ང༽ ལི་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་བསྟན་དར་བའི་ཚུལ།

ང༽ ལི་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་བསྟན་དར་བའི་ཚུལ།

 

དེ་ཡང་ལི་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་པོ་དང་ཆོས་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚུལ་ནི། ཀུན་མཁྱེན་པདྨ་དཀར་པོས་ (1527-1592) མཛད་པའི་ཆོས་འབྱུང་བསྟན་པའི་པདྨ་རྒྱས་པའི་ཉིན་བྱེད་ལས^[1]། ལིའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་ནི། ཡུལ་དེ་སྔོན་སྟོན་པ་བཞུགས་པའི་དུས་སུ་མཚོར་འཁྱིལ་བ་ཤཱ་རིའི་བུས་གསེག་ཤང་གིས་བརྟོལ་བ་གོ་མ་ས་ལ་གནྟ་ཞེས་པ་སངས་རྒྱས་བཞིའི་མཆོད་རྟེན་ཞབས་རྗེས་དང་། སངས་རྒྱས་བཞིས་སྐུའི་རྒྱུར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ལིའི་རི་བཞུགས་པ་ལ།

སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་ན་རྒྱའི་རྒྱལ་པོ་ལ་བུ་དགུ་བཅུ་རྩ་དགུ་ཡོད་པ་ལས། ད་དུང་བུ་འདོད་ནས་རྣམ་ཐོས་སྲས་ལ་བསླངས་པས། ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་པའི་ཚ་བོ་སྐྱེས་མ་ཐག་གཅིག་རྣམ་སྲས་ཀྱིས་ཁྱེར་ཏེ་བྱིན་པ་ལྟོགས་ནས་ཁ་ས་ལ་གཏད་པས་དེ་ལས་ནུ་མ་བྱུང་། དེ་ལས་འོ་མ་འཐུང་སྟེ་ས་ལ་ནུ་ཞེས་གྲགས་པ་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང་། རྒྱ་རྗེས་དཔུང་དང་བཅས་ཆུ་བོ་སི་ཏའི་འབབ་ས་ལི་ཡུལ་དུ་བརྫངས་པ་ལྟར་ད་ལྟར་ཧོར་སོག་གི་ཡུལ་རྣམས་ཡིན། དེ་བདག་བྱས་ཡུལ་དབུས་ནས་དགེ་འདུན་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་རྒྱལ་རབས་མང་པོའི་བར་དུ་བསྟན་པ་དར་རོ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།

དེ་བཞིན་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་ (1504-1564/1566) མཛད་པའི་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ལས^[2]། ཡན་ལག་བཞི་པ་ལ་ལི་ཡུལ། རྒྱ་ནག་སྔ་མ། མི་ཉག །ཧོར། རྒྱ་ནག་ཕྱི་མ་རྣམས་སུ་རྒྱལ་པོ་དང་ཆོས་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་ལས། དང་པོ་ནི། སྔོན་སངས་རྒྱས་འོད་སྲུང་གི་དུས་ཡུལ་དུ་ཡོད་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་སངས་རྒྱས་འོད་སྲུང་གི་མཆོད་རྟེན་^[3]ཡང་དེར་བརྩིགས་པ་ལས་ཕྱིས་མི་ཁག་གཅིག་གིས་དྲང་སྲོང་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་དྲང་སྲོང་གི་དམོད་པའམ་ཀླུ་ཁྲོས་པས་མཚོ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར། འོ་སྐོལ་གྱི་སྟོན་པས་དེར་གཤེགས་ཏེ་མཚོ་ལས་པདྨ་བྱུང་བའི་སྟེང་དུ་བཞུགས་ཏེ་གླང་རུ་ལུང་བསྟན་དང་། ལི་ཡུལ་ལུང་བསྟན་ནམ་ལྷ་མོ་དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་གསུངས། ད་ལྟ་ཆུ་འབའ་ཞིག་ཏུ་གདའ་ན་ཡུལ་ནམ་བྱུང་ཞུས་པས་མཽངྒལ་གྱི་བུ་དང་། རྣམ་ཐོས་སྲས་གཉིས་ལ་ཁྱེད་གཉིས་ཀྱིས་ཆུ་དྲོལ་ཞིག་གསུངས་ཏེ་རྣམ་སྲས་ཀྱིས་བེ་ཅོན་གྱིས་རིའི་མུ་ཁྱུད་དྲལ། མཽངྒལ་གྱི་བུས་གསེག་ཤང་གིས་ཆུ་རྣམས་དཀྲུགས་ཏེ་ཕོ་བས་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་དོད། རི་གླང་མགོའི་སྟེང་སྐུ་གཟུགས་ཆེན་པོ་བཞུགས་པའི་གཡོན་ལོགས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ད་ལྟར་མཆོད་རྟེན་ཆུང་ངུ་ཡོད་སར་དགུང་བདུན་བཞུགས་ནས་འོད་ཟེར་ལན་བདུན་འཁོར་སར་ཕྱིས་འུ་ཐེན་གྱི་མཁར་དང་གྲོང་མངར་ལྡན་འབྱུང༌། འོད་ཟེར་ནུབ་སར་ཙནྡན་གྱི་སྐུ་གཟུགས་ཤིག་རྒྱ་གར་ནས་བྱོན་ཏེ་བཞུགས་པར་འགྱུར། པདྨ་དང་མེ་མར་བྱུང་སར་ཐེག་ཆེན་གྱི་དགེ་སློང་ཕོ་མོའི་གཙུག་ལག་ཁང་སུམ་བརྒྱ་རེ་གསུམ་བྱུང་སྟེ་བྱང་སེམས་ལྔ་བརྒྱ་རེ་རྟག་ཏུ་བཞུགས་སོ།།

ང་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ན་རྒྱའི་རྒྱལ་པོ་ཅི་རུ་ནུ་ལས་ལི་ཡུལ་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པ་ལྟར་ས་ཆུ་བྱུང་ཚུལ་ནི་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཕྱེད་ལོ་ལྟར་ན་ཉིས་བརྒྱ་སོ་བཞི་དང་། ལོ་དངོས་བརྒྱ་དང་བཅུ་བདུན་ལོན་པར་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀས་སྡིག་པ་མང་པོ་བྱས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡ་ཤས་བཏུལ་ནས་འཛམ་གླིང་དུ་གཙུག་ཁང་དང་མཆོད་རྟེན་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་བྱེད་པའི་ཚེ་ལི་ཡུལ་ཡང་མཚོ་བསྐམས་ནས་སྟོང་པར་ཡོད། འུ་ཐེན་གྱི་མཁར་ཡོད་སར་དྷརྨ་ཨ་ཤོས་དྲོ་དགོངས་གཅིག་བཏབ་ཚེ་སྔར་བཙུན་མོ་དམ་པ་རྫིང་བུར་ཁྲུས་བྱེད་ཚེ་རྣམ་སྲས་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་ལས་མར་གཅིག་གིས་གཅིག་མཐོང་ཞིང་ཆགས་པས་སེམས་ཀྱི་བུར་གྱུར་པ་བཙས་ཏེ་མཚན་མཁན་གྱིས་འདི་ནི་མཐུ་དཔལ་ཆེ་སྟེ་རྒྱལ་པོ་བཞུགས་བཞིན་དུ་རྒྱལ་སྲིད་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པས་རྒྱལ་པོ་ཁྲོས་ཏེ་ཁོ་དེ་ཙམ་དུ་དབང་ཐང་ཆེ་ན་ཁོ་བདག་ཉིད་འཚོ་གྲང་ཟེར་ཏེ་དེ་ཉིད་དུ་བོར་རོ།།

དེའི་ཚེ་ས་ལས་ནུ་མ་ཞིག་བྱུང་སྟེ་དེ་ལ་ནུས་པས་ས་ལས་ནུ་མ་ནུ་ཞེས་མིང་དུ་ཆགས། དྷརྨ་ཨ་ཤོས་ལོ་ང་ལྔར་རྒྱལ་པོ་བྱས་པ་ལས་དེའི་ཚེ་རྒྱལ་ས་ལོ་སུམ་ཅུ་སོང་བར་བཤད། རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་པོ་བུ་སྟོང་དབང་བ་རྣམ་སྲས་དང་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ལ་བུ་སྟོང་དུ་གཅིག་གིས་མ་ཚང་ནས་རྣམ་སྲས་ལ་བླངས་པས་ས་ནུ་བྱིན། ལོ་བཅུ་གཉིས་ལོན་ཚེ་རྒྱལ་པོ་དེས་རྒྱལ་ཐབས་དང་དམག་ཁྲི་བྱིན་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཡུལ་ས་འཚོལ་དུ་བཏང་བས་ས་ནུས་བཅུ་དགུ་ལོན་ཚེ་ལི་ཡུལ་གྱི་མེ་སྐར་དུ་ཕྱིན་པ་དང༌། དྷརྨ་ཨ་ཤོའི་བློན་པོ་ཡ་ཤ་འཁོར་བདུན་སྟོང་དང་བཅས་པ་རྒྱལ་པོས་སྤྱུགས་ཏེ་ལི་ཡུལ་དུ་སླེབས་པ་འཛོམས། ས་ནུའི་འཁོར་ཤེར་དང་ཟང་གི་བ་སྦྲུམ་མ་ཐུན་མོང་བ་ཞིག་ཡོང་བ་བུ་ནད་ལངས་ནས་བྲོས་པ་ཏོ་ལར་བེའུ་སྐྱེས་པས་འབྲུ་སོ་ལོ་ཉ་སྟེ་བེའུ་འགྲངས་པའི་སར་བཏགས། ཞུགས་ངམ་མམ་ལམ་ལ་དུ་ཤེར་ཟང་ཞེས་བཏགས། རྒྱལ་བློན་དེ་གཉིས་འདུས་ཏེ་འུ་ཐེན་གྱི་ཤེལ་ཆུ་འོག་མ་མན་ཆད་མདོ་ལོ་མེས་སྐར་དང་བམ་ཤེ་ཡན་དུ་རྒྱ་ནག་བཀོད་ཤེལ་ཆུ་གོང་མ་ཡན་ཆད་དུ་རྒྱ་དང་གོང་ཤེལ་ལན་དུ་རྒྱ་སར་བཀོད། ཤེལ་ཆུ་དབུས་བློན་པོ་སྟོང་རིམས་འདྲེས་པར་བཀོད་དེ་མཁར་བརྩིགས་སོ།།

ས་ནུས་ལི་ཡུལ་བཟུང་བ་ཡན་ལ་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་གཉིས་བརྒྱ་དང་སོ་བཞི་སོང་བར་ལི་ཡུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལས་བྱུང་ཡང་། མདོ་ལས་ལོ་བརྒྱར་ཡང་ཡང་ལུང་བསྟན་པས་འདི་ནི་ཕྱེད་ལོ་བརྩིས་པར་ངེས་སོ། །ས་ནུའི་བུ་ཡེའུ་ལས་གྲོང་མངར་ལྡན་བརྩིགས། ལི་ཡུལ་བཙུགས་ནས་ལོ་བརྒྱ་རེ་ལྔ་ན་བྱམས་པས་རྒྱལ་པོ་ཡེའུ་ལའི་བུ་ལི་ཛ་ཡ་སམྦྷ་ཝར་སྤྲུལ། འཇམ་དཔལ་གྱིས་དགེ་སློང་བཻ་རོ་ཙ་ནར་སྤྲུལ་ཏེ་བྱིས་པ་ཕྱུགས་རྫི་འཇོས་དང་། མུ་ལེ་ལ་དང་པོར་ལི་སྐད་དང་ལི་ཡིག་བསླབས་ཏེ་ཀུན་ལ་དར། རྒྱལ་པོས་ཙཱ་རྨའི་གཙུག་ཁང་བརྩིགས། དེར་གཙུག་ཁང་བརྩིགས་འདོད་མང་ཆེས་པས་རྒྱལ་པོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིང་སྲེལ་སུ་ལ་ཡོད་པས་རྩིགས་ཤིག་ཞེས་བསྒྲགས་པས་གཙུག་ལག་ཁང་དང་མཆོད་རྟེན་ཀུན་ན་སྟོན་པའི་རིང་སྲེལ་བཞུགས། རྒྱལ་པོ་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྟ་བར་འདོད་པ་ན་དགེ་སློང་བཻ་རོས་སྟོན་པ་འཁོར་བཅས་སྤྲུལ་པ་དག་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་རྒྱལ་པོས་མཆོད། དགེ་སློང་གིས་རྒྱལ་པོ་ལ་གཎྜི་བཏང་སྟེ་བརྡུང་དུ་བཅུག་པས་ཞག་བདུན་དུ་སྒྲ་མ་ཆད། སྟོན་པ་འཁོར་བཅས་ཀྱིས་ཞབས་རྗེས་བཞག །འཁོར་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་པོ་ལ་རིན་པོ་ཆེའི་གཤོས་ཆ་རེ་ཕུལ་བ་གཏེར་དུ་སྦས་ཏེ་ལིའི་བསྟན་པ་ནུབ་ཀར་དགེ་འདུན་གྱི་ཆ་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བར་བྱས། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ཧུ་ལོར་གྱིས་ཁ་ཆེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བདུན་གྱི་གདུང་བཞུགས་མཆོད་རྟེན་ཞིག་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་ཙརྨར་བཞུགས།

དེ་ནས་རྒྱལ་རབས་བདུན་ན་བྱམས་པ་ལི་རྗེ་བི་ཛ་ཡ་བཱིརྱར་སྤྲུལ་ཏེ་གནོད་སྦྱིན་ཡང་དག་བཤེས་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་བཞི་རྒྱ་གར་ནས་བྱོན་པའི་ཕྱིར་དུ་གུམ་ཧིར་གྱི་ལྷ་ཁང་བརྩིགས། རྒྱལ་པོ་དེའི་བུ་ཆུང་ངུ་ཞིག་གཏོར་བ་བེའུ་ཏོ་ཤན་གྱི་ལུང་ཕུ་ནས་རི་གླང་མགོའི་འོད་སྲུང་གི་མཆོད་རྟེན་གྱི་དྲུང་ན་འདུག་སྟེ་འོད་སྲུང་གི་མཆོད་རྟེན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པས་བརྡ་སྤྲད། ལི་ཡུལ་ཆུས་གང་ཚེ་འདི་རིས་གཡོགས་ནས་མ་ཞིག་ལ་ཕྱིས་ཀྱང་རིས་གཡོགས་ནས་བྱམས་པའི་ཚེ་གསལ་བར་འགྱུར། བྱང་སེམས་ཉི་ཁྲི་ཡང་འདིར་རྟག་དུ་མཆོད་པ་མཛད་དོ་ཞེས་ལུང་བསྟན། རི་གླང་མགོའི་སྟེང་དུ་བེའུ་ཏོ་ཤན་གྱི་གཙུག་ཁང་བརྩིགས་ཏེ་བུ་ཆུང་ངུ་དེ་ཕྱིས་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པས་ལི་ཡུལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་སྔ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལམ་སྟོན་ནམ་མོ་གུ་དེ་ཤིར་བཏགས་ཏེ་ཕྱིས་འཕགས་པ་ཀུན་ལ་མཚན་དེར་གྲགས།

དེ་ནས་རྒྱལ་རབས་གསུམ་པ་ལ་རྒྱལ་པོ་བི་ཛ་ཡ་བྱ་བས་རྒྱ་རྗེའི་བུ་མོ་ཤཱ་རཱ་བླངས་ཏེ་དེས་དར་གྱི་སྲིན་བུའི་ས་བོན་འཚལ་བ་བསོས་པས་བློན་པོས་ཕྲ་མ་བཅུག་སྟེ་སྲིན་བུའི་ཁང་པ་མེར་བཏང༌། འགའ་ཞིག་གུད་དུ་བསོས་ནས་དར་དང་མེན་དྲི་བཏགས་ཏེ་རྒྱལ་པོ་ལ་བསྟན་པས་བསྲེགས་པས་འགྱོད་ནས་སྡིག་སྦྱོང་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་སངྒྷ་གོ་ཤ་སྤྱན་དྲངས་ཁོ་སྟརྱ་དང་། མ་ཞའི་མཆོད་རྟེན་དང་གཙུག་ཁང་བརྩིགས་ཏེ་དཔྱིད་ར་ལ་དུས་སྟོན་བགྱིད། རྒྱལ་པོ་དེ་ལ་བུ་སྤུན་གསུམ་གྱི་རབ་འདོན་རྒྱ་གར་དུ་ཆས། བར་མ་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ། ཐ་ཆུང་བི་ཛ་དྷརྨས་རྒྱལ་པོ་བྱས་ཏེ་ཡུལ་འདྲོ་ཏ་རི་བྱ་བ་སྔོན་ཟླ་འོད་ཀྱིས་དབུ་བཏང་ཞིང་། ལི་ཡུལ་ལུང་སྟོན་དུས་སྟོན་པ་དང་ས་སྙིང་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཀྵཏ་ཤོ་ཀར་འདྲོ་ཏིར་གྱི་གཙུག་ཁང་བརྩིགས།

དེའི་བུ་ཆེ་བ་འདོད་འགྲོས་རྒྱ་ཡུལ་དུ་བློན་པོ་གསོད་པ་གཅིག་གི་ཚབ་རང་གིས་བྱས་པས་ཁྲག་འོ་མར་བབ་ནས་གསོད་མ་ནུས་ཏེ་རྒྱལ་པོས་ནོར་མང་དུ་བྱིན་པ་ལས་སང་ཏིར་གྱི་གཙུག་ཁང་བརྩིགས། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་ཟློས་གར་བྱས་ཏེ་དེང་སང་གི་བར་དུ་དར། བི་ཛ་ཡ་དྷརྨའི་སྲས་བི་ཛ་ཡ་སིདྷིས་སོམ་ཉིའི་གཙུག་ཁང་བརྩིགས། བི་ཛ་ཡ་ཀིརྟིས་བྲུ་ཉ་བརྩིགས། བི་ཛ་ཡ་སངྒྲ་མས་དྷརྨ་ཏི་ར་བརྩིགས། བི་ཛ་ཡ་སིངྷས་ཞ་སེར་མ་བརྩིགས་ཏེ་བྱམས་པའི་དུས་སྟོན་བཙུགས། དེ་ནས་རྒྱལ་རབས་བདུན་པ་བི་ཛ་ཡ་སིངྒྲ་མས་སྐུ་གཟུགས་ནམ་མཁའ་ནས་བྱོན་པ་དང་། འཇམ་དཔལ་དང་ས་སྙིང་གི་སླད་དུ་མོ་ཧོ་རའི་མཆོད་པ་བཙུགས།

དེ་ནས་རྒྱལ་རབས་ལྔ་པ་བི་ཛ་ཡ་ཀིརྟིའི་བྷ་ཉི་བརྩིགས། དེ་ནས་རྒྱལ་རབས་གསུམ་པ་བི་ཛ་ཡ་དྷ་རྨས་བོད་མཁར་དུ་བྱམས་པ་བཞེངས་ཤིང་། དེ་ཕྱིན་ལི་ཡུལ་བོད་ཀྱི་འོག་ཏུ་སོང༌། སྤྱིར་ལིའི་རྒྱལ་པོ་བདུན་པ་བི་ཛ་ཀིརྟིའི་ཚེ་དགྲ་བཅོམ་པ་དགེ་འདུན་འཕེལ་གྱིས་ལོ་ཉིས་སྟོང་ན་བསྟན་པ་ནུབ་པ་དང་། དེའི་ཚེ་བོད་ཡུལ་དུ་རྒྱའི་ཀོང་ཇོ་ཞིག་དང་གཙུག་ཁང་བདུན་འབྱུང་ཞིང་། རྒྱའི་རྒྱལ་པོས་ཏེའུ་ཤའི་ཆོས་ལུགས་བཟུང་ནས་རྒྱ་ནག་གི་བསྟན་པ་ནུབ་པ་དང་། གནྡྷ་ལའི་འདབས་སུ་ཀླུ་ཨེ་ལའི་འདབ་ཀྱིས་ལུས་གཏོང་བ་དང་། ལི་དང་བོད་ཀྱི་རབ་བྱུང་ཐམས་ཅད་རྒྱ་གར་དུ་ཕྱིན་ཏེ་ཀཽ་ཤམྦྷིར་^[4]ཐམས་ཅད་ཕན་ཚན་དུ་གསོད་ཅིང་དེའི་ཚེ་འཛམ་གླིང་ཀུན་ཏུ་བསྟན་པ་ཉམས་པར་ལུང་བསྟན་ལ། སྤྱིར་ལི་ཡུལ་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕོ་བྲང་ཉེར་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་འགྱུར་ན་བཞུགས་པའི་ (བསྟན་འགྱུར་དུ་བཞུགས་དགོས་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་དེང་སང་སྣར་ཐང་བསྟན་འགྱུར་ན་མི་བཞུགས། མདོ་མང་རྙིང་པ་ཁ་ཤས་ན་ཡོད།) ལི་ཡུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལས་གསུངས་པ་མདོར་བསྡུས་ནས་བྲིས་པའོ།།

ཐུའུ་བཀྭན་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མས་ (1737-1802) མཛད་པའི་ཐུའུ་བཀྭན་གྲུབ་མཐའ་ལས^[5]། ལི་ཡུལ་ལུང་བསྟན་པ་དང༌། གླང་རུ་ལུང་བསྟན་པའི་མདོ་སོགས་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པར་ལྟར། ལི་ཡུལ་དུ་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་བཅུ་བདུན་ན་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་བཙུན་མོ་ལ་རྣམ་ཐོས་སྲས་ཀྱིས་བསྐྲུན་པའི་བུ་ས་ལས་ནུ་མ་ནུ་བྱ་བ་ཞིག་བྱུང་བ་རྣམ་སྲས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་པོ་ལ་བྱིན། དེ་དམག་ཁྲི་དང་བཅས་པ་འཚོལ་དུ་ཕྱིན་པ། རྒྱལ་པོ་དྷརྨ་ཨ་ཤོ་ཀའི་བློན་པོ་ཡ་ཤ་འཁོར་བདུན་སྟོང་དང་བཅས་པ་རྒྱལ་པོས་སྤྱུགས་པ་དང་གཉིས་ཀ་ལི་ཡུལ་དུ་འཛོམས་པས་ཡུལ་དེ་བཟུང༌། དེའི་བརྒྱུད་པ་བྱམས་པའི་སྤྲུལ་པ་ཛ་ཡ་སམྦྷ་ཝ་བྱ་བའི་དུས། འཇམ་དབྱངས་ཀྱིས་དགེ་སློང་བཻ་རོ་ཙ་ན་བྱ་བར་སྤྲུལ་ནས། དེས་ལི་ཡིག་བྱས་ཏེ་བསླབས། རྒྱལ་པོས་ཙཱ་རྨའི་གཙུག་ལག་ཁང་བརྩིགས། ལྷ་ཁང་དང་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་འདོད་མཁན་མང་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་བྱུང་ཚད་ལ་གཙུག་ལག་ཁང་དང་མཆོད་རྟེན་བརྩིགས། རྒྱལ་པོས་བསྐུལ་ཏེ་དགེ་སློང་བཻ་རོས་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་བསྙེན་བཀུར། དེ་ནས་རྒྱལ་རབས་བདུན་པ་ལི་རྗེ་བི་ཛ་ཡ་བིརྱའི་དུས་རྒྱ་གར་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་བཞི་བྱོན། སྟོན་པས་ལུང་བསྟན་པའི་འོད་སྲུང་གི་མཆོད་རྟེན་དང༌། རི་གླང་མགོའི་སྟེང་དུ་གོའུ་ཏན་ཤན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས། རྒྱལ་བུ་ཞིག་རབ་ཏུ་བྱུང་བས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ། དེ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཡུལ་དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཆེར་དར། ཆོས་རྒྱལ་མང་དུ་བྱོན། གཙུག་ལག་ཁང་དང་མཆོད་རྟེན་མང་དུ་བཞེངས་སོ། །ཞེས་དང་།

ཐུབ་དབང་ཞལ་གྱི་ཆུ་འཛིན་ལས་འོངས་པའི། །

ལུང་བསྟན་ཆར་གྱིས་གཤེར་བའི་ལི་ཡུལ་དུ། །

ལུས་ཅན་བསོད་ནམས་མྱུ་གུ་སྨིན་པའི་རྩེར། །

དམ་ཆོས་གསེར་གྱི་སྙེ་མས་ཡོངས་སུ་དུད། །

ཅེས་ཀྱང་གསུངས་པ་ལྟར། ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་དང་། ཐུའུ་བཀྭན་གྲུབ་མཐའ་གཉིས་སུ་གསལ་བ་ལས་དྲངས་ཏེ་འཐུས་པ་བྱས་པའོ།། །།

 

དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས་ཡིག་ཆ།

^[1] འབྱུང་བསྟན་པའི་པདྨ་རྒྱས་པའི་ཉིན་བྱེད། གསུང་འབུམ། ༼ཁཀ༽ དཔེ་རིང་། ༡༩༧༣ ལོ། ཤོག་ ༥༩བ༡

^[2] ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན། སྨད་ཆ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༦ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༡༣༨༣

^[3] འཛམ་གླིང་རྒྱས་བཤད་ལས། རྒྱ་གར་གྱི་བྱང་མཐའ་ནས་བཙོང་ (ཙོ་) ལ་ཆེན་པོའི་བར་དེར་ལི་ཡུལ་བལ་ཡུལ་བོད་ཁ་བ་ཅན་གྱི་ལྗོངས་སོགས་ཡོད། དེ་ལས་ལི་ཡུལ་དགེ་བ་ཅན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་དགེ་བ་ཅན་དང་ཉེ་བར་རི་གླང་རུའི་ནུབ་ངོས་སུ་ཆུ་ཀླུང་གོ་མའི་འགྲམ་ན་སངས་རྒྱས་འོད་སྲུང་གི་ཤ་རི་ར་ནང་དུ་ཞུགས་པའི་མཆོད་རྟེན་གོ་མ་སཱ་ལ་གནྔྷ་ཞེས་པ་ཡོད། དེང་སང་རྒྱ་ཡུལ་ནའང་དེ་དག་ཏུ་གྲགས་པ་སྣང་ངོ་། །ཞེས་གསལ།།

^[4] དེ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་གནས་མཆོག་ཅིག་སྟེ། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ཆུ་བོ་ཡ་མུ་ནའི་འགྲམ་དུ་ཀཽ་ཤམྦིའི་ཤུལ་ཡོད། དེང་སང་ཡང་ཀོ་ཤམ་ཟེར། དེར་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་རྡོ་རིང་དང་། ཞིང་གི་དཀྱིལ་ན་སྔོན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྕགས་རི་གསལ་ཙམ་ཡོད། འདིར་བློན་པོ་གདངས་ཅན་གྱིས་སངས་རྒྱས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་ལོ་གཅིག་བཞུགས། ཀཽ་ཤམྦི་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་རྒྱང་རིང་པོ་ན་རི་བོ་འབིགས་བྱེད་ཀྱང་གསལ་བར་མཐོང་ཞེས་གསུངས་སོ། །(དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༢ ལོ། ཤོག་ ༩༦) ཐོག་གསལ་ལོ།།

^[5] ཐུའུ་བཀྭན་གྲུབ་མཐའ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༤ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༤༦༠

 

ཡོང་ཁུངས། པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་གྱི་རྣམ་ཐར་དང་འབྲེལ་བའི་དཔྱད་རྩོམ་ལུང་རིགས་མཛེས་རྒྱན།། ༼ཇ༽ རྩོམ་པ་པོ་རྣམ་གྲྭ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་འཕེལ། སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་དང་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་། ༢༠༢༣ ལོ། ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིང་ཀྲོན། Westphalia Press ཤོག་གྲངས་ ༥༡༣ ནས་ ༥༢༠ བར་གསལ་བ་ལས་བཏུས་པའོ།།