བ༽ སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གཽ་མི་དང་རྩོད་པ་མཛད་ཚུལ།

བ༽ སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གཽ་མི་དང་རྩོད་པ་མཛད་ཚུལ།

 

དེ་ཡང་ཞོལ་བཀའ་འགྱུར་དཀར་ཆག་རྒྱས་པ་ལས^[1]།

ཙནྡྲ་གོ་མི་མཁས་དང་གྲུབ་པའི་ཚུལ། །ཟླ་བའི་རྗེས་སུ་ཟླ་བ་གཉིས་པ་བཞིན། །

མཁྱེན་བརྩེའི་འོད་ཆགས་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་ཡིས། །དབྱིག་ལྡན་བཞིན་རས་འཛུམ་དཀར་ལང་ཚོས་དཀྲིས། །

གསང་གསུམ་འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེའི་དངོས་པོ་རུ། །གྲུབ་པའི་རྒྱལ་སྲས་དཔའ་བོ་ཞི་བ་ལྷ། །

ངོ་མཚར་བདུན་གྱི་ཆེ་བའི་རྣམ་པར་ཐར། །གྲགས་པ་དོན་ལྡན་ཕྱོགས་ཀྱི་མུ་ཁྱུད་འཛིན། །

ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཅོ་ནེ་གྲགས་པ་བཤད་སྒྲུབ་ (1675-1749) ཀྱིས་མཛད་པའི་རྒྱལ་རབས་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་དགོས་འདོད་ཀུན་འབྱུང་ལས^[2]། ཙནྡྲ་གཽ་མི་^[3]ནི། ཚེ་སྔོན་མ་སྤྱན་རས་གཟིགས་འགྲུབ་པའི་པཎྜི་ཏ་ཞིག་སྟེ། དེས་མུ་སྟེགས་རྒྱང་ཕེན་པ་ཞིག་དང་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ཡོད་མེད་བརྩད་པས་མུ་སྟེགས་པ་ཕམ་ཀྱང་དེས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ཡོད་པ་དངོས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཚེ། པཎྜི་ཏ་དེས་རྒྱལ་པོ་སོགས་དཔང་དུ་བཞག་ནས་རྟགས་མཚན་བཏབ་སྟེ་རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་པཎྜི་ཏ་ཞིག་གི་བུར་སྐྱེ་བ་བཞེས་པར་ཁས་བླངས་པ་ལྟར་སྐྱེས་པས། རྟགས་མཚན་དེ་དག་ཀྱང་དངོས་སུ་བྱུང་ནས་རྒྱལ་པོ་སོགས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་མ་ལ་ཕྱག་བྱས་ནས་འོ་བརྒྱལ་བར་མ་གྱུར་ཏམ་ཞེས་སྨྲས་པ་ན། མས་བཙས་མ་ཐག་གཏམ་སྨྲ་བ་མི་རིགས་ཁ་རོག་སྡོད་ཅེས་བྱས་པ་ན་ལོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་ལྐུག་པ་ལྟར་བསྡད། དེའི་ཚེ་མུ་སྟེགས་ཀྱི་པཎྜི་ཏ་མཁས་པ་ཞིག་གིས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་བྲིས་ཏེ་རྒྱལ་པོ་ལ་བྱིན་ནས་འདིའི་དོན་ཤེས་མཁན་གྱི་ནང་པ་ཡོད་ན་ཁོ་བོ་དང་རྩོད། མེད་ན་ནང་པ་རྣམས་མུ་སྟེགས་པར་ཆུགས་ཅེས་བྱས་པ་ན། གཞན་གྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཤེས། སློབ་དཔོན་དེས་དེའི་དོན་དཀྲོལ་ནས་མུ་སྟེགས་པ་དེ་འཁོར་བཅས་ནང་པར་བཅུག་པའི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པ་ནི་གཞན་དུ་གསལ། རྒྱལ་པོས་བུ་མོ་བྱིན་ཀྱང་དེ་ལ་མ་བསྡད་པའི་ཚེ་རྒྱལ་པོས་སྒྲོམ་དུ་བཅུག་ནས་ཆུ་བོ་གངྒཱར་བསྐུར། སློབ་དཔོན་གྱིས་སྒྲོལ་མ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པས། མཚོ་འགྲམ་ནས་འཐོན་ཏེ་ཕྱོགས་ཤིག་ཏུ་བཞུགས་པས་དེར་གྲོང་ཁྱེར་ཆགས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་གཞི་མང་དུ་བཙུགས། དེ་ནས་ནཱ་ལནྡར་བྱོན་པས་ཟླ་བ་གྲགས་པ་ར་བའི་ཕྱི་རོལ་ན་ཆོས་འཆད་པ་དང་མཇལ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གཽ་མི་ནི་ནང་པའི་པཎྜི་ཏ་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་ནོ།།

བླ་མ་རྡོ་རྗེ་གདན་པས་ (དུས་རབས་11པ།) མཛད་པའི་གྲུབ་ཐོབ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞིའི་གསོལ་འདེབས་ལས^[4]།

མུ་སྟེགས་རྩོད་པ་ལས་རྒྱལ་ཞིང༌། །རྒྱ་མཚོའི་གླིང་ལ་སྒྲོལ་མས་སྐྱབས། །

ཙནྡྲ་གོ་མི་ཞེས་བྱ་བའི། །བླ་མ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། དེ་ལྟ་བུའི་སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གཽ་མི་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་མོར་ཇི་ལྟར་གདན་དྲངས་པའི་ཚུལ་ནི། འཇམ་མགོན་བློ་གྲོས་མཐའ་ཡས་ (1813-1899) ཀྱིས་མཛད་པའི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཟླ་བའི་ཞབས་ཀྱི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་བརྒྱ་ལྡན་ལས^[5]། དེ་ཚེ་རྐང་པ་བརྒྱད་མཚུངས་པས། །དྲངས་པའི་རིན་ཆེན་ཤིང་རྟ་ལ། །སྒྲིབ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་གྱུར་པས། །གཟུགས་བརྙན་ཟོལ་གྱིས་བཞུགས་པའི་ལྷ། །ཡེ་ཤེས་མེ་ལོང་ངོས་ལྟ་བའི། །འཇིག་རྟེན་སྣང་བྱེད་ཟླ་བ་ཟུང་། །རྔ་ཡབ་ནོར་བུའི་ཡུ་བ་ཅན། །སྤྲིན་དཀར་དུམ་བུའི་བསིལ་གཡབ་གཡོབ། །འཆར་ཀའི་དམར་འོད་ཕོག་པའི་སྡེ། །ཞི་ཞིང་དུལ་བའི་རོལ་མོའི་སྒྲ། །རིན་ཆེན་གདུགས་མཛེས་ལ་སོགས་སྤྲིན། །ས་གཞི་གཡོ་དང་ལྷན་ཅིག་པར། །ལྷ་རྣམས་ལྷ་ཡི་རོལ་མོ་དང་། །མེ་ཏོག་ཙནྡན་ཕྱེ་མའི་ཆར། །དུས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་བདུག་པའི་ངད། །མི་ཡི་གླུ་གར་འགྲན་པའི་དབུས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་དཔའ་ཆེན་པོར། །དད་པའི་ཤུགས་རྒྱས་མཆི་མའི་ཆུས། །གདོང་གི་པདྨོ་བཀྲུས་པ་དེས། །མེ་ཏོག་ལྟ་བུའི་སྙན་ཚིག་འཐོར། །བེམ་ཆོས་ལས་འདས་ཡེ་ཤེས་སྐུ། །མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འཛུམ་པའི་ཞལ། །ཡོན་པོར་ཀྱོགས་ཏེ་མོས་གུས་དང་། །སྙན་ངག་སྦྲང་རྩིའི་རོ་མཆོག་གཞིབ། །སྐྱེ་ལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡང་། །དམ་པ་རྣམས་ལ་མངོན་སུམ་བཞིན། །མུན་དང་ཉི་མ་འཛའ་མིན་པས། །བྱིས་ངོར་སྐྱེངས་པ་ལྟར་དུ་ལོག །ཅེས་བྱུང་ངོ་།།

གཞན་ཡང་བོ་དོང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་ (1375-1450) གྱིས་མཛད་པའི་དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་གྲགས་པ་ལ་བསྟོད་པ་བུང་བའི་སྒྲ་དབྱངས་གཡོ་བ་ལས^[6]། ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་འཛིན་པ་མང་བྱོན་ཡང་། །ཕལ་ཆེར་རྒྱུ་སྐར་བཞིན་དུ་འོད་མི་གསལ། །དམ་ཆོས་འོད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་གསལ་མཛད་པ། །ཀུན་མཁྱེན་ཟླ་བའི་ཞབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མཁས་གྲུབ་འདི་དག་ཕལ་ཆེར་ནམ་མཁའ་འདྲ། །ཟབ་ཅིང་མཐའ་དག་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལ། །འགྲན་པའི་ཟླ་བྲལ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མཁས་པའི་ཉི་མ་གྲངས་མེད་ཤར་གྱུར་ཀྱང་། །ཁྱོད་ལ་ཤར་ན་མེ་འཁྱེར་ཁོ་ན་ཙམ། །ཕལ་ཆེར་རྟོག་པས་སྦྱོར་བའི་དོན་ཙམ་ལ། །མཁས་པར་ཟད་ཀྱི་ཟབ་རྒྱས་དོན་ལ་མིན། །དཔལ་ལྡན་འཇིགས་མེད་ཟླ་བ་གྲགས་པ་ཁྱོད། །དགག་སྒྲུབ་རིན་ཆེན་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ཙམ་གྱིས། །མ་དྲིས་པར་ཡང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ངང་ཚུལ་སྨྲ་རུ་འཇུག་པ་ཁྱོད་ལ་འདུད། །ཁྱོད་ཉིད་འཆད་པའི་ཚེ་ན་འཆད་པོ་གཞན། །ཕལ་ཆེར་མི་སྨྲའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཁོ་ན་འཛིན། །ཁྱོད་ཀྱི་ལྗགས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་སྒྱུར་པ་ན། །གཞན་ལྕེས་སྐྱོགས་པ་ཙམ་ཡང་ག་ལ་ཤེས། །ཁྱོད་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་བ་བསྐོར་བ་ན། །དེ་ལས་ལྷག་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲོན་ཆེན་གང་། །མ་རིག་ཀུན་སེལ་ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ་ཡི། །ཀུན་གསལ་ཁྱོད་ལ་སྤྱི་བོས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཁྱོད་ཀྱི་ལེགས་བཤད་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ཡིས། །བློ་གསལ་མགུལ་བ་མཛེས་པ་མཐོང་བ་ན། །བཤད་པ་གཞན་ལ་ནོར་བུ་འཆིང་བ་ཡི། །རིན་ཐང་ཙམ་ཡང་བརྩི་བ་སུ་ཞིག་ཡོད། །ཅེས་ཆེས་ཆེར་བསྔགས་པ་ལྟར། ཡོངས་འཛིན་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་ (1713-1793) གྱིས་མཛད་པའི་ལམ་རིམ་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རྣམ་ཐར་ལས^[7]། དེས་ན་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པ་འདི་ཉིད་པཎྜི་ཏ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། ནཱ་ལནྡྲ་ན་པཎྜི་ཏ་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་། མུ་སྟེགས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་མི་ནུས་ན་ཕྱིར་ཆོས་འཆད་མི་ནུས་ལ། སློབ་དཔོན་འདི་ཉིད་ཕྱིར་ཆོས་འཆད་པ་ན། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཙནྡྲ་གཽ་མི་^[8]སློབ་དཔོན་ཆོས་འཆད་པའི་སར་འོངས་ཏེ་འདུད་པ་མི་བྱེད་པར་འགྲེངས་ཏེ་གནས་པ་ན། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་དགོངས་པ་ལ་རྩོད་དམ་བགྲོ་བར་འདོད་པ་གཅིག་འོངས་པ་ཡིན་སྙམ་ནས་དེ་ལ། ཕྱོགས་གང་ནས་འོངས། ཆོས་ཅི་ཤེས་དྲིས་པས། ལྷོ་ཕྱོགས་ནས་འོངས། སྒྲ་པ་ཎི། ཤེར་ཕྱིན་ཚུལ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་པ། འཇམ་དཔལ་མཚན་བརྗོད་ཤེས་ཟེར། སྒྲ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྩ་བ་དང་། སྔགས་ཀྱི་རྩ་བ་སྨོས་པས། ལུང་རིགས་ལ་མཁས་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་། ཚིག་ཁེངས་སྐྱུངས་པར་འདུག་པས། ཙནྡྲ་གཽ་མི་མིན་ནམ་དྲིས་པས། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་འདོགས་སོ་གསུངས།

འོ་ན་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་ཐོག་བབས་སུ་ཕེབས་པ་མ་ལེགས། བསུ་བ་བྱ་དགོས་པས་རེ་ཞིག་ཕྱིར་གཤེགས་ཤིག་བསུ་བ་བགྱིའོ་བྱས་ནས། ཆོས་འཆད་འཕྲོ་བཅད་དེ། གཎྜི་བརྡུངས་པཎྜི་ཏ་རྣམས་བསགས་ཏེ། འདིར་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཙནྡྲ་གཽ་མི་བྱོན་གྱིས། བསུ་བ་བྱ་དགོས་པས་ཤིང་རྟ་གཉིས་འཆོས་ལ་གཅིག་ལ་འཇམ་དཔལ་གྱི་སྐུ་^[9]བཞུགས། གཅིག་ལ་ཙནྡྲ་གཽ་མི་བཞུགས་ལ་མཆོད་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་སྤྱན་དྲོངས་ཤིག་ཅེས་བསྒོས་ཏེ། དེ་ལྟར་བགྱིས་པའི་ཚེ། འཇམ་དཔལ་ལ་ཙནྡྲ་གཽ་མིས་བསྟོད་པས། སྐུ་དེ་དགྱེས་ཏེ་སློབ་དཔོན་ལ་ཞལ་ཕྱིར་གཟིགས་ཏེ། ད་ལྟ་ཡང་ནཱ་ལནྡྲ་ན་བྱིན་རླབས་ཅན་ཤིང་སྐུ་མཇིང་ཡོན་དུ་གྲགས་པ་བཞུགས།

དེ་ནས་ཙནྡྲ་གཽ་མི་ནཱ་ལནྡྲར་བྱོན་པ་ལ་བསྙེན་བཀུར་ཞིང་། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པ་དང་གདན་འཛོམས། ཕན་ཚུན་ཆོས་ཀྱི་བགྲོ་བ་མཛད་པས། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་གང་དྲིས་པའི་ལན་ཐོགས་མེད་དུ་བཏབ། ཙནྡྲས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ལ་དྲིས་ཤིང་ལན་ཐོགས་བཅས་སུ་འདེབས། དེའི་ཚེ་དཔལ་ལྡན་ཟླ་བས་གཟིགས་པས། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྡོ་སྐུ་བཞུགས་པའི་ཁང་པ་ནས་བྱུང་བས། ལན་ཅིག་དེར་སོང་སྟེ་རྒྱབ་ནས་ཉན་པས་ཆོས་འཆད་ཅིང་འདུག་པ་དང་། ཞལ་ལྟ་དགོས་དགོངས་ཏེ་ནང་དུ་ཕྱིན་པ་དང་སྤྲུལ་སྐུ་ཞལ་བརྟུལ་ཏེ། དེར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ས་ཐེ་བཙུགས་ནས། ཁོང་ལ་ཞལ་སྟོན་པ་ལྟར་བདག་ལའང་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་པས། མནལ་ལམ་དུ་བྱོན་ཏེ། ཁྱོད་འཇམ་དཔལ་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་ངས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་མི་དགོས། ཙནྡྲ་གཽ་མི་ལ་ཅུང་ཟད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡིན་གྱིས་དེ་སྐད་མ་ཟེར་གསུངས། མནལ་སད་ཚེ་དེ་ལྟར་ལགས་ཀྱང་ཞལ་སྟོན་པར་ཞུ་ཞུས་པས་ཞལ་མངོན་སུམ་དུ་བསྟན་ཏོ།།

དེའི་ཚེ་བདག་གི་སྤྱི་གཙུག་ཏུ་བཞུགས་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་བར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་གསོལ་བས། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་ཞལ་ནས་ངས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྲུང་དུ་སོང་ཡང་། དེ་རྣམས་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པས་ང་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་གསུངས། ཅིས་ཀྱང་བཞུགས་ཤིག་ཅེས་གསོལ་བ་བཏབ་ནས། འཕགས་པ་སྤྱི་བོར་ཁྱེར་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕེབས་ནས་བདག་གི་སྤྱི་བོ་ན་འཕགས་པ་བཞུགས་སོ། །ཕྱག་མཆོད་གྱིས་བྱས་ཀྱང་ལ་ལས་ཅི་ཡང་མ་མཐོང་། ལ་ལས་ཁྱི་རོར་མཐོང་། ཕལ་ཆེ་བས་ཆོས་མང་དུ་བཤད་པས་རླུང་སྨྱོ་ཡིན་ཟེར། ཆང་ཚོང་མ་ཞིག་གིས་ཞབས་ཙམ་མཐོང་བས་ཀྱང་ཐུན་མོང་གི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ་ཞིག་བྱུང་ཞེས་གྲག་གོ །དེ་བཞིན་འཇམ་མགོན་བློ་གྲོས་མཐའ་ཡས་ (1813-1899) ཀྱིས་མཛད་པའི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཟླ་བའི་ཞབས་ཀྱི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་བརྒྱ་ལྡན་ལས^[10]།

དམ་བཅའ་བྲལ་བའི་གསོབ་དང་ནི། །ཐལ་འགྱུར་རྫོང་ལ་མི་ཞེན་པས། །

བགྲང་བྱ་བདུན་དུ་ལུང་རིགས་མཚོན། །ཇི་ཙམ་འཕངས་ཀྱང་བརྫི་མི་ནུས། །

ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས་ (1575-1634) མཛད་པའི་རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་ལས^[11]། རིག་པའི་འབྱུང་གནས་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲར་འོངས། དེ་ཡང་ནཱ་ལེནྡྲ་ན་མུ་སྟེགས་དང་རྩོད་པར་བཟོད་པའི་པཎྜི་ཏ་རྣམས་ལྕགས་རིའི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་ཆོས་འཆད། མི་བཟོད་པ་རྣམས་ནང་དུ་འཆད་པ་ལས། དེའི་ཚེ་མཁན་པོར་གྱུར་པ་ཟླ་བ་གྲགས་པ་ནི། ཕྱི་རོལ་ཏུ་ཆོས་འཆད་ཅིང་ཡོད་པའི་སར་ཙནྡྲ་གོ་མཱི་འགྲེངས་ཏེ་བཞུགས་པས། རྩོད་པར་འདོད་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་མིན་ཡང་ན་མི་ཉན། ཡང་ན་གུས་པས་ཉན་པ་ཡིན་ནོ།།

དེར་ཟླ་བ་གྲགས་པས་རྩོད་ཟླ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ནས། ཁྱེད་གང་ནས་འོངས་བྱས་པས། ལྷོ་ཕྱོགས་ནས་འོངས་ཟེར། ཆོས་གང་ཤེས་དྲིས་པས། སྒྲ་པཱ་ཎི་པ་དང༌། བསྟོད་པ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་པ་དང༌། མཚན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་གསུམ་ཤེས་བྱས་པས། འདི་གཞུང་གསུམ་ལས་མི་ཤེས་ཞེས་ཚིག་ཁེངས་བསྐྱུངས་ཀྱང༌། དོན་གྱིས་སྒྲ་རིག་པ་དང༌། མདོ་དང༌། སྔགས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་པས་ཙནྡྲ་གོ་མཱི་ཡིན་ནམ་སྙམ་སྟེ་དྲིས་པས། འཇིག་རྟེན་ན་དེ་ལྟར་གྲགས་གསུངས། འོ་ན་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཐོག་བབས་སུ་བྱོན་པ་མ་ལེགས་ཀྱིས། དགེ་འདུན་གྱིས་བསུ་བ་བྱེད་དགོས་པས་རེ་ཞིག་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཞུད་ཅིག་གསུངས། ཙནྡྲ་གོ་མཱིས་བདག་དགེ་བསྙེན་ལ་དགེ་འདུན་གྱིས་བསུ་བ་བྱར་ག་ལ་རུང༌། ཟླ་གྲགས་ན་རེ། འདི་ལ་ཐབས་ཤིག་ཡོད་དེ་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱི་སྐུ་ཞིག་སྤྱན་འདྲེན་པ་ཡིན་པས། དེ་ལ་རྔ་ཡབ་གཡོབ་ཅིང་བྱོན་ཅིག །དགེ་འདུན་གྱིས་འཇམ་དཔལ་གྱི་སྐུ་ལ་བསུ་བ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ་གསུང༌། སླར་དེ་ལྟར་བྱས་པའི་ཤིང་རྟ་གསུམ་ལས། དབུས་མ་ལ་ནི་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་བཞུགས། གཡས་ན་ཟླ་གྲགས་ཀྱིས་རྔ་ཡབ་གཡོབ། གཡོན་ན་ཙནྡྲ་གོ་མཱིས་རྔ་ཡབ་གཡོབ། མདུན་ནས་དགེ་འདུན་གྱིས་བསུས། སྐྱེ་བོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བལྟ་བའི་ཕྱིར་འོངས། སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གོ་མཱི་ལ་སྐུ་བརྙན་དེ་འཇམ་དབྱངས་དངོས་སུ་སྣང་སྟེ། འཇམ་དབྱངས་ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟོད་པར་གྱུར་མོད་དེ་ལྟ་ནའང༌། །ཞེས་སོགས་བསྟོད་པ་ན། འཇམ་དཔལ་གྱི་སྐུ་བརྙན་ཞལ་ཕྱིར་ལོག་གིས་བསྟན་ནས་གསན་པ་བྱུང་བས་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་སྐུ་གཟུགས་ཕ་གི་འདི་ལྟར་བྱེད་དོ་བྱས་པས་དེ་ཁ་ལ་ལུས་ཏེ་འཕགས་པ་མཇིང་ཡོན་མར་གྲགས། དེར་ཙནྡྲ་གོ་མཱི་དད་པའི་ཤུགས་རྒྱས་ཏེ། ཤིང་རྟ་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་ཁ་འཐེན་པ་མ་བྱུང་བར་ཟླ་གྲགས་ཀྱིས་སྔོན་དུ་སོང་བས་འདི་ནི་ང་རྒྱལ་ཆེ་སྟེ། བདག་གིས་རྩོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟླ་གྲགས་ཀྱིས་དགོངས་སོ།།

དེར་ཙནྡྲ་གོ་མཱིས་ཐོགས་མེད་ཀྱི་སྲོལ་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྣམ་རིག་གི་ཕྱོགས་བཟུང༌། ཟླ་གྲགས་ནི་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་གཞུང་སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་སོགས་ཀྱིས་བཀྲལ་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་བཟུང༌། ལོ་བདུན་གྱི་བར་དུ་བགྲོ་གླེང་གི་བརྒལ་བརྟག་མཛད་དོ། །དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ།

དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་གྲགས་པ་ལ། །མཁས་པ་ཙནྡྲ་གཽ་མི་ཡིས། །

ལོ་བདུན་བར་དུ་བརྩད་བྱས་ཀྱང་། །རྒོལ་བར་མ་ནུས་ངོ་མཚར་ཆེ། །

ཞེས་སོ། །རྩོད་པ་དེ་བལྟ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་རྟག་ཏུ་འདུས་པས། གྲོང་པའི་ཁྱེའུ་དང་བུ་མོ་ཚུན་ཆད་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱོགས་ཙམ་རིག་ནས།

ཀྱེ་མ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་གཞུང༌། །ལ་ལའི་སྨན་ལ་ལ་ལའི་དུག །

མི་ཕམ་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་གཞུང༌། །སྐྱེ་བོ་ཀུན་ལ་བདུད་རྩི་ཉིད། །

ཅེས་གླུར་ལེན་ནོ། ། (སུམ་པ་ཆོས་འབྱུང་ལས^[12]། ཟེར་བ་ནི་དུས་འགྲིག་མི་འགྲིག་དཔྱད་དགོས། ཞེས་གསལ།) དེ་ནས་རྩོད་པ་དེ་ཞིར་ཉེ་བའི་སྐབས་ཤིག་ན། ཙནྡྲ་གོ་མཱི་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ཞིག་ན་བཞུགས་ཀྱིན་ཡོད་དེ། ཟླ་གྲགས་ཀྱིས་དེ་རིང་རྩོད་པ་མང་པོ་བཀོད་པའི་ལན། དོ་ནུབ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ལ་ཞུས་ཏེ་ནངས་པར་ལན་བཏབ་པ་ན། ཟླ་གྲགས་ཀྱིས་དེ་ལ་ལན་གདབ་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་འདྲ་ཟླ་བ་མང་པོ་སོང་བ་ན། ཟླ་གྲགས་ཀྱིས་དགོངས་པ། འདི་ལ་རྩོད་པ་སློབ་པ་ཞིག་ཡོད་དོ་བསམས་ནས། ཙནྡྲ་གོ་མཱིའི་ཕྱི་བཞིན་སོང་བས་དེ་ལྷ་ཁང་དུ་སོང༌། སྒོའི་ཕྱི་ནས་ཉན་པས་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྡོ་སྐུ་དེས་ཙནྡྲ་གོ་མཱི་ལ་ཆོས་གསུངས་ཏེ། སློབ་དཔོན་གྱིས་སློབ་མ་ལ་སྟོན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པ་སློབ་པ་ལས། ཟླ་བ་གྲགས་པས་འཕགས་པ་ལ་ཉེ་རིང་མི་མངའ་འམ་ཞེས་སྒོ་ཕྱེ་བས་དེ་ཉིད་དུ་རྡོ་སྐུར་གྱུར་ཏེ། ཆོས་སློབ་བཞིན་པའི་ཕྱག་སོར་ཀེར་རེ་བ་ལ་ལུས་པས་འཕགས་པ་མཛུབ་ཀེར་མར་གྲགས། དེ་སྐབས་ནས་རྩོད་པ་རང་ཞི། ཟླ་གྲགས་ཀྱིས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ལ་གསོལ་བ་དྲག་ཏུ་བཏབ་པས། མནལ་ལམ་དུ་ཁྱོད་ནི་འཇམ་དབྱངས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་ངས་བྱིན་གྱིས་རློབ་མི་དགོས་ཀྱིས། ཙནྡྲ་གོ་མཱི་ལ་ཅུང་ཟད་ཅིག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡིན་གསུངས། སྤྱི་ཁྱབ་ཏུ་དེ་ཙམ་ཞིག་གྲགས་ལ། གསང་འདུས་འཕགས་སྐོར་བ་རྣམས་ན་རེ། སླར་ཡང་ཞལ་སྟོན་པར་གསོལ་བ་བཏབ་པས། གསང་བ་འདུས་པ་སྒོམས་གསུངས། ཞག་བདུན་བསྒོམས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ནུབ་ཀྱི་སྒོའི་ནང་ན་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་སྐུ་མདོག་དམར་པོ་བྱི་རུའི་ཕུང་པོ་ལྟར་དམར་ཀྲོང་ངེར་ཞལ་གཟིགས་སྐད། དེ་ནས་ན་ལེནྡྲའི་གནས་དེར་བཞུགས་ནས་ཆོས་མང་དུ་བསྐུལ། ཞེས་གསལ་བ་ལྟར། འཇམ་མགོན་བློ་གྲོས་མཐའ་ཡས་ (1813-1899) ཀྱིས་མཛད་པའི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཟླ་བའི་ཞབས་ཀྱི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་བརྒྱ་ལྡན་ལས་^[13]ཀྱང་།

འཕགས་པའི་ས་ལ་འཕགས་པ་ཡིས། །ཆོས་ཀྱི་བགོ་བཤའ་སྩལ་བས་ན། །རིན་ཆེན་ལས་བྱས་པད་དཀར་འཆང་། །མངོན་སུམ་རིག་པ་བསླབ་མཐོང་ནས། །གང་ལ་བུ་ནི་གཉིས་ཡོད་པའི། །མ་མ་ཉེ་རིང་བྱེད་ན་ཀོ །བསམ་པའི་ཁྱད་ལས་སུ་ཞིག་ལན། །ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་ངམ་འཇིག་རྟེན་མགོན། །བ་ལང་མིག་གི་ལྟད་མོ་ལས། །སྨྲེང་ཚིག་སྐབས་ཐོབ་ཟླ་བ་གྲགས། །གཟིགས་པས་མཛུབ་མོ་བསྒྲེང་བའི་ལྷ། །ངོ་ཚས་དུད་དམ་བེམས་པོར་གྱུར། །ཞེས་དང་། བོ་དོང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་ (1375-1450) གྱིས་མཛད་པའི་དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་གྲགས་པ་ལ་བསྟོད་པ་བུང་བའི་སྒྲ་དབྱངས་གཡོ་བ་ལས^[14]། ཁྱོད་དང་ཙནྡྲ་གོ་མི་རྩོད་པའི་ཚེ། །དེ་ཡི་སྤོབས་པ་བཅང་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་། །དེང་གི་ལན་ནི་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ལ། །མཚན་མོ་ཞུས་ནས་སང་ཉིད་ལེགས་པར་བཏབ། །ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་སྙེགས་ནས་བརྟག་པ་ཡིས། །འཇིག་རྟེན་དབང་པོས་ཕག་ཏུ་སློབ་པ་གཟིགས། །མགོན་པོ་ཉེ་རིང་མ་མཛད་ཅེས་གསུངས་པས། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་མཛུབ་ཀེར་ཞེས་སུ་གྲགས། །མཛུབ་མོ་བསྐུམ་མ་ནུས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏེ། །སྐྱེ་བ་ལྔ་བརྒྱར་ཁྱོད་ནི་འཇམ་དབྱངས་ཀྱིས། །རྗེས་བཟུང་གཞན་འདི་བདག་གི་ད་ལན་ཙམ། །དེ་ནས་ཉེ་རིང་མེད་ཅིང་ལུང་བསྟན་མཛད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་དུ་ནཱ་ལེནྡྲར་གདན་དྲངས་ཚུལ་དང་། ཕན་ཚུན་རྩོད་པ་མཛད་ཚུལ་སྐོར་ཞིབ་ཕྲ་འཁོད་པ་ལྟར་རོ།།  །།

 

དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས་ཡིག་ཆ།

^[1]  བཀའ་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མ། དཀར་ཆག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། དེབ་ཨང་ ༡༠༧ པ། ༢༠༠༩ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༤༣༠

^[2]  རྒྱ་བོད་ཆོས་འབྱུང་དགོས་འདོད་ཀུན་འབྱུང་། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༩ ལོ། ཤོག་ ༡༦༢

^[3]  ལ་ལས་དུས་རབས་ལྔ་པ་དང་། བདུན་པ། བརྒྱད་པ་བཅས་ལ་ཙནྡྲ་གོ་མི་ཐ་དད་རེ་རེ་སྟེ་གསུམ་བྱོན་པར་འདོད།

^[4]  བསྟན་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མ། རྒྱུད། ༼ཚུ༽ དེབ་ཨང་ ༤༡ པ། ཤོག་གྲངས་ ༩༣༥

^[5]  བློ་གྲོས་མཐའ་ཡས་ཀྱི་གསུང་འབུམ། ༼༡༽ བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༢ ལོ། ཤོག་ ༡༣༤

^[6]  ཆོས་སྤྱོད་རབ་གསལ་ཕན་བདེའི་འབྱུང་གནས། བོ་དོང་གསུང་རབ་ཉམས་ཞིབ་ཁང་། ༢༠༡༠ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༡༧༣

^[7]  ལམ་རིམ་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རྣམ་ཐར། ཐེ་ཝན་པར་མ། ༢༠༠༧ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༡༣༡

^[8]  སློབ་དཔོན་ཅནྡྲ་གོ་མི་ནི་ཟླ་གྲགས་དང་དུས་མཚུངས་ཡིན་པས་དེ་དང་འདྲ་ཞིང་། སློབ་དཔོན་འདི་གཉིས་ཀྱི་དགུང་ལོ་སུ་ཆེ་ངེས་གཏན་མ་ཤེས་ཤིང་། འཁྲུངས་ཡུལ་རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་ནས་ཡིན་ལ། རིགས་རྒྱལ་རིགས་ཡིན་པར་བཤད། ཅེས་ཐུབ་བསྟན་མཆོག་སྒྲུབ་ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་ལེགས་བཤད་ཟླ་འོད་གསར་པ། རྒྱ་གར་རྒྱལ་རབས། སྨད་ཆ། ལྡི་ལི་བོད་ཁང་། ༢༠༠༢ ལོ། ཤོག་ ༤༡༥ ཐོག་གསལ་ལ། འགའ་ཞིག་ཏུ་སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གོ་མི་ནི། ཤར་ཕྱོགས་བྷང་ག་ལར་སྐུ་བལྟམས། དེ་ཡང་དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་བགྲོ་བ་མཛད་པའི་ལོ་རྒྱུས་གཙིགས་སུ་བཟུང་ན་དུས་རབས་ ༧ པའི་ནང་དུ་བྱོན་སྙམ། དམ་པ་འདིས་གཤགས་བསྟོད་སོགས་མཛད་པར་གསལ་ལོ།།

^[9]  སྐུ་འདི་ཉིད་ཉེ་བའི་སྲས་ཆེན་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ཚན་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དབྱངས་བཞེངས་སྟབས་སུ་བཞུགས་པའི་སྐུ་བརྙན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། སྐུ་བརྙན་འདི་བཞིན་རྗེས་སུ་བོད་དུ་གདན་དྲངས་ནས་དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་སུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་བའི་འཇམ་དབྱངས་དབུ་གཡོ་མ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་གསུང་རྒྱུན་དུ་ཡོད་ཅེས་སྐྱབས་རྗེ་གདོང་རིན་པོ་ཆེས་གསུངས། (དཔལ་ལྡན་རྒྱུད་སྟོད་གྲྭ་ཚང་དུ་ ༢༠༢༡ ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་བླ་མ་ལྔ་བཅུ་པའི་གསུང་ཆོས་སྐབས།)

^[10]  བློ་གྲོས་མཐའ་ཡས་ཀྱི་གསུང་འབུམ། པོད། ༼༡༽ བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༢ ལོ། ཤོག་ ༡༣༤

^[11]  རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤ ཤོག་གྲངས་ ༡༨༨

^[12]  སུམ་པ་ཆོས་འབྱུང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༢ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༡༨༡

^[13]  བློ་གྲོས་མཐའ་ཡས་ཀྱི་གསུང་འབུམ། པོད། ༼༡༽ བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༢ ལོ། ཤོག་ ༡༣༤

^[14]  ཆོས་སྤྱོད་རབ་གསལ་ཕན་བདེའི་འབྱུང་གནས། བོ་དོང་གསུང་རབ་ཉམས་ཞིབ་ཁང་། ༢༠༡༠ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༡༧༤

 

ཡོང་ཁུངས། པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་གྱི་རྣམ་ཐར་འཛམ་གླིང་མཛེས་རྒྱན། ༼ཁ༽ རྩོམ་པ་པོ་རྣམ་གྲྭ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་འཕེལ། སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་དང་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་། ༢༠༢༣ ལོ། ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིང་ཀྲོན། Westphalia Press ཤོག་གྲངས་ ༥༡༣ ནས་ ༥༢༣ བར་གསལ་བ་ལས་བཏུས།