དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ། བྱོན་པ་ལེགས།
༧༽ བི་ཀྲ་མ་ཤཱི་ལའི་བྱུང་རབས་ཀྱི་འཕེལ་གྲིབ།
མདོར་ན་རྒྱ་གར་འཕགས་ཡུལ་དུ་ཆེས་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་བི་ཀྲ་མ་ཤཱི་ལའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཐོག་མར་བཞེངས་མཁན་རྒྱལ་པོ་སུ་ཡིན་དང་། དུས་ནམ་ཞིག་ཏུ་ཕྱག་བཏབ་མིན། གཙུག་ལག་ཁང་དེའི་རྒྱ་ཁྱོན་དང་བཟོ་བཀོད། དེ་ནས་བྱོན་པའི་མཁས་པ་སུ་དང་སུ་ཡིན། དེ་ནུབ་པའི་དུས་ནམ་ཞིག་ཡིན་པ་བཅས་བི་ཀྲ་མ་ལ་ཤཱི་ལའི་གཙུག་ལག་ཁང་ནི། ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ན་ཐའི་རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་ལྟར་ན། པཱ་ལའི་རྒྱལ་པོ་དྷརྨ་པ་ལའམ་དཔལ་ལྡན་ཆོས་སྐྱོང་གིས་བཞེངས་པར་གསུངས་ལ།
དེ་ཡང་མ་ག་དྷའི་བྱང་ངོས་ཆུ་བོ་གངྒཱའི་འགྲམ་རི་དེའུ་ཞིག་གི་རྩེ་ལ་དབུས་སུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚད་ཀྱི་ལྷ་ཁང་མཐའ་སྐོར་དུ་གསང་སྔགས་ནང་གི་ལྷ་ཁང་ཆུང་ངུ་ལྔ་བཅུ་ང་གསུམ། ལྷ་ཁང་དཀྱུས་མ་ལྔ་བཅུ་ང་བཞི་སྟེ་ལྷ་ཁང་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཡོད་པ་ཕྱི་ལྕགས་རིས་བསྐོར་བ་བཞེངས་པར་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་མདོ་སྡེ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་གི་འགྱུར་བྱང་ལྟར་ན། རྒྱལ་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བ་པཱ་ལས་མཛད་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་མིག་ཏུ་གྱུར་པ་བི་ཀྲ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་ནའང་ཞེས་གསལ་ཞིང་། དེ་མཚུངས་ལྷོ་བྲག་ཆོས་འབྱུང་ལས་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་རབས་སུ་ཡང་། གཙུག་ལག་ཁང་འདི་རྒྱལ་པོ་དེ་བ་པཱ་ལས་བཞེངས་པར་གསུངས་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར། ཐོག་མར་གསར་བཞེངས་མཛད་པ་པོ་རྒྱལ་པོ་སུ་ཡིན་ཅུང་མི་མཐུན་ནའང་པཱ་ལའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་དུས་སུ་བཞེངས་པ་གཅིག་མཐུན་དུ་བཞེད་ཅིང་། རྗེ་བཙུན་ཏཱ་ར་ན་ཐས་དྷརྨ་པཱ་ལ་ནི་ (790-853) བོད་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་བྱོན་པར་གསུངས། བི་ཀྲ་མ་ལ་ཤཱི་ལའི་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ནས་བྱོན་པའི་མཁས་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཞབས་སོགས་སྔགས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་མང་དུ་བྱོན་པ་དང་། དེ་བཞིན་མཁས་པ་སྒོ་དྲུག་དང་། ཇོ་བོ་རྗེ་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤ །སློབ་དཔོན་ཨ་བྷཱ་ཡ་ཀ་ར། པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་ཤྲཱི་སོགས་རིམ་པར་བྱོན་ནས་བསྟན་པའི་འགྲོ་དོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད་ལ། གཙུག་ལག་ཁང་འདི་ཉིད་འདི་ནུབ་པའི་དུས་ནི་ཆག་ལོ་ཙཱ་བ་ཆོས་རྗེ་དཔལ་རྒྱ་གར་འཕགས་ཡུལ་དུ་བྱོན་དུས་ཀྱི་སྔོན་ཙམ་ན་བི་ཀྲ་མ་ལ་ཤྲཱི་ལའི་གཙུག་ལག་ཁང་གར་ལོག་དམག་གིས་བཤིགས་ནས་རྨང་རྡོ་གངྒཱར་བསྐྱུར་བར་གསལ་བས་ཆག་ལོ་ (1197-1264) བྱོན་པས་དེའི་གོང་ཙམ་དུ་གཏོར་བཤིག་གིས་ཉམས་དམས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།
མཁས་དབང་ཁང་དཀར་ཚུལ་ཁྲིམས་སྐལ་བཟང་མཆོག་གིས་བརྩམས་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་ནང་པའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ཆོས་འབྱུང་ལས[1]། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ཙམ་ལ་བྷི་ཧར་མང་སྡེའི་བྷ་གལ་པུར་ (Bhagalpur) གྱི་ས་ཁུལ་གྱི་ཨན་ཏི་ཆག་ (Antichak) ནས་ཝི་ཀྲ་མ་ཤཱི་ལའི་ཆགས་ཤུལ་རྙེད་ནས་སྔོག་བཤེར་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆགས་ཤུལ་ནས་ཧེ་རུ་ཀའི་ཆས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་ཁྲོ་བོ་དང་། ཡབ་ཡུམ་ཞལ་སྦྱོར་གྱི་བླ་མེད་ཀྱི་ཡི་དམ་སོགས་ནཱ་ལནྡཱ་དང་འདྲ་བར་རྩ་བ་ནས་ཐོན་མེད་སྟབས་སྐབས་དེར་བླ་མེད་ཀྱི་ཡི་དམ་རྣམས་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་པ་ལྟར་ཡོངས་གྲགས་སུ་མི་སྟོན་པའི་བཀའ་རྒྱ་དམ་པོ་ཡོད་པར་མཚོན། ད་ལྟའི་ཝི་ཀྲ་མ་ཤཱི་ལའི་ཆགས་ཤུལ་ལ་རྒྱལ་སྒོ་དྲུག་ཡོད་པས་ན་མཁས་མཆོག་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས་ཝི་ཀྲ་མ་ཤཱི་ལའི་མཁས་པ་སྒོ་དྲུག་ཅེས་གསུངས་པའང་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གནས་ཡིན་པར་མཚོན། ཞེས་གསལ་བ་ལྟར་རོ།།
གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་པདྨས་མཛད་ཅིང་ཡར་རྗེ་ཨོ་རྒྱན་གླིང་པས་གཏེར་ནས་བཞེས་པའི་ (1323-?) པདྨ་བཀའ་ཐང་ལས[2]། དང་པོ་ཡེ་སངས་རྒྱས་པའི་ཐུགས་གཏེར་ནི༔ སེམས་ཅན་འདོད་ཆགས་ཆེ་བ་ལ༔ གསེར་གྱི་འཁོར་ལོ་ལྟ་བུའི་ཆོས༔ འདུལ་བ་ཉེ་བའི་རྡོ་རྗེ་ཡིས༔ གྲོང་ཁྱེར་རྩྭ་མཆོག་གནས་སུ་སྦས༔ དུས་ཕྱིས་ཤཱཀྱ་འོད་ཀྱིས་ཕྱུངས༔ དང་པོ་སྐུ་ཡིས་འདུལ་བ་ཡིན༔ བར་དུ་གསུང་གི་འདུལ་བ་ཡིན༔ སེམས་ཅན་གཏི་མུག་ཆེ་བ་ལ༔ མེ་ལོང་གཡའ་དག་ལྟ་བུའི་ཆོས༔ མདོ་སྡེ་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་སྦས༔ དགེ་སློང་ནར་འཕན་རག་ཤིས་བཏོན༔ ཐ་མ་ཐུགས་ཀྱིས་འདུལ་བ་ཡིན༔ སེམས་ཅན་ཞེ་སྡང་ཆེ་བ་ལ༔ རྒྱལ་པོའི་བང་མཛོད་ལྟ་བུའི་ཆོས༔ མངོན་པ་བི་ཀཱ་མ་ལ་ཤཱི་ལར༔ མངོན་པའི་ཆོས་ལ་དགྲ་ལན་གསུམ༔ ཏ་ཟིག་རྒྱལ་པོ་ཧུ་ལུས་བསྲེགས༔ རྒན་མོ་རྒན་འདྲ་མུ་སྟེགས་བསྲེགས༔ ཉི་མ་དངོས་གྲུབ་ཉི་བསྒྲུབས་བསྲེགས༔ ཅེས་གསལ་བ་ལྟར་རྩྭ་མཆོག་གྲོང་དུ་འདུལ་བ་དང་། རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་མདོ་སྡེ། བི་ཀཱ་མ་ལ་ཤཱི་ལར་མངོན་པ་བཅས་གཏེར་དུ་སྦས་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ལ་དགྲ་ལན་གསུམ་སྟེ། ཏ་ཟིག་དང་། རྒན་མོ། ཉི་བསྒྲུབས་གསུམ་གྱིས་བསྲེགས་ཚུལ་གསལ་ནའང་། ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་གཞན་དུ་གཙོ་བོ་ནཱ་ལེནྡྲར་ཡིན་པར་གསལ་བས། འདི་སྐོར་ཞིབ་ཕྲ་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་བྱུང་རབས་ སྲིད་ཞིའི་མཛེས་རྒྱན་དུ་བཀོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས་པར་འཚལ་ལོ།།
གནའ་སྔ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དག་ཏུ་རྒྱལ་ཁབ་དང་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཕལ་ཆེ་བས་རང་ཕྱོགས་རྒྱལ་བའི་ཐབས་སུ་དམག་འཁྲུག་འཐབ་རྩོད་སོགས་དབང་སྒྱུར་ཁོ་ནས་གཞུང་འཛིན་པ་ཡིན་སྟབས། གཙུག་ལག་ཁང་འདི་ཡང་ཡ་མུ་ནཱའི་བར་གྱི་ཡུལ་ཨཎྜར་བྷི་དི་རུ་བྱུང་བའི་ཏུ་རུཥྐའི་རྒྱལ་པོ་ཟླ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྣུབས་པར་རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་དུ་གསལ། དེ་བཞིན་ཝི་ཁི་རིག་མཛོད་དུ་གསལ་བ་ལྟར་ན། དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་ཁ་ཆེ་དམག་དཔོན་མུ་ཧ་མད་བིན་བྷཀྟི་ཡར་ཁིལ་ཇི་ (Muhamad Bin Bakhtiyar Khilji) ཞེས་པའི་དམག་དཔུང་འཁོར་དང་བཅས་པས་རྒྱ་གར་ནུབ་བྱང་གི་ཡུལ་རྣམས་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་དུས་སུ་ཆོས་སྡེ་འདི་དང་། དཔལ་ནཱ་ལནྡཱ་གཉིས་ཀྱི་གཙོས་ནང་པའི་ལྷ་ཁང་དང་རྟེན་མང་པོ་ཞིག་གཏོར་གཤིག་བཏང་བ་དང་། ལྷག་པར་དུ་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་གླེགས་བམ་གྲངས་ལས་འདས་པ་བསྲེགས། དེ་བཞིན་དུ་ནང་པའི་སློབ་འབངས་དུ་མ་ཞིག་དམག་འོག་ཏུ་ཚུད་དེ་སྐུ་འདས་པ་སོགས་བློ་ཕམ་པའི་གནས་ཤིག་ཏུ་གྱུར། གོང་གསལ་ཏུ་རུཥྐའི་རྒྱལ་པོ་ཟླ་བ་ཞེས་པ་དང་ཁ་ཆེའི་དམག་དཔོན་མུ་ཧ་མད་བིན་བྷཀྟི་ཡར་ཁིལ་ཇི་གཉིས་གང་ཟག་གཅིག་ཡིན་མིན་དཔྱད་གཞིའི་གནས་སོ།།[3] །།
དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས་ཡིག་ཆ།
[1] ཁང་དཀར་ཚུལ་ཁྲིམས་སྐལ་བཟང་གི་གསུང་འབུམ། ༼༣༽ སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༣ ལོ། ཤོག་ ༢༥༢
[2] བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༡ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༤༠༩
[3] སྤྲུལ་སྐུ་སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ཕུན་ཚོགས། བི་ཀྲ་མ་ཤཱི་ལའི་ལོ་རྒྱུས་སྙིང་བསྡུས། འཕྲུལ་དེབ།
ཡོང་ཁུངས། པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་གྱི་རྣམ་ཐར་འཛམ་གླིང་མཛེས་རྒྱན། ༼ཆ༽ རྩོམ་པ་པོ་རྣམ་གྲྭ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་འཕེལ། སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་དང་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་། ༢༠༢༣ ལོ། ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིང་ཀྲོན། Westphalia Press ཤོག་གྲངས་ ༡༣༤ ནས་ ༡༣༧ བར་གསལ་བ་ལས་བཏུས་པའོ།།