ཆ༽ ཇོ་བོས་རྒྱལ་སྲིད་སྤངས་ཏེ་གསན་བསམ་མཛད་ཚུལ།

ཆ༽ ཇོ་བོས་རྒྱལ་སྲིད་སྤངས་ཏེ་གསན་བསམ་མཛད་ཚུལ།

 

དེ་ཡང་འབྲི་གུང་སྐྱོབ་པ་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོའི་ (1143-1217) ཕྱི་ཡི་བཀའ་འབུམ་ནོར་བུའི་བང་མཛོད་ལས^[1]།

རྒྱལ་སྲིད་མཆིལ་མའི་ཐལ་བ་ལྟ་བུར་སྤངས། །

རིག་འབྱུང་མཁས་པའི་སློབ་གྲྭ་ན་ལན་དྲར། །

གཙུག་གི་ནོར་བུ་ལྔ་བརྒྱའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན། །

བསླབ་གསུམ་རིན་ཆེན་ཐོད་བཞིན་སྤྱི་བོས་བཀུར། །

བྱང་ཆུབ་སེམས་མཆོག་རབ་སྦྱངས་གཞན་དོན་མཛད། །

ཇོ་མོས་ལུང་བསྟན་ཁ་བ་ཅན་དུ་བྱོན། །

དད་ལྡན་སྐྱེ་བོ་ངེས་ལེགས་གཉིས་ལ་བཀོད། །

དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཇོ་བོ་རྗེས་རྒྱལ་སྲིད་མཆིལ་མའི་ཐལ་བ་ལྟར་སྤངས་པའི་མཛད་པ་བསྟན་ཚུལ་ནི། བོ་དོང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་ (1375-1450) གྱིས་མཛད་པའི་དཔལ་མར་མེ་མཛད་ཡེ་ཤེས་ལ་བསྟོད་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས^[2]། བྱིས་པའི་དུས་སུ་མཁའ་འགྲོས་ལུང་བསྟན་ལ། །དཔལ་ལྡན་དབང་གི་རིག་པ་ནོད་པའི་ཚེ། །དཀྱིལ་འཁོར་བདག་པོ་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེ་གཟིགས། །རིག་འཛིན་ཁྱོད་ལ་ཁྱོད་ལ་སྤྱི་བོས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མཁྱེན་དང་བརྩེ་བ་ཤིན་ཏུ་གཡོས་གྱུར་པས། །གཞོན་ནུའི་དུས་ན་ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཤེས་ཤིང་། །འབད་མེད་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་རྒྱས། །སྲིད་བྲལ་ཁྱོད་ལ་སྤྱི་བོས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་དང་། ༸རྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོས་ (1476-1542) མཛད་པའི་དཔལ་མར་མེ་མཛད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་མདོ་ཙམ་དུ་བསྟོད་པ་ལས^[3]།

མཆོད་སྦྱིན་བརྒྱ་པའི་ཕུན་ཚོགས་ལ་འཁུ་བ། །

སྲིད་འབྱོར་མནར་མེད་དམྱལ་བའི་བྱིན་ཟ་ལྟར། །

དགོངས་མ་ཐག་ཏུ་དེ་སྤངས་སྔགས་སྤྱོད་པའི། །

བརྟུལ་ཞུགས་གྲུབ་པའི་དབང་པོ་ཁྱོད་ཕྱག་འཚལ། །

ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་འབྲོམ་སྟོན་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས་ (1004/1005-1064) ཀྱིས་མཛད་པའི་ཇོ་བོ་རྗེ་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤའི་བསྟོད་པ་སུམ་ཅུ་པ་ལས་^[4]ཀྱང་།

འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་མ་ཆགས་ཤིང༌། །

རྒྱལ་སྲིད་འབྱོར་པ་ཕུན་ཚོགས་སྤངས་ནས་ནི། །

དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེ་པའི་དགེ་སློང་མཛད། །

དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། །

ཞེས་བསྟོད་ཕྱག་མཛད་པ་ལྟར། ཡོངས་འཛིན་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་ (1713-1793) གྱིས་མཛད་པའི་ལམ་རིམ་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རྣམ་ཐར་ལས་^[5]ཀྱང་། རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུ་འདིས་འཁྲུངས་མ་ཐག་ནས་ཁྱིམ་གྱི་འདུ་འཛི་ལ་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ལྷག་པའི་ལྷའི་ཞལ་མཐོང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱངས་སྒྲོགས་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་གྱུར་པས་ཁྱིམ་གྱི་འདུ་འཛི་ལ་ཆགས་པའི་སྐབས་མེད་ནའང་། ཡབ་ཡུམ་གཉིས་འབངས་དང་བཅས་པས་ཁྱིམ་དུ་བཞུགས་པ་ཞིག་བྱུང་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་གླུ་གར་དང་རྩེད་མོའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྦྱར་ཞིང་། རྒྱལ་པོ་མང་པོའི་བུ་མོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་པའི་གྲབས་བཤམས་པ་ན་རྗེ་བཙུན་མ་སྒྲོལ་མས་རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུ་དེ་ལ་ཞལ་བསྟན་ནས།

ལྷ་གཅིག་མ་ཆགས་མ་ཆགས་སྐལ་བ་ཅན། །

འདམ་བུའི་ཚལ་དུ་གླང་པོ་བྱིང་བ་ལྟར། །

འདོད་པའི་འདམ་འདིར་དཔའ་བོ་ཁྱོད་བྱིང་ན། །

ཚུལ་ཁྲིམས་གོས་ཅན་བསྣུབས་པར་མི་འགྱུར་རམ། །

སྐྱེ་བ་ལྔ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་སུ། །

པཎ་ཆེན་དགེ་སློང་གཙང་མའི་ལུས་བརྒྱུད་ནས། །

པདྨའི་མཚོ་ལ་ངང་པ་འཇུག་པ་ལྟར། །

ཁྱོད་ནི་ཚེ་འདིར་རབ་ཏུ་འབྱུང་འགྱུར་ལེགས། །

ཞེས་རྒྱལ་སྲིད་ལ་མ་ཆགས་པར་ཆོས་མཛད་དགོས་པར་བསྐུལ་མ་བཏབ། རྒྱལ་སྲས་གཞོན་ནུ་རང་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལྟར་དུ་སྨོན་པར་མཛད་ཅིང་བཟོ་དང་། གསོ་བ་དང་། སྒྲ་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་། ནང་རིག་པ་སྟེ་རིག་གནས་ཆེ་བ་ལྔ་དང་། སྙན་ངག་དང་རྩིས་ལ་སོགས་པ་རིག་གནས་ཆུང་བ་རྣམས་ལའང་སྦྱངས་ཏེ་མཁས་པའི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པར་གྱུར། ཁྱད་པར་དུ་ལོ་བཅོ་ལྔ་བཞེས་པའི་ཚེ་རིགས་ཐིགས་ཚར་གཅིག་གསན་པས་ཕྱི་རོལ་པའི་རྟོག་གེ་བ་མཁས་པར་གྲགས་པ་ཞིག་དང་རྩོད་པས་དེ་ཕམ་པར་མཛད་པས་སྙན་པའི་གྲགས་པ་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་སོ། །ཞེས་དང་། ནག་ཚོ་ལོ་ཙཱ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་བས་ (1011-1064) མཛད་པའི་ཇོ་བོ་རྗེའི་བསྟོད་པ་བརྒྱད་ཅུ་པ་ལས^[6]། ལོ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ན། །སྒྱུ་རྩལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། །བཟོ་ཡི་གནས་ནི་ཐམས་ཅད་དང་། །ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་སྐད་དང་ནི། །ཚད་མ་ཀུན་ལ་མཁས་པ་ལགས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཉེར་གཅིག་ཚུན་ལ་ཕྱི་པ་དང་ནང་པའི་རིག་པའི་གནས་ཐུན་མོང་བ་སྒྲ་དང་གཏན་ཚིགས་རིག་པ། བཟོ་དང་གསོ་བ་རིག་པ་བཞི་ལ་སྦྱངས་པས་མཁས་པའི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པར་གྱུར་ཏོ། །ཁྱད་པར་དུ་ལོ་བཅོ་ལྔ་བཞེས་པའི་ཚེ། རིགས་ཐིགས་ཚར་གཅིག་གསན་པས་ཕྱི་རོལ་པའི་རྟོག་གེ་པ་མཁས་པར་གྲགས་པ་ཞིག་དང་བརྩད་པས་དེ་ཕམ་པར་མཛད་པས་སྙན་པའི་གྲགས་པ་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་སོ་ཞེས་གྲོ་ལུང་པ་ཆེན་པོས་ཀྱང་གསུང་ངོ་། །དེས་ན་༸རྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོས་ (1476-1542) མཛད་པའི་དཔལ་མར་མེ་མཛད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་མདོ་ཙམ་དུ་བསྟོད་པ་ལས^[7]།

དངོས་སྟོབས་རིགས་པ་རྡོ་རྗེའི་མེ་ཆར་གྱིས། །

ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བའི་བྲག་རི་ཀུན་བསྙིལ་ཞིང་། །

སྐལ་ལྡན་རྨ་བྱའི་རྣ་བར་ལེགས་བཤད་ཀྱི། །

འབྲུག་སྒྲ་དལ་གྱིས་དགོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

ཞེས་བསྟོད་ཕྱག་མཛད་པ་ལྟར་སློབ་དཔོན་འདི་ཉིད་སྐུ་ན་གཞོན་དུས་ནས་བློ་རྣོ་ཞིང་། གཞི་བཟང་བས་གཞུང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་སོགས་ཕལ་མོ་ཆེ་བྱིས་དུས་ནས་ཐུགས་འཛིན་མཛད་ཡོད་པར་མ་ཟད། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་བར་ཕྱི་རོལ་པའི་གཞུང་སྤྱི་དང་། སྒྲ་རིག་པ་དང་ཚད་མ་རིག་པའི་གཞུང་རྣམས་ལ་གསན་བསམ་སློབ་གཉེར་མཐར་ཕྱིན་པ་མཛད་སྐབས་ཤིན་ཏུ་བློ་སྒྲིན་པོས་གྲུབ་མཐའ་གཞན་གྱི་པཎྜི་ཏ་དང་བརྩད་དེ། དེ་དག་ཕམ་པར་མཛད་པ་སོགས་ཀྱི་ངོ་མཚར་བའི་གཏམ་མང་དུ་མཆིས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མཛད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནག་ཚོ་ལོ་ཙཱ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་བས་ (1011-1064) མཛད་པའི་ཇོ་བོ་རྗེའི་བསྟོད་པ་བརྒྱད་ཅུ་པ་ལས^[8]། དེ་ལྟ་བུ་ཡི་བྷཾ་ག་ལའི། །རྒྱལ་སྲིད་སྤངས་ནས་ཐར་པར་གཤེགས། །ཁྱོད་ནི་ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་འབྱུང་གནས་ཏེ། །ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ལྟར་ཟབ་ཐུགས་རྗེ་ཅན། །མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཁྱོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལས། །དོན་དང་ལྡན་པར་བདག་གིས་བསྟོད་པར་བགྱི། །རིག་པའི་གནས་ལྔ་དག་གི་མཁྱེན་པ་རྒྱས། །བདག་དང་གཞན་དག་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཛད། །ཡང་ན་བདག་གཞན་བརྗེ་བར་མཛད་པ་ཡི། །དཔལ་ལྡན་མར་མེད་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །རང་དོན་ཡལ་བར་དོར་ནས་གཞན་གྱི་དོན། །ལྷུར་མཛད་དེ་ནི་བདག་གི་བླ་མ་ཡིན། །དངོས་སམ་བརྒྱུད་པས་གཞན་དོན་རྟག་ཏུ་མཛད། །བླ་མ་སྙིང་རྗེ་ཅན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ།།  །།

 

དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས་ཡིག་ཆ།

^[1] འབྲི་གུང་སྐྱོབ་པའི་བཀའ་འབུམ། ༼ཀ༽ སེར་གཙུག་ནང་བསྟན་དཔེ་རྙིང་འཚོལ་བསྡུ་ཁང་། ༢༠༡༠ ལོ། ཤོག་  ༡

^[2] བོ་དོང་པཎ་ཆེན་གྱི་གསུང་འབུམ། ༼ཨོཾ༽ (ཕྱི། མ། ༧༢༤) བྲིས་མ་ཤོག་གྲངས་ ༡ན༡ ནས་ ༤བ༥ བར།

^[3] ༸རྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་འབུམ། ༼ཀ༽ སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་། ༢༠༡༤ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༡༢༣

^[4] རྩོམ་ཡིག་གསེར་གྱི་སྦྲམ་བུ། ༼༡༽ མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༩ ལོ། ཤོག་  ༨༡ ནས་ ༨༥ བར།

^[5] ལམ་རིམ་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རྣམ་ཐར། ཐེ་ཝན་པར་མ། ༢༠༠༧ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༡༤༣ ནས་ ༡༦༩ བར།

^[6] བློ་སྦྱོང་ཉེར་མཁོ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༣ ལོ། ཤོག་  ༣༣༡ ནས ༣༤༡ བར།

^[7] ༸རྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་འབུམ། ༼ཀ༽ སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་། ༢༠༡༤ ལོ། ཤོག་ ༡༢༣

^[8] བློ་སྦྱོང་ཉེར་མཁོ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༣ ལོ། ཤོག་ ༣༣༡ ནས ༣༤༡ བར།

 

ཡོང་ཁུངས། པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་གྱི་རྣམ་ཐར་འཛམ་གླིང་མཛེས་རྒྱན། ༼ཆ༽ རྩོམ་པ་པོ་རྣམ་གྲྭ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་འཕེལ། སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་དང་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་། ༢༠༢༣ ལོ། ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིང་ཀྲོན། Westphalia Press ཤོག་གྲངས་ ༤༡ ནས་ ༤༥ བར་གསལ་བ་ལས་བཏུས་པའོ།།