༤༽ བི་ཀྲ་མ་ཤཱི་ལ་ཡུལ་གང་དུ་བཞེངས་མིན།

༤༽ བི་ཀྲ་མ་ཤཱི་ལ་ཡུལ་གང་དུ་བཞེངས་མིན།

དེ་ཡང་བི་ཀྲ་མ་ཤཱི་ལའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཡུལ་གང་དུ་ཆགས་པ་ནི། འཇམ་དཔལ་ཆོས་ཀྱི་བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས་ (1789-1839) མཆོག་གིས་མཛད་པའི་འཛམ་གླིང་རྒྱས་བཤད་ལས^[1]། གྲོང་ཁྱེར་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་ལྷོ་ཆུ་བོ་གངྒཱ་ཕན་ཚུན་གྱི་འགྲམ་ན་ཀུན་དགའ་བོའི་རིང་བསྲེལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་རེ་ཡོད་པའི་གནས་དེ་ནས་གངྒཱ་བརྒལ་བ་ན་པ་ཊ་ན་ཟེར་བའི་གྲོང་ཁྱེར་འབྲིང་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་སྔོན་དུས་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་བཞུགས་གནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་པ་ཊ་ལི་པུ་ཊ་དང་།

བེ་ན་ཀོར་ཟེར་བའི་མཁར་སོགས་ཡོད་པ་དེང་སང་ཞིག་ནས་ཤུལ་ཙམ་ལས་མ་ལུས་པ། ཤུལ་དེར་གྲོང་ཁྱེར་པ་ཊ་ན་གསར་དུ་ཆགས་པ་ཡིན་ཅིང་། ཡུལ་དེ་ནི་ཡུལ་མ་ག་དྷའི་ཆར་གཏོགས་པ་ཡིན། གྲོང་ཁྱེར་དེ་ནི་ནུབ་འགྲམ་བརྒྱུད་དེ་ཆུ་ཀླུང་གསེར་ལྡན་ཏེ་དེང་སང་ཨནྡྷན་ཏ་ཟེར་བ་དང་། ཤར་འགྲམ་བརྒྱུད་དེ་ཆུ་བོ་ནེ་རཉྫ་ན་གཉིས་ལྷོ་ནས་བྱང་དུ་གངྒཱར་འབབ་པ་ལས། ཆུ་བོ་གསེར་ལྡན་དང་ཆུ་བོ་གངྒཱ་གཉིས་ཀྱི་འདུས་མཚམས་དང་ཧ་ཅང་མི་རིང་བར་རི་བྲག་ཆུང་ངུ་ཞིག་གི་སྟེང་ན་རྡོ་ཁང་འགའ་རེ་ཡོད་པ་ནི་བི་ཀྲ་མ་ལ་ཤི་ལའི་ཤུལ་ཡིན་ཞེས་ཨ་ཙརྱ་དག་ཟེར། དེར་སྔོན་དུས་དགོན་སྡེ་དང་གཙུག་ལག་ཁང་སོགས་ཡོད་པ་བར་སྐབས་སུ་དུ་རུ་ཥྐ་མ་ཧཱ་མ་སྟིའི་དཔུང་གིས་བཅོམ་པ་སླར་གསོ་མ་ནུས་པ་ཡིན་ཡང་། དེང་སང་ཡང་དེར་ནང་པའི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་གསང་སྔགས་ཀྱི་བརྟུལ་ཞུགས་སྤྱོད་པ་འགའ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་གནས་ཞེས་ཨ་ཙརྱ་དག་ལས་ཐོས། དེང་སང་ཐུན་མོང་དུ་རི་བྲག་ཆུང་ངུ་དེའི་མིང་ལ་ཤི་ལ་ཀྲ་ཝ་ཊི་ཟེར།  ཞེས་བྱུང་ངོ་།།

དེ་བཞིན་མཁས་དབང་དགེ་ཆོས་ (1903-1951) ཀྱིས་མཛད་པའི་རྒྱལ་ཁམས་རིག་པས་བསྐོར་བའི་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ་ལས^[2]། རྒྱལ་ལྷ་ཁང་དེ་ལྷོ་རིའི་ཉེ་འདབས་སུ་འདུག་ཅིང་། ཉེ་འཁོར་ན་རི་ལྡིང་ད་ལྟའི་དགོན་ས་ལ་འོས་པ་ཡང་འདུག་མོད། དེར་མ་བཏབ་པར་ཐང་གི་དཀྱིལ་ན་འདུག །དེ་མཚུངས་སྤྱིར་བཏང་ཙམ་ལ་ཆོས་རྒྱལ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་བཞེངས་པ་དང་། བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་འགོ་ལ་བརྩིགས་པའི་དགོན་གནས་དང་ལྷ་ཁང་རྣམས་རྟག་ཏུ་ཐང་དཀྱིལ་ཁོ་ནར་འདུག་ཅིང་། དུས་ཕྱིས་རིམ་གྱིས་དགོན་གནས་ཐམས་ཅད་རིའི་རྩེ་ལ་ཡར་ཡར་འཕགས་པ་ལྟ་བུར་འདུག །རྒྱ་གར་ན་རི་ཉུང་བས་ནཱལནྡྲ་དང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་མོ་སོགས་དགོན་གནས་ཐམས་ཅད་ཐང་ལ་ཡོད་པ་དེ་འདྲ་ལ་དཔེ་མཛད་པར་སེམས། འོན་ཀྱང་རྒྱ་གར་བ་རྣམས། རི་དེའུ་རེ་རྙེད་ཚེ་རིའི་རྒྱལ་པོ་ག་གེ་མོ་དང་། ཆེ་གེ་མོ་ཞེས་འབོད་ཅིང་། སྟེང་དུ་ལྷ་ཁང་བརྩིགས་པ་སོགས་འགངས་ཆེན་དུ་བྱས་སྣང་ཞིང་། བི་ཀྲ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་ཡང་གངྒཱའི་འགྲམ་བྲག་མཐོ་ཆུང་ངུ་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་ཡོད་ཅིང་། ཕྱོགས་དེ་ན་གངྒཱའི་དབུས་སུ་བྲག་རི་ཆུང་ངུ་ཞིག་དང་། འགྲམ་གྱི་རི་གཉིས་ཁོ་ན་ལས་མི་འདུག །ས་པཎ་གྱིས་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོ་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་རི་ཆེན་གསུངས་པ་ཡང་ཤིན་ཏུ་བདེན། འོན་ཀྱང་སྔོན་གྱི་ཚེ་འཕགས་ཡུལ་རྒྱ་གར་བྱ་བ་དེ་ཡུལ་དབུས་ཙམ་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་རི་བོ་འབིགས་བྱེད་ཀྱིས་བཅད་པའི་ལྷོ་ཕྱོགས་དང་། ཤར་ནུབ་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ལ་བལྟ་བའི་ཕྱོགས་ནས་རི་ཆེན་པོ་མང་དུ་འདུག །ཅེས་གསལ་བ་ལྟར། གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་མོ་འདི་ཉིད་ཆུ་མོ་གངྒཱའི་ཉེ་འགྲམ་གྱི་བྲག་རི་ཆུང་ངུ་སྟེ། རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་བི་ཧཱར་ཁོངས་ཀྱི་རྫོང་བྷ་གལ་པུར་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་ཀྱི་ཉེ་འགྲམ་དུ་ཆགས་ཡོད།

དེ་བཞིན་མཁས་དབང་དགེ་ཆོས་ (1903-1951) མཆོག་གིས་བརྩམས་པའི་རྒྱ་གར་གནས་ཆེན་ཁག་ལ་བགྲོད་པའི་ལམ་ཡིག་ལས^[3]། ཡང་གཱ་ཡ་ནས་ཀ་ལི་ཀ་ཏར་འགྲོ་བའི་ལམ་དུ་སུལ་ཏན་གན་ཇི་བྱ་བའི་གྲུ་ཟན་ལ་སླེབས། དེར་གྲོང་དང་ཉེ་བའི་གངྒཱའི་ཆུ་དཀྱིལ་ན་བྲག་རི་ལྷ་ཁང་ཅན་ཞིག་ཡོད་པའི་ཚུར་ངོས་ཀྱི་ཆུ་འགྲམ་བྲག་རི་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཡོད་ས་དེ་བི་ཀྲ་མ་ལ་ཤཱི་ལའི་དགོན་ཤུལ་ཡིན་ཀྱང་ས་མ་བརྐོས་པས་ས་མིག་འདི་ཡིན་ད་དུང་མི་ཤེས། དེ་ནས་སོང་བས་བྷང་གལ་པུར་དུ་སླེབས་ཤིང་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་བྷངྒ་ལའི་རྒྱལ་ཁབ་སྟེ་སློབ་དཔོན་ཞི་བ་འཚོ་དང་ཇོ་བོ་རྗེ་འཁྲུངས་སའི་གནས་ཡིན་ཅིང་ཡུལ་ཙམྤ་ཡང་དེ་ཡིན། ཟ་ཧོར་རམ་ས་ཧོར་ཡང་དེ་དང་ཉེ་བ་ནས་སྔོན་གྱི་ཕོ་བྲང་གི་ཤུལ་ཡིན་སོགས་ཡོད་ཟེར། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། བི་ཧཱ་ར་མངའ་སྡེའི་གཞུང་གི་ནང་པའི་གནས་མཇལ་ལམ་ཡིག་གི་འཛམ་གླིང་དྲྭ་རྒྱའི་ནང་དགོན་ཤུལ་སོགས་ཀྱི་བརྙན་པར་ཡང་འགའ་ཤས་མཇལ་རྒྱུ་འདུག །མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་ས་ཐག་ཉེ་ཤོས་ནི་ (Khalgaon) ཡིན་འདུག །ཡང་ན། རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་ནས་མེ་འཁོར་བི་ཀྲ་མ་ཤཱི་ལའི་ཕོ་ཉ་ (Vikramashila Express) ཞེས་པ་ཨང་ (2367/2368) ལ་བསྡད་ནས་ཕེབས་ན་གནས་དེར་སླེབས་ཤིང་། (Bhagalpur) བྷ་ལག་པུར་ནས་གླ་འཁོར་ནང་ཕྱིན་ན་ལམ་ཐག་རིང་པོ་མིན་ལ། རྒྱས་པར་གཤམ་གསལ་གྱི་བི་ཧཱར་མངའ་སྡེའི་དྲྭ་རྒྱ་^[4]ཞིག་འདུག་པ་དེར་གཟིགས་པར་ཞུ།།  །།

༼རི་འབུར་དེ་ནས་ཆུ་བོ་གངྒཱ་མཐོང་བའི་རྣམ་པ།༽

 

དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས་ཡིག་ཆ།

^[1] འཛམ་གླིང་ཆེན་པོའི་རྒྱས་བཤད་སྣོད་བཅུད་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང་། སྒང་ཏོག་དཔེ་རིང་། ༡༩༨༡ ལོ། ཤོག་ ༡༧བ༡

^[2] གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ། ༼༡༽ སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༩ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༩

^[3] རྒྱ་གར་གནས་ཆེན་ཁག་ལ་བགྲོད་པའི་ལམ་ཡིག །བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༢༠༡༡ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༨༣

^[4] http://en.wikipedia.org/wiki/Vikrama%C5%9B%C4%ABla_University

 

ཡོང་ཁུངས། པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་གྱི་རྣམ་ཐར་འཛམ་གླིང་མཛེས་རྒྱན། ༼ཆ༽ རྩོམ་པ་པོ་རྣམ་གྲྭ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་འཕེལ། སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་དང་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་། ༢༠༢༣ ལོ། ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིང་ཀྲོན། Westphalia Press ཤོག་གྲངས་ ༡༠༦ ནས་ ༡༠༩ བར་གསལ་བ་ལས་བཏུས་པའོ།།