༣༽ བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་མཛད་ཡུལ་དང་བརྗོད་བྱ།

༣༽ བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་མཛད་ཡུལ་དང་བརྗོད་བྱ།

 

སློབ་དཔོན་སེངྒེ་བཟང་པོའི་གསུང་བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་མཛད་ཡུལ་ནི། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་ (1504-1564/1566) མཛད་པའི་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ལས^[1]།

གཉུག་མར་གནས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ནི། །

གྲང་བའི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ཞི་བྱའི་ཕྱིར། །

ཤིང་རྟས་ཚ་བ་གསུམ་གྱི་སྨན་བསྐྱས་ནས། །

ཁྲོན་པར་བླུག་པས་ཏྲཱི་ཀསྟུ་ཀ་འམ། །

ཚ་བ་གསུམ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གྲགས། །

སེང་གེ་བཟང་པོའི་བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་ཡང༌། །

སྦྱིན་བདག་དཔལ་ལྡན་ཆོས་སྐྱོང་གིས་བྱས་ནས། །

ཏྲཱི་ཀསྟུ་ཀའི་གནས་སུ་སྦྱར་བར་གསུངས། །

(ཁ་ཅིག་འདི་ཨོ་ཏྱནྟ་པུ་རི་ཡིན་ཟེར་ཡང༌། ཨོ་ཏྱནྟ་པུ་རི་ནི་མུ་སྟེགས་ཀྱི་རིག་འཛིན་གྱིས་རོ་ལངས་གསེར་དུ་གྲུབ་པ་ལས་བྱས་པ་དེ་ཡིན་ནོ།།) ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཚ་བ་གསུམ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་འདི་ཨོ་ཏྱནྟ་པུ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་མིན་པར་གསུངས་ལ། དེ་བཞིན་ཇོ་ནང་རྗེ་བཙུན་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས་ (1575-1634) མཛད་པའི་རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་ལས^[2]། ཨོ་ཊི་བི་ཤ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་འདི་རྣམས་སྔོན་ནང་པའི་གནས་ཡིན་ཡང་། ད་ལྟར་མུ་སྟེགས་པ་ཁོ་ན་དར་བས་དམག་བྱའོ་སྙམ་དམག་གི་ཚོགས་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་ཏེ། རང་དང་ཉེ་བའི་ཡུལ་ནས་ཕར་ཕྱིན་ཙ་ན། རྒྱང་རིང་པོ་ནས་མི་ནག་པོ་ཞིག་དལ་གྱིས་འགྲོ་འོ། །དེ་ལ་སུ་ཡིན་འདྲིར་བཏང་བས་ང་ནག་པོ་ཆེན་པོ་ཡིན། བྱེ་མའི་ཕུང་པོ་འདི་བསལ་བའི་འོག་ན་ལྷ་ཁང་ཡོད། མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་རྣམས་འཇིག་པར་འདོད་ན་གཞན་བྱེད་མི་དགོས་ཀྱིས་ལྷ་ཁང་གི་མཐའ་དམག་གིས་བསྐོར་ལ་རོལ་མོ་ཆེན་པོ་གྱིས་ཤིག་ཟེར། བྱེ་མའི་ཕུང་པོ་བསལ་བའི་འོག་ནས་རྡོའི་ལྷ་ཁང་ངོ་མཚར་ཅན་ཐོན། དཔལ་ཚ་བ་གསུམ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་མིང་བཏགས། ཞེས་མཐུན་པར་གསུངས་སོ།།

ཡང་ཀུན་མཁྱེན་ (1527-1592) ཆོས་འབྱུང་བསྟན་པའི་པདྨ་རྒྱས་པའི་ཉིན་བྱེད་ལས^[3]། སང་དེ་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པའི་སྦྱིན་བདག་བཙལ་བའི་ཕྱིར་ཤར་ནས་ནུབ་ཏུ་བྱོན་པས་རྒྱལ་པོ་ཆོས་སྐྱོང་གིས་ཡུམ་འཆད་པ་སློབ་དཔོན་སེངྒེ་བཟང་པོ་མཁས་པར་ཐོས་ནས་གདན་འདྲེན་དུ་བཏང་བའི་ཕོ་ཉ་དང་འཕྲད་ནས་གདན་དྲངས་ཏེ་འཕགས་པའི་འགྲེལ་པ་དང་མཐུན་པ་ཉི་ཁྲིའི་བསྡུས་དོན་ལེ་བརྒྱད་མ་དང༌། བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་དང༌། དོན་གསལ་དང༌། སྡུད་འགྲེལ་རྟོགས་པས་སླ་བ་སོགས་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡང་བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་གྱི་གཤམ་དུ་དཔལ་ལྡན་ཆོས་སྐྱོང་གིས་སྦྱིན་བདག་བྱས་ནས་ཏྲཱི་ཀ་ཊུ་ཀ་ཞེས་པ་ཚ་བ་གསུམ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བྱས་པར་བཤད་དོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་དེར་མུ་སྟེགས་དར་བས། སྒྲོལ་མ་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞིག་གིས་མུ་སྟེགས་ཀྱི་རྟེན་རྣམས་བཤིག་པར་འདོད་ནས་སྒྲོལ་མ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པས། རྒྱལ་པོ་མ་ཧི་པཱ་ལ་ལ་ཞུས་ཞེས་ལུང་བསྟན། རྒྱལ་པོ་ལ་ཞུས་པས། དམག་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ནས་བར་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་དུ་མི་ནག་པོ་ཞིག་འདུག་པ་ན་རེ། ང་མགོན་པོ་མཧཱ་ཀཱ་ལ་ཡིན། བྱེ་མའི་ཕུང་པོ་འདིའི་འོག་ན་སངས་རྒྱས་འོད་སྲུང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་ཞིག་ཡོད་པ་འདི་སོལ། མུ་སྟེགས་ཀྱི་རྟེན་བཤིག་པའི་དུས་སུ་དམག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁྲིམས་སུ་བཅའ་བ་གྱིས་ལ་རོལ་མོ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཁྲོལ་ཅིག་དང༌། ངས་གྲོགས་བྱའོ་ཟེར་ཏེ་མི་སྣང་བར་སོང༌། དེའི་བྱེ་མ་བསལ་བས་གཙུག་ལག་ཁང་བྱུང་བ་དེ་ཡིན། དེ་ནས་མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལྷ་རྟེན་བཤིག་པའི་དུས་ཀྱང་དེས་བསྟན་པ་བཞིན་བྱས་པས། མུ་སྟེགས་ཉམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འཕེལ་ལོ་ཞེས་གྲགས་སོ། །ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ།།

དེ་བཞིན་ཡོངས་འཛིན་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་ (1713-1793) གྱིས་མཛད་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་སློབ་དཔོན་སེངྒེ་བཟང་པོ་ལ་བསྔགས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས་ལས^[4]། འབུམ་བར་མ་འདིའི་མཇུག་ཏུ་རྟག་ཏུ་ངུའི་ལེའུ། ཆོས་འཕགས་ཀྱི་ལེའུ། ཡོངས་གཏད་ཀྱི་ལེའུ་གསུམ་སྦྱར་བའི་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུང་རྒྱུན་ལ་དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀླུ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་ཚེ་ཀླུ་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་ནས་ཡུམ་རྒྱས་པ་གདན་དྲངས་ཏེ་ཡར་ཕེབས་པར་ཆས་པའི་ཚེ་ཀླུ་རྣམས་ཀྱིས་སླར་འབྱོན་དགོས་པར་གསོལ་བ་བཏབ་ཅིང་། དེའི་གཏའ་མར་འབུམ་གྱི་གཤམ་ནས་བག་ཙམ་མ་བསྐུར་ཞེས་གྲགས་ཤིང་། སྔོན་གྱི་ཡི་གེ་རྙིང་པ་མང་པོར་འབུམ་གྱི་གཤམ་དུ་ལེའུ་འདི་གསུམ་མི་འབྱུང་ལ། དམ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་བརྒྱད་སྟོང་པའི་གཤམ་ན་ལེའུ་འདི་གསུམ་ཡོད་པ་འབུམ་གྱི་གཤམ་དུའང་སྦྱར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱུང་ངོ་། །ལེའུ་འདི་དག་གི་དགོངས་དོན་སྔོན་བྱུང་སྟོན་པའི་རྣམ་ཐར་རྗེས་འཇུག་གདུལ་བྱའི་ཉམས་ལེན་དུ་ཁྱེར་ཚུལ་མན་ངག་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་བསྡུས་དོན་དུ་འཆད་དོ། །ཞེས་གསལ་ལོ།།

གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་སེངྒེ་བཟང་པོས་མཛད་པའི་བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་ལས^[5]། འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་གཞུང་གི་རྗེས་འབྲང་བློ་བཟང་སེར་སྣ་མེད་རྣམས་དང་། །མཁྱེན་ལྡན་མང་དུ་གསན་པ་དང་ལྡན་བླ་མ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་བཟང་པོ་ཡི། །མཐུ་ཡིས་བློ་གསལ་ཅུང་ཞིག་སྐྱེས་པས་སེང་གེ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བས། །འཕགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡུམ་འདི་ཡི་དོན་གསལ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་གུས་པས་བྱས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡོངས་འཛིན་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་ (1713-1793) གྱིས་མཛད་པའི་ལམ་རིམ་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རྣམ་ཐར་ལས^[6]། བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་ནི་དང་པོ་གནས་ཁང་བྱི་དོར་བྱ་བ་ནས་བཟུང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་སྒོམ་པའི་བར་སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་ལམ་གྱི་རིམ་པའི་གནད་ཐམས་ཅད་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནས་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་ལྟར་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་དང་། གྲངས་ཇི་ཙམ་དུ་ངེས་པ་དང་། གོ་རིམ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པའི་ཚུལ་རྣམས་འཁྲུལ་པ་ཕྲ་མོའང་མེད་པར་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་སྟོན་པ་དང་དམིགས་སྐོར་རེ་རེ་ནས་གཅིག་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཚེ་གཞན་རྣམས་འདོར་དགོས་པ་མིན་པར་དམིགས་སྐོར་རེ་རེའི་སྟེང་དུ་ལམ་གྱི་ལུས་ཡོངས་སུ་རྗོགས་པ་ཆ་ཚང་བར་བྱམས་མགོན་གྱི་མན་ངག་ལ་བརྟེན་ནས་རྩལ་དུ་བཏོན་ཏེ་འཆད་པ་དང་། དང་པོ་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་ནས་བཟུང་མཐར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཉིས་སྣང་འཁྲུལ་པའི་དངོས་གཉེན་བྱས་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་བར་དང་། རྣམ་མཁྱེན་ཐོབ་ནས་འཕྲིན་ལས་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་གྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟར་བྱེད་པའི་བར་ཐམས་ཅད་ཚང་བར་བསྟན་པས་འཛམ་བུ་གླིང་པ་རྣམས་ལ་བཀའ་དྲིན་ཟླ་མེད་དུ་མཛད་དོ། །དེས་ན་བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ལ་བློ་སྦྱོང་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་ཤིང་། སློབ་དཔོན་འདིའི་གཞུང་རྣམས་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བལྟས་ཏེ་རང་གང་གིས་ཀྱང་ཡིད་གཞན་དུ་བསྒྱུར་མི་ཐུབ་པའི་ངེས་པ་བརྟན་པོ་རྙེད་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།།  །།

 

དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས་ཡིག་ཆ།

^[1]  མཁས་པའི་དགའ་སྟོན། སྟོད་ཆ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༦ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༩༨

^[2]  རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༦ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༢༥༥

^[3]  ཆོས་འབྱུང་བསྟན་པའི་པདྨ་རྒྱས་པའི་ཉིན་བྱེད། ཕ་རན་སི་དཔལ་འབྲུག་པའི་ཆོས་ཚོགས། ༢༠༠༦ ལོ། ཤོག་ ༩༡

^[4]  ཡོངས་འཛིན་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་འབུམ། ༼༥༽ དཔེ་རིང་། ཤོག་གྲངས་ ༣༣ན༢

^[5]  བསྟན་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མ། ཤེར་ཕྱིན། ༼ཆ༽ དེབ་ཨང་། ༥༡ པ། ཤོག་གྲངས་ ༡༧༢༥

^[6]  ལམ་རིམ་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རྣམ་ཐར། ཐེ་ཝན་པར་མ། ༢༠༠༧ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༡༠༡

 

ཡོང་ཁུངས། པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་གྱི་རྣམ་ཐར་འཛམ་གླིང་མཛེས་རྒྱན། ༼ཅ༽ རྩོམ་པ་པོ་རྣམ་གྲྭ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་འཕེལ། སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་དང་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་། ༢༠༢༣ ལོ། ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིང་ཀྲོན། Westphalia Press ཤོག་གྲངས་ ༢༠༥ ནས་ ༢༠༩ བར་གསལ་བ་ལས་བཏུས་པའོ།།