༧༽ ནཱ་ལེནྡྲ་དང་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེའི་སྐུ་བརྙན།

༧༽ ནཱ་ལེནྡྲ་དང་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེའི་སྐུ་བརྙན།

 

དེ་ཡང་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་ (617-650) མཛད་པར་གྲགས་པའི་བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་ལས^[1]། དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་བཀའ་སྩལ་པ། བཟོ་བོ་བི་ཤོ་ཀརྨ་ཁྱོད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་ཆེ་བ་དང་ལེགས་པའི་ཆ་ཚད་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་གསུངས་ནས། ངའི་སྐུ་ཚབ་རྣམ་པ་གཉིས་གྱིས་ཤིག་གསུང་ངོ༌། །

སྐུ་ཚད་རྣམ་པ་གཅིག་ནི་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ལོན་པའི་བོངས་དང་མཉམ་པ་གཅིག་གྱིས་གསུང་ངོ༌། །སྐུ་ཚད་རྣམ་པ་གཅིག་ནི་དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལོན་པའི་བོངས་དང་མཉམ་པ་གཅིག་གྱིས་གསུང་ངོ་། །དགུང་ལོ་བརྒྱད་པ་དང་བཅུ་གཉིས་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚད་ནི་སུས་ཀྱང་མ་ཤེས་ནས། གྲོང་ཁྱེར་སེར་སྐྱའི་རྒན་མོ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྩེད་མོ་རྩེ་བའི་མ་མ་ལ་འདྲིའོ་ཟེར་ཏེ་དྲིས་པས། གྲོང་ཁྱེར་སེར་སྐྱའི་སྒོའི་སྐྱེས་བུ་དང་མཉམ་ཟེར་ཙ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཁོང་གིས་རྩེད་མོ་རྩེ་བའི་མ་མ་ལ་སྤྱན་ཟུར་ཙམ་པ་ཅིག་གིས་གཟིགས་པས་མ་མ་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་དེ། རྒྱལ་བུ་ལོ་བརྒྱད་དང་བཅུ་གཉིས་ལོན་ཙ་ན་ངས་རྩེད་མོ་རྩེ་བའི་དོན་དུ་དེད་པས། གྲོང་ཁྱེར་སེར་སྐྱའི་བསིལ་ཁང་གི་སྒོའི་སྐྱེས་བུ་ཕྱི་ནང་གཉིས་དང་རྒྱལ་བུ་ལོ་བརྒྱད་དང་བཅུ་གཉིས་པ་དང་མཉམ་མོ་ཟེར་ནས། སྐྱེས་བུ་ནང་མ་ལ་ཚད་བྱས་ཏེ་དགུང་ལོ་བརྒྱད་པ་ཞིག་བཞེངས་སོ།།

ཡང་སྐྱེས་བུ་ཕྱི་མ་ལ་ཚད་བྱས་ཏེ་དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པ་གཅིག་ལུགས་སུ་བླུགས་ཏེ་བཞེངས་པས། སྐུ་དེ་ཀའི་སྤྱན་འཁོར་ལ་གཟིགས་པ། ས་གནོན་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་མཛད་པ། ཞབས་ལ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་ཡོད་པ། དབུའི་གཙུག་ཏོར་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེས་བརྒྱན་པ། མདོག་སྣ་ཚོགས་སུ་ཡོད་པ། གདན་ཁྲི་ལ་སེངྒེ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དང་། སྒྲོལ་མ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ། རྒྱབ་ཡོལ་ལ་མདོ་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་རྒྱུད་རིས་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་འབུར་དུ་བཏོད་པ། འོད་སྐོར་ལ་སངས་རྒྱས་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་དང་། ལྟག་ཁུང་ལ་ཁྲོ་བོ་བདུད་རྩི་འཁྱིལ་བ་འབུར་དུ་བཏོད་པ། རྒྱབ་ཡོལ་གྱི་ནང་སྐོར་གྱི་གཡས་གཡོན་ལ། ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་མོའུ་གལ་གྱི་བུ་དང་། རབ་འབྱོར་དང་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་འབུར་དུ་བཏོད་པ། ཕྱི་སྐོར་ལ་རྒྱན་རྣམ་བཞི་དང༌། རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་དང་། བཀྲ་ཤིས་རྫས་བརྒྱད་འབུར་དུ་བཏོད་པ། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ལྔ་ལ་དབུ་རྒྱན་རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔ་བཞེངས་ནས་དབུ་ལ་གསོལ་བ། ཟ་འོག་གི་གནམ་ཡོལ་པདྨ་སྟོང་ལྡན་བྲིས་པ་ཆོས་སྐུ་ལོངས་སྐུ་སྤྲུལ་སྐུ་གསུམ་ཀའི་ཆ་ལུགས་ཚང་བ་གཉིས་བཞེངས་སོ།།

སྐུ་དེ་གཉིས་གང་དུ་བཞུགས་པའི་སར་ཉན་ཐོས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཐོབ་པ་ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་ཙམ་པ་བཞུགས། དེའི་དབང་གིས་སྐུ་དེ་གང་ན་བཞུགས་པའི་སར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་འབད་པ་མེད་པར་འོང་བ་དང་ལྡན་པ་གཉིས་བཞེངས་སོ། །བཟོ་བོ་ནི་ལྷའི་བཟོ་བོ་བི་ཤོ་ཀརྨས་བྱས། ཡོན་གྱི་སྦྱིན་བདག་ནི་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བྱས། སྐུའི་རྒྱུ་ནི་འཕགས་པ་བྱམས་པས་བསགས། རྟེན་རྫས་ནི་སངས་རྒྱས་འཁོར་བ་འཇིག་དང་། རྣམ་པར་གཟིགས་དང་། གཙུག་ཏོར་ཅན་དང་། འོད་སྲུང་གསུམ་གྱི་གདུང་དང་རིང་བསྲེལ་མ་ག་དྷའི་བྲེ་རེ་རེ་སྟེ་བྲེ་གསུམ་དང་། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བསམ་འཕེལ་དོན་གྲུབ་ཕུག་རོན་ཙམ་ཞིག་ནུ་མ་གཡས་པའི་ཐད་ཀ་ན་བཞུགས་སོ། །མངའ་གསོལ་དང་རབ་གནས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཁོང་རང་གིས་མཛད་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་ཞལ་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུང་ངོ༌། །ངའི་སྐུ་རྟེན་འདི་ཇི་སྲིད་འཇིག་རྟེན་ན་གནས་ཀྱི་རིང་ལ་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ང་འཇིག་རྟེན་ན་བཞུགས་པ་དང་འདྲ། མུ་སྟེགས་པ་ཡང་ཟིལ་གྱིས་འདིས་གནོན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་དུ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ཏེ། སྐུ་དེ་ཀུན་གང་ན་གནས་པ་དེ་ཡུལ་དབུས་ཡིན་པས་འདིས་སྟོན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ན་རེ། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་ངས་འཛིན་པ་ཡིན་པས་གསང་བ་འཛིན་པ་ངས་འཛིན་བྱེད་ཟེར་ནས་དཀོན་གཉེར་ཁས་བླངས། ཡོན་བདག་ནི་ཚོགས་ཀྱི་བདག་པོས་ཁས་བླངས་སོ།།

དེ་ནས་སྐུ་ཚབ་དེ་གཉིས་དང་པོ་རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་གྱི་ཕྱག་ཏུ་བཞུགས། དེ་ནས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དགུང་ལོ་བརྒྱད་པའི་སྐུ་འདྲ་དེ་ཀླུའི་ཡུལ་དུ་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་བཏང་བཟུང་གིས་སྤྱན་དྲངས་ནས། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་བཏང་བཟུང་གི་འགྲོ་དོན་ལོ་ཉིས་སྟོང་མཛད་དོ། །དེ་ནས་བལ་པོའི་རྒྱལ་པོ་ཧ་ལན་འདི་མཆོད་གནས་ཤི་མེ་ཏ་ཆུ་འབབ་ཏི་དང༌། མཁན་པོ་ཀར་ཤཾ་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་པར་ཤེས་པས་ཤཱཀ་ཐུབ་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་དེ་ཀླུའི་ཡུལ་ན་བཞུགས་ཡོད་པར་ཤེས་ནས། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་བཏང་བཟུང་སྙིང་ནད་ཀྱིས་གཟིར་ནས་སྙུངས་ཏེ། དེ་ནད་ལས་གྲོལ་བར་མཛད་པའི་ཡོན་དུ་ཇོ་བོ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་ཕུལ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁྲུས་མཛད་པའི་རྫིང་ན་ཡར་སྐུ་དེ་སྤྱན་དྲངས་སོ། །གདན་ཁྲི་ཀླུའི་ཡུལ་དུ་ཀླུས་ཕྱག་མཆོད་བྱེད་པའི་རྟེན་ལ་བཞུགས་སོ། །བསྟན་པ་ནུབ་ཙམ་ན་སྐུ་སྤྱན་འདྲེན་དུ་འཇུག་པར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན། རིན་པོ་ཆེའི་མཆོད་རྟེན་མི་ཡུལ་ན་བཞུགས་ཚད་ཀླུའི་ཡུལ་དུ་སྤྱན་འདྲེན་པར་བྱས་སོ། །དེ་ནས་ཤཱཀ་ཐུབ་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་དགུང་ལོ་བརྒྱད་པ་ཇོ་བོ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་དེ་བལ་པོའི་དགེ་སློང་ཤི་མེ་ཏ་ཆུ་འབབ་ཏི་དང༌། མཁན་པོ་ཀར་ཤཾ་གཉིས་ཀྱིས་གདན་ཁྲི་མེད་པའི་རྒྱབ་ཡོལ་བླ་བྲེ་དང་བཅས་པ་དེ་བལ་ཡུལ་དུ་གདན་དྲངས་ནས་བལ་ཡུལ་དུ་མི་ལོ་ཉིས་སྟོང་བཞུགས་ཏེ། བལ་པོའི་འགྲོ་དོན་མཛད་དོ། །བོད་ཡུལ་དུ་བྱོན་ཚུལ་ནི་འོག་གི་ལེའུ་ན་གསལ་ཏེ། རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་བལ་ཟ་ཁྲི་བཙུན་སྤྱན་དྲངས་པའི་ནང་ན་ཡོད་དོ།།

གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཤཱཀ་ཐུབ་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ནི་མིའི་ཁྲུ་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་པ་ཞིག་བཞེངས་པ་དེ་ལྷ་ཚངས་པས་སྤྱན་དྲངས་ནས་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཚོགས་གསོག་པའི་རྟེན་མཛད་དོ། །ཡུལ་དང་ཞིང་ཁམས་གཞན་དུ་འབྱོན་པར་མ་བྱས། དེའི་བཟོ་ཡང་བི་ཤོ་ཀརྨས་བྱས་སོ། །འདོད་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་སྐུ་ཚབ་མིའི་ཁྲུ་དྲུག་ཅུ་པ་གཅིག་བཞེངས་ཏེ། དེའི་བཟོ་ཡང་བི་ཤོ་ཀརྨས་བྱས་སོ། །སྐུ་དེ་ནི་འཕགས་པ་དྲུག་སྡེས་བལ་ཡུལ་དུ་གདན་དྲངས་ཏེ་ཡུལ་དང་ཞིང་ཁམས་གཞན་དུ་འབྱོན་པར་མ་བྱས་གསུང་གི་རྟེན་དུ་མྱ་ངན་འདས་ཆེན་དང་འདས་ཆུང་བཞེངས་སུ་གསོལ་ལོ།།

དེ་ནས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པའི་སྐུ་ཚབ་དེ་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གདན་ཁྲི་རྒྱབ་ཡོལ་དང་། དབུ་རྒྱན་བླ་བྲེ་དང་བཅས་པ་དེ་དགའ་ལྡན་དུ་གདན་དྲངས་སོ། །དགའ་ལྡན་ལྷ་ཡུལ་དུ་མི་ལོ་ལྔ་བརྒྱར་འགྲོ་དོན་མཛད་དོ། །དེ་ནས་ཨུ་རྒྱན་གྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཨུ་རྒྱན་ཡུལ་དུ་གདན་དྲངས་ནས། བླ་བྲེ་ལྷའི་ཡུལ་དུ་བཞག་གོ །མི་ལོ་ལྔ་བརྒྱར་ཨུ་རྒྱན་ཡུལ་དུ་འགྲོ་དོན་མཛད་དོ། །དེ་ནས་རྒྱ་གར་ཡུལ་དུ་འབྱོན་པར་དགོངས་ནས་དབུ་རྒྱན་དེ་ཨུ་རྒྱན་ཡུལ་དུ་བཞུགས་སོ། །དེ་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་གྲུབ་ཐོབ་པཎྜི་ཏ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྲི་རྒྱབ་ཡོལ་དང་བཅས་པ་རྒྱ་གར་ཡུལ་དུ་གདན་དྲངས་ནས། དཔལ་ན་ལེནྡྲ་ཤྲཱི་ལའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་སོ། །རྒྱ་གར་ཡུལ་དུ་མི་ལོ་ལྔ་བརྒྱར་འགྲོ་དོན་མཛད་དོ། །རྒྱ་ནག་ཡུལ་དུ་འབྱོན་^[2]པ་ནི་འོག་ནས་སྟོན་པར་བྱའོ། །ཞེས་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས^[3]། དེ་ནས་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ན་མ་ག་དྷའི་གྲུབ་ཐོབ་ཅིག་གི་ཇོ་མོ་འོད་ཟེར་ཅན་བསྒྲུབས་པས་འགྲུབ་པ་དང་ཤར་ཕྱོགས་བ་ལང་རྫིའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། བ་ལང་རྫིའི་མ་སྨད་གསུམ་སྐྲ་འབལ་ཞིང་ངུ་བྲང་རྡུང་བྱེད་པ་མཐོང་ནས་ཁྱོད་རྣམས་ཅི་ལ་མྱ་ངན་བྱེད་པ་ཡིན་བྱས་པས། ཨ་མ་ན་རེ་ངའི་བུ་ལ་རྒྱལ་པོའི་བུ་རེས་མོས་འབབ་པར་ཡོད་ཟེར། དེ་ལ་ངུ་ཅི་ལ་དགོས་བྱས་པས། རྒྱལ་པོ་བྱས་པ་དང་ངའི་བུ་འཆི་བ་ཡིན་ཟེར། འོ་ན་ངས་རྒྱལ་པོ་བྱའམ་བྱས་པས། བྱེད་པར་ཞུ་ཟེར། ཉི་མ་ནུབ་པ་དང་གྲོང་ཁྱེར་བའི་མི་ཐམས་ཅད་འདུས་ནས་ཕོ་བྲང་དུ་གྲུབ་ཐོབ་དེ་རྒྱལ་པོར་དབང་བསྐུར་རོ། །
གྲོང་ཁྱེར་བ་རྣམས་ན་རེ་ཉིད་རང་རྣམས་ལ་རྒྱལ་པོ་མེད་ན་ཡུལ་གྱི་ཁྲིམས་འཇིག་ཉེན་ཡོད་ཟེར་རོ། །གྲུབ་ཐོབ་དེ་རྒྱལ་པོའི་ཁྲི་ལ་སྲོད་ཀྱི་དུས་ན་བཞུགས་ཡོད་ཙ་ན། ནམ་གུང་གི་དུས་སུ་ཀླུ་ཞིག་བཙུན་མོར་སྤྲུལ་ནས་བྱུང༌། བཙུན་མོ་དེ་སྦྲུལ་དུ་རེད་སོང་ནས་རྒྱལ་པོ་ཐར་བྱུང་བས་གྲུབ་ཐོབ་དེས་སྦྲུལ་བསད་དོ། །ནམ་ལངས་པ་དང་གྲོང་ཁྱེར་བའི་མི་ཐམས་ཅད་རོལ་ཆ་ཁྱེར་ནས་ནང་མའི་རིས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རོ་སྤྱན་འདྲེན་པ་ཡིན་པ་ལ། དེའི་ནངས་པར་རྒྱལ་པོ་དེ་ཀླུ་བདུད་ཀྱིས་བསད་ནས་ཤི་ཡོད་སྙམ་ནས་རོ་སྤྱན་འདྲེན་དུ་ཕྱིན་པ་ན་རྒྱལ་པོ་མ་ཤི་བར་འདུག་གོ །གྲུབ་ཐོབ་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ན་རེ་ངས་རྒྱལ་པོ་ཟ་མཁན་གྱི་ཀླུ་དེ་བཏུལ་ཡོད་ཅིང་། ད་ཁྱེད་རང་ཚོ་རྒྱལ་པོའི་རེ་མོས་སུ་ཡོད་པ་དེ་རྒྱལ་པོར་འོས་པ་གང་ཡིན་པ་གཅིག་རྒྱལ་པོར་བསྐོས་བྱས་པས། ཁོང་རྣམས་ན་རེ་ད་ཁྱེད་ཀྱིས་རྒྱལ་པོ་མཛད་པར་ཞུ་ཟེར་བས་གྲུབ་ཐོབ་དེས་རྒྱལ་པོ་མཛད་དོ། །རྒྱལ་པོ་དེའི་མིང་ནི་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་སྲས་དྷརྨ་པ་ལ། དེའི་སྲས་དེ་བ་པ་ལ། དེའི་སྲས་དྷརྨ་པཱ་ལའི་སྐུ་རིང་ལ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ན་ལེནྡྲར་ཕྱི་པ་མུ་སྟེགས་པས་དམག་དྲངས་པའི་དུས་ཕན་ཆད་དུ། ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེའི་སྐུ་དེ་མི་ལོ་བཞི་བརྒྱར་དཔལ་ན་ལེནྡྲ་ཤཱི་ལར་བཞུགས་ནས་འགྲོ་དོན་མཛད་པ་ཡིན།

དེ་ནས་མུ་སྟེགས་ཀྱི་དམག་ཤུགས་ཆེ་བས་མ་ཐུབ་ཀྱི་དོགས་ནས་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེའི་སྐུ་དེ་ཨོ་ཏན་ཏ་པུ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་བཙན་ལ་མཐུ་དཔུང་ཆེ་སྟེ་མུ་སྟེགས་ཀྱི་དམག་གིས་མི་ཐུབ་པས་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་དེ་ཨོ་ཏན་ཏ་པུ་རིའི་ལྷ་ཁང་དུ་མི་ལོ་བརྒྱ་ཐམ་པ་བཞུགས་པ་ཡིན། དེ་ནས་ཕྱི་པ་མུ་སྟེགས་པའི་དམག་ཆེན་བྱུང་ནས་དཔལ་ན་ལེནྡྲའི་མགོན་པོ་བརྒྱད་ཀྱི་ལྷ་ཁང་དང་། སྒྲོལ་མ་བརྒྱད་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ལ་སོགས་པ་བཤིག །པཎྜི་ཏ་ཐམས་ཅད་བཀྲོངས། གླེགས་བམ་གསུང་རབ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེར་བསྲེགས་ནས་ཆོས་བསྣུབས་སོ། །ཡུལ་མ་ག་དྷའི་རྒྱལ་པོ་ཕམ་པར་བྱས་པས། དེར་རྒྱལ་པོ་དྷརྨ་པ་ལས་རྒྱ་ནག་ཀེ་ཤི་ཁྲི་སྒོའི་རྒྱལ་པོ་ལ་ཕོ་ཉ་བཏང་སྟེ། ཨེ་མ་ངེད་ལ་རྒྱུ་སེམས་ཅན་ལ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་སྒྲུབ་ཏུ་ཡོད་པའི་ཆོས་བྱ་བ་གཅིག་ཡོད་པས། དེ་ལ་ཕྱི་པ་མུ་སྟེགས་པས་ཕྲག་དོག་བྱས་ཏེ་མུ་སྟེགས་དུ་རུ་ཀའི་དམག་བརྒྱབ་ནས། ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ལེགས་པོ་དེ་ཁོང་གིས་བསྣུབས་ནས་མེད་པས། ད་ཁྱེད་རྒྱ་ནག་འདི་དཔུང་ཆེ་བས་དམག་གཏོང་བར་ཞུ་བ་ཕུལ་བས། དེ་ལ་རྒྱ་ནག་གིས་སྐྱེས་ལན་གཉིས་བྱུང་བ་ལ་སྐྱེས་ཀྱི་དང་པོ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་པོས་ཟ་འུག་ཆེན་པོའི་བེར་བསྲུབས་མེད་པ་ཇི་ལྟར་བྱས་གོན་ཀྱང་ཐུགས་ཀར་དཔལ་བེ་བཞི་ཕུང་ངེ་ཡོད་པ་གཉིས་ཀྱི་སྐྱེས་ལན་གཉིས་བྱུང་ནས། ཟབ་ཆེན་གྱི་བེར་གཅིག་བྷ་གྷ་ལའི་རྒྱལ་པོ་ལ་ཕུལ་ཏེ་དམག་ཞུས་པས་གནང་ནས། རྒྱ་ནག་གི་དམག་དང་བྷ་གྷ་ལའི་དམག་དང་བཅས་ཏེ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་རྒྱལ་པོའི་དམག་ཀྱང་ཤོགས་ཏེ། ཕྱི་པ་མུ་སྟེགས་པའི་རྒྱལ་པོ་ལ་དམག་ཐམས་ཅད་དྲངས་ནས། མུ་སྟེགས་དང་དུ་རུ་ཀའི་དམག་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཐལ་བར་བཏུལ། མུ་སྟེགས་པའི་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཤིག་ནས་མུ་སྟེགས་ཐམས་ཅད་བརླག་པར་བྱས་སོ།།

སྐྱེས་ལན་གཉིས་པ་ཕྱི་མ་ལ་ལྷ་ཁང་བཤིག་པ་ཐམས་ཅད་གསོས། གླེགས་བམ་དང་གསུང་རབ་རྣམས་བྲིས། ཆོས་ཁྲིམས་བཙུགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡང་སྔར་ལྟར་ཆུད་དོ། །དེ་རྒྱ་ནག་པོའི་དྲིན་ཡིན་པས་དེའི་སྐྱེས་ལན་གྱི་དོད་ཐུབ་པ་གཅིག་བསྐུར་བར་འདོད་པས་ཁོང་གི་དེ་ལ་འགྲན་ཟླ་མ་རྙེད་ནས། མི་རྣམས་ན་རེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འདི་ཆེ་བ་ཡིན་ཟེར། རྒྱལ་པོ་ནི་ཁོང་སྐྱེས་ལན་དུ་མི་འགྲུབ་པ་གཅིག་འདོད་པ་ཡིན་སྙམ་ནས་བློ་མ་བདེ། དེའི་དུས་སུ་རྒྱ་ནག་པོ་ན་རེ། ཁྱེད་རྒྱ་གར་བ་ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ཆེ། ངེད་རྒྱ་ནག་པོ་ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ཆུང་བས་ང་ལ་སྐྱེས་ལན་དུ་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་གི་རྟེན་དུ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚད་ལྷ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་དང་། ཆོས་དཀོན་མཆོག་གི་རྟེན་དུ་ཆུ་ཀླུང་བ་ཚའི་མདོ་དང་། རྒྱན་སྟུག་པོའི་མདོ་དང༌། འདུལ་བ་བཀོད་པའི་མདོ་དང་། ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པའི་མདོ་དང་བཞི། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་གི་རྟེན་དུ་དགེ་སློང་མདོ་སྡེ་འཛིན་པ་དང་། མངོན་པ་འཛིན་པ་དང་། འདུལ་བ་འཛིན་པ་དང་། ཕར་ཕྱིན་འཛིན་པ་དང་བཅས་ཏེ་དགེ་སློང་བཞི་སྡེ་རྣམས་བསྐུར་དགོས་ཟེར་བ་བྱུང་བས། དེ་མི་བསྐུར་མ་བཏུབ་པར་རྒྱལ་པོ་དང༌། གནས་བརྟན་དང་། པཎྜི་ཏ་དང༌། ཡོན་བདག་རྣམས་གྲོས་ཏེ་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་པོ་ལ་སྐྱེས་ལན་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀ་ཐུབ་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ལྷ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་གདན་ཁྲི་དང་བཅས་པ་དེ་དང༌། གསུང་རབ་བ་ཚའི་ཆུ་ཀླུང་། རྒྱན་སྟུག་པོ། འདུལ་བ། ཟ་མ་ཏོག །དགེ་སློང་མདོ་འཛིན་པ་བཞི་དང་། ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་གདན་ཁྲི་དང་བཅས་པ་རྒྱབ་ཡོལ་མེད་པར་གཟིངས་ཀྱི་ནང་དུ་བཞུགས་ནས་ཆུ་བོ་ཆེན་པོའི་ཁ་ལ་གདན་དྲངས་ཏེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་བརྫངས་སོ། །རྒྱ་ནག་ཡུལ་དུ་ཆོས་དར་བ་དང་བཀྲ་ཤིས་པར་བྱས་སོ།།

ཇོ་བོའི་རྒྱབ་ཡོལ་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་ཨོ་ཏན་པུ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་ན་བཞུགས་ཡོད་དོ། །དེ་ནས་བོད་ཡུལ་དུ་ཁྲི་རྒྱབ་ཡོལ་མེད་པར་རྒྱ་མོ་ཨོང་ཅོང་གི་མཆོད་གནས་སུ་གྱད་ལྷ་དགའ་དང་ཀླུ་དགས་གདན་དྲངས་ནས་རྒྱས་བཏབ་ར་མོ་ཆེར་ཀླུའི་ཕོ་བྲང་འཇིགས་གཟུགས་ཀྱི་སྟེང་དུ་བཞུགས་པ་ནི། རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་རྒྱ་མོ་ཨོང་ཅོང་སྤྱན་དྲངས་པའི་ལེའུ་མ་གི་ན་རྒྱས་པར་གསལ་ལོ། །ཞེས་བྱུང་བ་ལྟར། དེང་གི་དུས་སུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སའི་ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྟེན་གཙོར་བཞུགས་སུ་གསོལ་བའི་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་དེ་ཉིད་ཐོག་མར་འཕགས་ཡུལ་དུ་བཞེངས་རྗེས་དགའ་ལྡན་ལྷ་ཡུལ་དུ་གདན་དྲངས་ནས་ལོ་ ༥༠༠ བཞུགས། དེ་རྗེས་ཨུ་རྒྱན་གྱི་ཡུལ་དུ་གདན་དྲངས་ནས་མི་ལོ་ ༥༠༠ བཞུགས། དེ་ནས་ནཱ་ལེནྡྲར་གདན་དྲངས་ནས་མི་ལོ་ ༤༠༠ དང་། ཨོ་ཏནྟ་པུ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་མི་ལོ་ ༡༠༠ བཞུགས་སུ་གསོལ་རྗེས། རྒྱ་ནག་ཏུ་གདན་དྲངས་ཤིང་། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་ཕྱི་ལོ་ ༦༤༡ ལོར་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་བཙུན་མོར་བསུས་པའི་རྟེན་སྐལ་ལ་བོད་དུ་གདན་དྲངས་ནས་ད་བར་བོད་འབངས་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཞིང་སར་བཞུགས་པ་འདིའོ།།

 

དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས་ཡིག་ཆ།

^[1] བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༩ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༢༧

^[2] རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་པོ་ལ་སྔ་བ་ཅེའུ་ཞེས་པ་སྔ་འདུག །དེ་ནས་མི་རབས་མང་དུ་སོང་བ་ནས། ཧིའུ་ཙིང་གིས་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ས་བཟུང་། དེ་རྗེས་དུང་ཙིང་གིས་རྒྱལ་ས་བཟུང་། དེ་རྗེས་དུང་ཙིང་གི་གཅུང་པོ་ས་ཆེན་གྱིས་བཟུང་། འདིའི་དུས་སུ་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནི་དང་། ཙནྡ་ཇོ་བོ་གཉིས་རྒྱ་ནག་ཏུ་བྱོན་ནས་དམ་པའི་ཆོས་དར་ཟེར་བ་རྒྱའི་ཡིག་ཚང་ན་འདུག་གོ །ཞེས་བང་རི་རིག་འཛིན་འཇའ་ཚོན་སྙིང་པོས་ (1585-1656) མཛད་པའི་རྒྱལ་རབས་ཆོས་འབྱུང་སྙིང་པོ་བསྡུས་པའི་ལོ་རྒྱུས། པོད། ༼མ༽ བྲིས་མ་དཔེ་ཐུང་། ཤོག་གྲངས་ ༥ན༢ ཐོག་གསལ་ལོ།།

^[3] བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༩ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༣༣

 

ཡོང་ཁུངས། དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་བྱུང་རབས་སྲིད་ཞིའི་མཛེས་རྒྱན། སྟོད་ཆ། སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་དང་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་། ༡༤་ཝ་ཤིང་ཀྲོན། ༢༠༢༣ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༣༥༤ ནས་ ༣༦༢ བར་གསལ་བ་ལས་བཏུས།