དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ། བྱོན་པ་ལེགས།
ཐ༽ མཁན་ཆེན་བོད་དུ་བྱོན་པའི་ཐུགས་བསྐྱེད་ཚུལ།
དེ་ཡང་འཇུ་མི་ཕམ་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་རྒྱལ་རྒྱ་མཚོས་ (1846-1912) མཛད་པའི་མཁན་ཆེན་ཞི་འཚོའི་བསྟོད་པ་འཇམ་དཔལ་མ་ལས[1]།
རྨད་བྱུང་ཐུགས་བསྐྱེད་སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོ་དང་། །ཐབས་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་རོལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས། །
བཟང་པོའི་འཕྲིན་ལས་ས་སྟེང་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ། །བཀའ་དྲིན་འགྲན་མེད་ཁྱེད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །
ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཐུགས་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་ཚུལ་ནི། ཡོངས་འཛིན་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་ (1713-1793) གྱིས་མཛད་པའི་ལམ་རིམ་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རྣམ་ཐར་ལས[2]། མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ་འདིས་རྒྱ་བོད་ཐམས་ཅད་དུ་བསྟན་པ་ལ་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་མཛད་པ་ཡིན་ཅིང་། ལྷག་པར་བྱང་ཕྱོགས་བོད་ཡུལ་འདི་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་དེས་ཀྱང་འདུལ་མ་ནུས་པར་མུན་པའི་གླིང་དུ་ལུས་ཤིང་། སློབ་དཔོན་འདིའི་གོང་དུ་བྱོན་པའི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་གཉིས་སོགས་བདག་ཉིད་ཆེད་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདུལ་བར་མ་ནུས་པར་མཐའ་འཁོབ་མུན་གླིང་དུ་ལུས་པ་སློབ་དཔོན་འདིས་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་ཅིང་འདིར་བྱོན་ཞིང་། དེ་ལྟ་ནའང་རྟེན་འབྲེལ་སྒོ་མང་པོ་ཞིག་ནས་འགྲིག་དགོས་པའི་དབང་གིས་སློབ་དཔོན་འདི་བྱོན་ནས་ལོ་དགུ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་གྱི་བར་དུ་བོད་དུ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་འཛུགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་མ་འགྲིག་པར་ནམ་ཞིག་ན་བོད་ཁམས་མུན་པའི་གླིང་དུ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་འཛུགས་པར་ནུས་སྙམ་དུ་དེ་འབའ་ཞིག་ཐུགས་ལ་བསྣམས་ནས་སྐུ་ཚེ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་བཞུགས་པ་ལས། དུས་ནམ་ཞིག་ན་བོད་ཁམས་ཀྱི་རྗེ་བོ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་བོད་དུ་རྒྱལ་བསྟན་གྱི་སྲོལ་བཙུགས། ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནི་དང་ཇོ་བོ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་གཉིས་རྒྱ་བལ་ནས་སྤྱན་དྲངས་ལྷ་སར་གཙུག་ལག་ཁང་བརྩིགས། མཐའ་འདུལ་ཡང་འདུལ་གྱི་ལྷ་ཁང་དང་མཆོད་རྟེན་རྣམས་བརྩིགས། ཆོས་ཀྱི་བརྡ་སློབ་པ་སོགས་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེའི་སྲོལ་བཙུགས་ཀྱང་སྙིགས་མའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་བསོད་ནམས་དམན་པ་དང་། བདུད་སྡིག་ཏོ་འཁོར་ནག་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྱུང་པོ་གདུག་པ་ཅན་རྣམས་དང་བཅས་པས་མི་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་བསྒྱུར་ཏེ་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་འདས་ནས་སྡིག་བློན་མང་པོས་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ཉམས་པར་བྱས་ཏེ། ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་མུན་ཁང་དུ་སྦ་བ་དང་། ཆོས་བྱེད་རྣམས་ལ་ཆད་པས་གཅོད་པ་སོགས་རྣམ་པ་ཀུན་ནས་འཚེ་བར་བྱས་ཤིང་སླར་ཡང་ནག་ཕྱོགས་ཀྱི་སྟོབས་ཆེར་རྒྱས་ཏེ་ཇོ་བོ་རིན་པོ་ཆེ་བྱེ་ཐེམས་སུ་སྦ་བ་དང་། དེས་ཀྱང་མི་ཆོག་པར་དེ་ནས་བཏོན་ཏེ་མང་ཡུལ་སྐྱིད་གྲོང་དུ་སྤྱུགས་པ་དང་། རྒྱལ་བསྟན་གྱི་མཚན་ཙམ་ཡང་འདོན་དབང་མེད་པར་སྡིག་བློན་མང་པོས་ཁྲིམས་དམ་པར་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་བསྟན་ཡི་གེ་འབྲུ་རེ་ཡང་ཀློག་ས་མེད་པར་མུན་གླིང་ཁོ་ནར་གྱུར་པ་ན། ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཁྱེན་བརྩེ་ནུས་གསུམ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་རིགས་གསུམ་མགོན་པོས་བོད་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་བསྟན་འཛུགས་པར་ཐུགས་བསྐྱེད་དེ་སྤྱན་རས་གཟིགས་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་བོད་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་བསྟན་གྱི་སྲོལ་བཙུགས་པ་བདུད་སྡེ་དཔུང་དང་བཅས་པས་ཉམས་པར་བྱས་པ་དེ་ཉིད་གསོ་ཕྱིར་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་མིའི་རྗེ་བོར་སྤྲུལ་པ་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་ལས་སྐུ་འཁྲུངས་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པ་ན་ཡབ་གཤེགས། འཁྲུངས་མ་ཐག་ནས་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་བརྟས་པ་དེ་བདུད་སྡེས་མ་བཟོད་པར་བདུད་བློན་རྣམས་ཀྱིས་འདི་རྒྱ་བཟའི་བུ་མིན་གྱི་ཞང་གི་ཚ་བོ་ཡིན་ཞེས་དབྲོག་པར་བརྩམས་པ་ན། རྒྱལ་བུ་ཆུང་ངུ་དེའི་ཞལ་ནས།
ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་རྒྱ་ཚ་ལགས། །སྣ་རྣམ་ཞང་གིས་ཅི་བགྱི་འཚལ། །
ཞེས་གསུངས་ནས་རང་ལ་རང་གིས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ཞེས་མཚན་བཏགས། རྒྱ་བཟའི་སྲས་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པར་བྱས། དེ་ནས་རྒྱལ་བུ་ཆུང་ངུ་དེས་སྔར་ཡབ་མེས་བཀའ་དྲིན་ཅན་དེ་དག་གིས་བོད་འདིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་བཙུགས་པ་ད་ལྟ་མིང་ཙམ་ཡང་མེད་པ་འདི་ཐབས་གང་ཞིག་བྱས་ན་གསོ་བར་ནུས་སྙམ་དུ་དེ་འབའ་ཞིག་སེམས་པར་མཛད་དོ། །ཞེས་དང་། པདྨ་བཀའ་ཐང་ལས་ཀྱང་[3]།
ཟ་ཧོར་ཡུལ་ན་མཁས་པར་གྲགས་པ་ཡི། །བོ་དྷི་ས་ཏྭ་བོད་དུ་གདན་དྲངས་ནས། །
ལོ་ཙཱ་མཁས་པ་སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས། །མཁན་པོ་བོ་དྷི་ས་ཏྭའི་གསུང་བགྲོས་བསྒྱུར། །
ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།། །།
དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས་ཡིག་ཆ།
[1] མི་ཕམ་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་འབུམ། ༼ཝཾ༽ འཕྲུལ་པར་དཔེ་རིང་། ཤོག་གྲངས་ ༤༥བ༣ ནས་ ༤༧ན༡ བར།
[2] ལམ་རིམ་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རྣམ་ཐར། ཐེ་ཝན་པར་མ། ༢༠༠༧ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༩༢
[3] བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༧ ལོ། དེབ་གཟུགས། ཤོག་གྲངས་ ༡༢༠
ཡོང་ཁུངས། པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་གྱི་རྣམ་ཐར་འཛམ་གླིང་མཛེས་རྒྱན། ༼ག༽ རྩོམ་པ་པོ་རྣམ་གྲྭ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་འཕེལ། སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་དང་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་། ༢༠༢༣ ལོ། ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིང་ཀྲོན། Westphalia Press ཤོག་གྲངས་ ༢༡༩ ནས་ ༢༢༡ བར་གསལ་བ་ལས་བཏུས།