ག༽ པུསྟི་ཀའི་དོན་དང་གླེགས་བམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས།

ག༽ པུསྟི་ཀའི་དོན་དང་གླེགས་བམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས།

 

སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཆོས་ཕུང་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ལྟ་བུ་ལུང་གི་ཆོས་དེ་དག་མདོ་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ནས་བཤད་པའི་གཞི་གང་ཡང་རུང་བ་དག་ལ་ཡི་གེར་བྲིས་ཏེ་གླེགས་བམ་དུ་བྱས་པའི་མིང་ལ་ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་སྐད་དུ་པུསྟཀཿཞེས་བྱ་སྟེ།^[1] དེ་ཡང་སྐྱོགས་སྟོན་ལོ་ཙཱའི་ (དུས་རབས་15པ།) དག་ཡིག་ལི་ཤིའི་གུར་ཁང་ལས^[2]། པུསྟི་ཀ་གླེགས་བམ་གྱི་སྐད་དོད་ཟུར་ཆག་པས་པོ་ཏི་ཞེས་པ་དང་།

སཾ་བོད་སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར་གསེར་གྱི་ཕྲེང་མཛེས་ལས^[3]། པུསྟ་ཀཿནི་དཔེ་ཆ་དང་། པུསྟིཿཀ་ནི་གླེགས་བམ་ལ་འཇུག་པར་གསལ་བ་ལྟར། པུསྟི་ཞེས་པ་གླེགས་བམ་སྟེ། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དུ། པུ་ས་ཏི་ཀ་ཞེས་པ་སྒྲ་ཅུང་ཟད་ཉམས་པའམ། མཉམ་དུ་སྦྱར་ནས་པུསྟི་ཀཿབྱ་བར་གྱུར་པ་དང་། བརྗོད་བདེའི་དབང་གིས་ཚིག་བསྡུས་གནང་བས་པུསྟི་ཞེས་སུ་གྲུབ་ལ། དེ་ལ་པུ་སྟ་ཀ་དང་། པུ་སྟི། པུ་ཏི། པོ་ཏི་སོགས་སྒྲ་གདངས་འདྲ་ཡང་དག་སྡེབ་མི་གཅིག་པའི་འབྲི་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་བྱུང་། དེ་ཡང་སྟབས་བདེར་བྱས་ནས་པོད་ཅེས་འབོད་པ་སྟེ། བོད་རང་གི་སྐད་དུ་གླེགས་བམ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི། ངག་སྒྲོན་རྩ་འགྲེལ་དང་དེའི་ཡང་འགྲེལ་ལས^[4]། པོ་ཏི། གླེགས་བམ་སྟེ། པུསྟཀ་ཟུར་ཆག་གི་སྒྲ། པོ་ཏི་ཆེ་བ་རེ་ལ་ཤོག་གྲངས་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་དང་། པོ་ཏི་འབྲིང་བ་རེ་ལ་ཤོག་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་ཙམ་དང་། པོ་ཏི་ཆུང་བ་རེ་ལ་ཤོག་གྲངས་ཉིས་བརྒྱ་ནས་སུམ་བརྒྱའི་བར་ཡོད། ཅེས་བྱུང་བ་ལྟར་རོ།།

དེ་ལྟའི་གླེགས་བམ་རྣམས་ལ་ཁྱད་ཆོས་བདུན་དང་ལྡན་པ་ནི། མཁས་དབང་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ (1927-1997) མཆོག་གིས་མཛད་པའི་དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ལས^[5]།  གླེགས་བམ་རྣམས་ལ་ཁྱད་ཆོས་བདུན་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ༡ ཡིག་འབྲུའི་མཐའ་སྣེ་མི་འཆོལ་བའི་ཆེད་དུ་མཐའ་ཐིག་དང་། ༢ ཤོག་ངོས་སོ་སོའི་རྒྱབ་མདུན་མི་ནོར་བའི་ཆེད་དུ་ཡིག་མགོ །༣ ཤོག་ངོས་སྔ་ཕྱིའི་གོ་རིམ་མ་འཛོལ་བའི་ཆེད་དུ་ཤོག་གྲངས། ༤ ལེ་ཚན་ཕན་ཚུན་མི་འཁྲུགས་པའི་ཆེད་དུ་མཚན་བྱང་། ༥ གླེགས་བམ་ཧྲིལ་པོར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་གླེགས་ཤིང་། ༦ གླེགས་བམ་ཕན་ཚུན་མི་འདྲེས་པའི་ཆེད་དུ་གླེགས་ཐག །༧ དད་གུས་མཆོད་པའི་ཆེད་དུ་ན་བཟའ་དཔེ་སྒྲིལ་བཅས་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ཀྱང་བོད་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བཟོ་ཁྱད་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ། དཔེར་ན། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་སྐབས་བཞེངས་པའི་བཀའ་འགྱུར་འཛམ་གླིང་གཡས་བཞག་ (དེང་སྐབས་འབྲས་སྤུངས་སུ་ཡོད།) ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་སྐུ་གཤེགས་རྗེས་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་དགོངས་རྫོགས་སུ་བཞེངས་པའི་བཀའ་འགྱུར་སྲིད་ཞིའི་མཛེས་རྒྱན་ (དེང་སྐབས་རྩེ་པོ་ཏ་ལའི་ཕོ་བྲང་དམར་པོའི་འཁྲུངས་རབས་ལྷ་ཁང་དུ་བཞུགས།) ཕོ་ལྷ་ཐའི་ཇི་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེས་མ་ཞབས་དྲུང་བདེ་ལྡན་སྒྲོལ་མ་འདས་པའི་དགོངས་རྫོགས་སུ་བཞེངས་པ་བཀའ་འགྱུར་གསེར་བྲིས་ (དེ་སྔོན་དགའ་ལྡན་གསེར་གདུང་ཁང་གི་ཞལ་རས་ལྷ་ཁང་དུ་ཡོད།) སོགས་ལྟ་བུ་ཡིན། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དཔེ་སྐྲུན་བྱེད་སྟངས་དང་ཡིག་རྟགས་འགོད་ཚུལ་གངས་ཀྱི་ཞུན་ཐིགས་ལས^[6]། དཔེ་ཐུམ་ཡང་རྒྱལ་བའི་བཀའི་རིགས་ལ་སུམ་བརྩེགས། རྒྱ་གཞུང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རིགས་ལ་ཉིས་བརྩེགས། བོད་གཞུང་གི་རིགས་ལ་གཅིག་རང་བྱེད་སྲོལ་ཡོད། གླེགས་བམ་མི་འཁྲུགས་པ་གདོང་ཡིག་གམ་སྤྱན་ཁྱེར་གྱི་རྒྱ་ཞེས་གྲགས་པ་ལྟར་བཀའ་བསྟན་དང་གསུང་འབུམ་སོགས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གང་དུ་གཏོགས་པའི་མིང་ངམ་ཀ་ཁའི་རྟགས། གཞུང་རང་གི་མཚན་བསྡུས་པ། རྩོམ་པ་པོའི་མཚན་བཅས་གསལ་བའི་གདོང་དར་གོས་ཆེན་ཉིས་བརྩེགས་སུམ་བརྩེགས་ཀྱིས་བཟོས་པ་ཞིག་འདོགས་ཤིང་། སྐབས་འགར་གདོང་དར་ལ་མུ་ཏིག་སོགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱན་བཏགས་པའང་ཡོད། དེ་འདྲའི་གླེགས་བམ་རྣམས་གླེགས་ཤིང་གཉིས་ཀྱི་བར་བཅུག་སྟེ་གླེགས་ཐག་གིས་དམ་པོར་འཆིང་ལ། གླེགས་ཤིང་ལའང་དཔེ་ཐུམ་ལྟར་ཚོས་གཞི་འདྲ་མིན་ཡོད་ཅིང་། གླེགས་ཤིང་གི་མདུན་ངོས་སུ་མཎི་དང་ཨ་ར་པ་ཙ་སོགས་ལན་ཝར་དུ་གསེར་བྲིས་བྱེད་པ་དང༌། གླེགས་ཐག་ལ་གོས་དར་དང་ཀོ་བས་བཟོས་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད། ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་དང་། དགོངས་འགྲེལ་གྱི་བསྟན་འགྱུར། བོད་ཀྱི་མཁས་པའི་གསུང་འབུམ་སོ་སོར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་རྟགས་རེ་དང་། རུ་ང་ལ་ཞིབ་ཚགས་པ་དང་། རིན་ཐང་ཆེ་ལ་བདག་གཅེས་ལེགས་པའི་ཁྱད་ཆོས་སོགས་མང་དུ་ལྡན་པ་བཅས་སོ།།  །།

 

དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས་ཡིག་ཆ།

^[1] བོད་ཀྱི་རི་མོ་སྤྱིའི་རྣམ་གཞག་བློ་གསལ་འཇུག་སྒོ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༡ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༣༠༡

^[2] དག་ཡིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་མུ་ཏིག་ཚོམ་བུ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༢ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༤༡༨

^[3] སཾ་བོད་སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར་གསེར་གྱི་ཕྲེང་མཛེས། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༩ ལོ། ཤོག་ ༥༡༩

^[4] ངག་སྒྲོན་རྩ་འགྲེལ་དང་དེའི་ཡང་འགྲེལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༨ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༣༦༦

^[5] དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༢ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༥༨༤

^[6] ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་། སློབ་སྤྱི་འབྲིང་བ་དཀོན་མཆོག་འཇིགས་མེད། ༢༠༠༢ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༤༨

 

ཡོང་ཁུངས། པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་གྱི་གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག་བསྟན་པའི་མཛེས་རྒྱན། སྨད་ཆ། རྩོམ་པ་པོ་རྣམ་གྲྭ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་འཕེལ། སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་དང་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་། ༢༠༢༣ ལོ། ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིང་ཀྲོན། Westphalia Press ཤོག་གྲངས་ ༣༨༥ ནས་ ༣༨༨ བར་གསལ་བ་ལས་བཏུས་པའོ།།