634) མཛད་པའི་རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་ལས¹། དེའི་རྗེས་ཀ་མ་ལ་རཀྵི་ཏ་བྱོན་ཏེ། སློབ་དཔོན་དེ་ནི་རྟེན་དགེ་སློང༌། མདོ་སྔགས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་ཤིང༌། ཁྱད་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། གསང་བ་འདུས་པ་དང༌། གཤིན་རྗེ་གཤེད་རྣམས་ལ་མཁས། མ་ག་དྷཱའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཨཾ་དག་གི་རི་ཞེས་བྱ་བའི་རི་ཞིག་ལ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་མཛད། བར་སྐབས་ཤིག་ཏུ་བར་ཆད་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་པ་བྱུང་ཡང་སྟོང་ཉིད་བསྒོམས་པས་ཞི། དེ་ནས་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཞལ་གཟིགས་ཏེ་ཅི་འདོད་གསུངས་པ་ལ། ཁྱོད་ཉིད་དུ་མཛོད་ཅིག་བྱས་པས་ཐུགས་ཀར་ཐིམ་པའི་སྣང་

མཁས་པ་སྒོ་དྲུག་ལས། དང་པོ། ཤར་སྒོ་སྲུང་བ་པཎ་ཆེན་རཏྣ་ཨ་ཀ་ར་ཤནྟི་པ་སྟེ་བོད་སྐད་དུ་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བ་ནི། འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་ལས¹།

རིན་ཆེན་འབྱུང་(ག་ཧོ་འབྱུང་གནས་ཞི་བ་སྟེ་ཤཱནྟི་པ་ཞེས་གྲགས་སོ།།)ཞེས་བྱ་མིང་དང་། །

སྟོན་པའི་བསྟན་པ་གསལ་བྱེད་འབྱུང༌། །

གཉིས་པ། ལྷོ་སྒོ་སྲུང་བ་པྲཛྙ་ཀ་ར་གུཔྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་འབྱུང་གནས་བློ་གྲོས་ནི། ཅོ་ནེ་གྲགས་པ་བཤད་སྒྲུབ་ (1675-1748) ཀྱིས་མཛད་པའི་རྒྱལ་རབས་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་དགོས་འདོད་ཀུན་འབྱུང་ལས¹། རིག་པའི་གནས་མཐའ་དག་ལ་མཁས་ཤིང༌། འཇམ་དཔལ་གྱི་ཞལ་མངོན་སུམ་གཟིགས་པ་ཞིག་སྟེ། མུ་སྟེགས་དང་རྩོད་པའི་ཚེ་འཇམ་དཔལ་གྱི་བྲིས་སྐུ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ན། མུ་སྟེགས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཟེར་བ་དང༌། དེའི་ལན་འདེབས་ཚུལ་ཅིག་ཅར་ཐུགས་ལ་ཤར་ནས། སང་རྩོད་པའི་ཚེ་ངེས་པར་རྒྱལ་བ་ཞིག་འོང་ངོ་། །ཞེས་བྱུང་ཞིང་། མཁས་བཙུན་བཟང་པོ་ (1973-1990) ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་