ས༽ ཇོ་བོས་རྨད་བྱུང་ལེགས་བཤད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་མཛད་ཚུལ།

ས༽ རྨད་བྱུང་ལེགས་བཤད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་མཛད་ཚུལ།

 

དེ་ཡང་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་ (1883-1937)  མཆོག་གིས་མཛད་པའི་འཛམ་གླིང་མཛེས་བྱེད་རྒྱན་དྲུག་མཆོག་གཉིས་སོགས་འཕགས་བོད་ཀྱི་པཎ་གྲུབ་ཆེན་པོ་འགའ་ཞིག་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཕུལ་བྱུང་དོན་ལྡན་ལས^[1]།

ཐུབ་གསུང་དྲི་མེད་ཤིང་རྟ་ཆེ་གཉིས་ཀྱིས། །

ཇི་ལྟར་བཀྲལ་བའི་ལམ་བཟང་ནོར་མཆོག་གིས། །

ཐུགས་ཀྱི་བང་མཛོད་ཡོངས་སུ་གཏམས་གྱུར་པ། །

གནས་བརྟན་མར་མེ་མཛད་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། །

ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཇོ་བོ་རྗེ་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤར་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་གསུམ་མངའ་ཚུལ་ནི། རྗེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོས་ (1357-1419) མཛད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་ལས^[2]། དེ་ལྟར་ཐུབ་པའི་དགོངས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་གཞུང་རྩོམ་པ་ལ་ཡང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་གསུམ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་ཤེས་བྱ་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པ་དང༌། དེ་དག་གི་དོན་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་གནད་ཀྱི་གདམས་པ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནས་བཟུང་སྟེ་དམ་པ་བར་མ་ཆད་པ་ལས་བརྒྱུད་པའི་མན་ངག་དང་ལྡན་པ་དང༌། ཡི་དམ་གྱི་ལྷའི་ཞལ་གཟིགས་ནས་གསུང་གི་གནང་བ་ཐོབ་པའོ། །འདི་དག་རེ་རེས་ཀྱང་གཞུང་རྩོམ་པར་ནུས་ན། གསུམ་ག་ཚང་ན་ཆེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ། །སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་འདི་ལ་ནི་གསུམ་ག་མངའོ། །དེ་ལ་ཡི་དམ་གྱིས་རྗེས་སུ་བཟུང་བ་ནི། བསྟོད་པ་ལས། དཔལ་ལྡན་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་དང༌། །དམ་ཚིག་བཀོད་པའི་རྒྱལ་པོ་དང༌། །དཔའ་བོ་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་དང༌། །ཇོ་མོ་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་སོགས། །ཞལ་གཟིགས་གནང་བ་ཐོབ་པས་ན། །རྨི་ལམ་ན་འམ་མངོན་སུམ་དུ། །ཟབ་པ་དང་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའི། །དམ་ཆོས་རྟག་ཏུ་གསན་པ་ལགས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།

དེ་བཞིན་བོ་དོང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་ (1375-1450) གྱིས་མཛད་པའི་དཔལ་མར་མེ་མཛད་ཡེ་ཤེས་ལ་བསྟོད་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས^[3]། བརྟག་པའི་བསྟན་བཅོས་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དང་། །རོལ་མོའི་སྒྲ་དང་ཕྲེང་བའི་བསྟན་བཅོས་དང་། །སྒྱུ་རྩལ་གནས་དང་ཡི་གེའི་བསྟན་བཅོས་རྣམས། །བྱང་ཆུབ་ཁྱོད་ལ་སྤྱི་བོས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བཟོ་དང་གསོ་བ་སྒྲ་དང་ཚད་མ་ལ། །རང་དང་གཞན་གྱིས་མཁས་པ་མཐའ་དག་གིས། །གྲགས་དང་བསྙེངས་དང་བཅས་པ་མི་ནུས་པ། །བློ་ལྡན་ཁྱོད་ལ་སྤྱི་བོས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བསྟོད་ཕྱག་མཛད་པ་ལྟར། ཇོ་བོས་ཐུབ་དགོངས་གསལ་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་། བསྟན་བཅོས་གང་དག་མཛད་མིན་ནི། ཡོངས་འཛིན་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་ (1713-1793) གྱིས་མཛད་པའི་ལམ་རིམ་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རྣམ་ཐར་ལས^[4]། དེ་ལྟར་ཇོ་བོ་རྗེས་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཀར་བསྟན་པ་ལ་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་མཛད་ཅིང་། སླར་ཡང་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱི་མའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཇོ་བོ་རྗེས་འདི་ལྟར་གསུངས་ཞེས་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ། རྒྱལ་བའི་བཀའ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དང་རྒྱུད་སྡེ་བཞི་དགོངས་འགྲེལ་དང་བཅས་པ་མཐའ་དག་ལས་ཡི་གེ་ན་གཅིག་ཀྱང་དོར་དུ་མེད་པར་གང་ཟག་གཅིག་གི་ཉམས་ལེན་གྱི་རིམ་པར་ཧྲིལ་གྱིས་དྲིལ་ནས་སྟོན་པའི་མན་ངག་བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་སྒྲོན་མ་མཛད། བཀའ་གདམས་གོང་མའི་གསུང་སྒྲོས་ལས། འཛམ་བུ་གླིང་ན་གླེགས་བམ་གཅིག་ལ་ལམ་སྒྲོན་ལས་ཆེ་བ་མེད་གསུངས། དེ་ནི་ཤོག་བུ་གྲངས་མང་བས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་མིན་གྱི་བརྗོད་བྱ་རྒྱ་ཆེ་བས་དེ་ལྟར་བརྗོད་དེ། གདུལ་བྱ་ལས་དང་པོ་བ་ཆོས་ལ་ཐོག་མར་འཇུག་པ་ཞིག་འཆི་བ་དྲན་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མའི་དོན་སྒྲུབ་པའི་བསམ་པ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་གྱི་ས་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་མཐའ་དག་ལམ་སྒྲོན་གྱི་བརྗོད་བྱར་འདུ་བས་སོ།།

བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་སྒྲོན་མ་ནས་གསུངས་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པའི་གནད་རྣམས་ལ་ངེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་། དེ་སྒོམ་པ་ལ་རྒྱུད་བསྐུལ་བར་བྱ་བ་དང་། ལམ་དེ་དག་གི་གེགས་སེལ་བོགས་འདོན་ཤེས་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་མཐའ་ཡས་པ་མཛད་དེ། སྙིང་པོ་བསྡུ་བ། སྙིང་པོ་ངེས་པར་བསྡུ་བ། གསང་འདུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྱན་རས་གཟིགས་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་གསང་བ་འདུས་པ་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་གི་སྒྲུབ་ཐབས། འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་གི་སྒྲུབ་ཐབས། གསང་བ་འདུས་པ་ལ་བསྟོད་པ་གཉིས། འཁོར་བ་ལས་ཡིད་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་གླུ། སྤྱོད་པའི་གླུ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ལྟ་བའི་གླུ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལེའུ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡན་ལག་བདུན་པའི་ཆོ་ག །སྐུ་གསུང་ཐུགས་རབ་ཏུ་གནས་པའི་ཆོ་ག །ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་གཟུངས། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་དུ་དགོངས་པ་བཀྲལ་བ་མི་འཁྲུགས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་རྒྱས་བསྡུས་གཉིས། དེའི་དཀྱིལ་ཆོག་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ། མི་འཁྲུགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་གི་ཆོ་ག །ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ། རྟ་མགྲིན་ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་གི་སྒྲུབ་ཐབས་དང་། ཞལ་གསུམ་ཕྱག་བཞི་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་གཉིས། འཕགས་པ་མི་གཡོ་བ་ལ་བསྟོད་པ་གཉིས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམ་ཚིག་བསྲུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ཏོར་དྲི་མེད་འོད་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས། མཆོད་རྟེན་ལྔ་གདབ་པའི་ཆོ་ག་གཟུངས་ཆོག་ཆ་གཉིས། སྒྲོལ་མའི་སྒྲུབ་ཐབས། ལྷ་མོ་སྒྲོལ་མ་སྒོམ་པའི་ཆོ་ག་རྒྱས་པ། སྒྲོལ་མ་འཇིགས་པ་བརྒྱད་སྐྱོབ་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་དང་བསྟོད་པ། འཕགས་མ་སྒྲོལ་མའི་སྒྲུབ་ཐབས། དམ་ཚིག་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ། ཚོགས་བདག་ཆགས་པ་རྡོ་རྗེའི་བསྟོད་པ། བདུད་རྩི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏོར་ཆོག །ཆབ་གཏོར་དྲི་མེད། ཀླུ་གཏོར་གྱི་ཆོ་ག །ཡི་གེ་དྲུག་པའི་སྒྲུབ་ཐབས། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཁ་སརྤ་ཎིའི་སྒྲུབ་ཐབས། ཁྲོ་རྒྱལ་མི་གཡོ་བའི་སྒྲུབ་ཐབས། གཏུམ་པོ་ཁྲོ་བོ་ཆེན་པོའི་སྒྲུབ་ཐབས་དོན་དམ་པ། མགོན་པོ་གྲི་གུག་གི་སྒྲུབ་ཐབས། ཚོགས་བདག་ཞི་བའི་སྒྲུབ་ཐབས། ཚོགས་བདག་གསང་སྒྲུབ། ནོར་བདག་གཙོ་འཁོར་ལྔའི་བསྟོད་པ། རྟེན་འབྲེལ་སྙིང་པོའི་སྔགས་ཐེམས། བདེན་པ་གཉིས་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དབུ་མའི་མན་ངག །དབུ་མའི་མན་ངག་རིན་པོ་ཆེའི་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ། དྲན་པ་གཅིག་པའི་མན་ངག །མདོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་དོན་བསྡུས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་མདོ་ཙམ་གདམས་ངག་ཏུ་བྱས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལས་དང་པོ་བའི་ལམ་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་པ། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་སྒྲུབ་ཐབས་ཡི་གེ་བསྡུས་པ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཡུམ་གྱི་སྒྲུབ་ཐབས་ཤིན་ཏུ་བསྡུས་པ། རང་གི་བྱ་བའི་རིམ་པ་ལ་བསྐུལ་བ་དང་བཅས་པ་ཡི་གེར་བྲིས་པ། མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བསྟན་པ། ལས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ། སྤྱོད་པ་བསྡུས་པའི་སྒྲོན་མ། མདོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་མན་ངག །མདོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཆེན་པོ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཆོ་ག །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པའི་ཆོ་ག །ཁ་ཏོན་དང་གླེགས་བམ་བཀླག་པའི་སྔོན་དུ་བྱ་བའི་ཆོ་ག །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སཱཙྪ་གདབ་པའི་ཆོ་ག །བླ་མའི་བྱ་བའི་རིམ་པ་གཅིག །རྒྱལ་པོ་ནེརྱ་པཱ་ལཱ་ལ་བརྫངས་པ་དྲི་མ་མེད་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲིན་ཡིག །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་བཤད་པ། ཤེར་ཕྱིན་དོན་བསྡུས་སྒྲོན་མེ། སྨན་བླའི་སྒྲུབ་ཐབས། ལས་སྒྲིབ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཆོ་ག་སོགས་མཛད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཤར་པ་རིན་ཆེན་མི་འགྱུར་རྒྱལ་མཚན་ (1717-?) གྱིས་མཛད་པའི་ཨ་ཏི་ཤ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ལས^[5]།

རང་བདེ་འདོད་པ་ཕལ་ཆེར་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ། །

གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་རང་གི་བདེ་སྐྱིད་རྒྱུ། །

གཞན་ཕན་སེམས་ཀྱི་གནད་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །

ཤེར་ཕྱིན་སྟོན་པ་ཨ་ཏི་ཤ་ལ་འདུད། །

ཅེས་བསྟོད་ཕྱག་ཀྱང་མཛད་པའོ།།

དེ་ལྟར་ཇོ་བོ་རྗེ་ནི་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཀར་མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བའི་མཁས་གྲུབ་གཉིས་ལྡན་ཞིག་ཡིན་པ་ནི། ཇོ་བོ་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་དང་། བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་རྣམས་ལ་བལྟས་ན་མངོན་སུམ་གྱི་ལམ་དུ་གྱུར་ལ། ཇོ་བོ་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་བསྟན་བཅོས་དུ་མ་མཛད་ཡོད་ལ། ཡང་བསྟན་བཅོས་འགའ་ཞིག་ནི་བལ་ཡུལ་དུ་མཛད་ཡོད་པ་དང་། མང་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་བོད་ཡུལ་གྱི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་ངོར་བརྩམས་པ་ཡིན་ཅིང་། དེ་ཡང་ཇོ་བོ་རྗེ་བོད་དུ་ལོ་བཅུ་བདུན་བཞུགས་རིང་ཆོས་གསུངས་པ་དང་། བསྒྱུར་བ། བསྒྱུར་བཅོས་སོགས་མཛད། དཔེར་ན་བསྟན་འགྱུར་གྱི་ཁྲོད་དུ་ཡོད་པའི་དབུ་མའི་གཞུང་རྟོག་གེ་འབར་བ་སོགས་ཇོ་བོ་ཉིད་དང་ནག་ཚོ་ལོ་ཙཱ་བ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྱུར་གནང་མཛད་པ་སོགས་ཁོང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བ་ཡང་བསྟན་འགྱུར་ནང་དུ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཡོད་ལ། སྔ་ཕྱི་བསྡོམས་པས་ཇོ་བོའི་མཚན་འཁོད་པའི་གསུང་རྩོམ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུ་ཙམ་བསྟན་འགྱུར་མདོ་ཕྱོགས་ལེ་ཚན་ ༼ཀི༽ ༼ཁི༽ ༼གི༽ གསུམ་ནང་བཞུགས་ཡོད། གཞུང་དེ་རྣམས་ལས་ཤིན་ཏུ་ནས་ཀྱང་གྲགས་ཆེ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་སྒྲོན་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་ཟབ་ལ་ཚིག་ཉུང་ངུར་ཡོད་པ་འདི་བོད་ཡུལ་མཁས་གྲུབ་རིས་མེད་ཀྱི་ཉམས་ལེན་གྱི་གནད་དུ་གྱུར་དང་འགྱུར་བཞིན་པ་འདི་དག་ལས་རྟོགས་ནུས་ཤིང་། ཇོ་བོས་དག་ཞུས་དང་བསྒྱུར་བར་མཛད་པའི་བཀའ་བསྟན་གྱི་གཞུང་དང་། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ཇོ་བོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ཀྱི་དཀར་ཆག་རྒྱས་པ་ཟུར་དུ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཞུས་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས་པར་འཚལ་ལོ།།  །།

 

དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས་ཡིག་ཆ།

^[1] པཎ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མའི་གསུང་འབུམ། ༼ཁ༽ བཀྲས་ལྷུན་པར་མ། དཔེ་རིང་། ཤོག་གྲངས་ ༡ན༡ ནས་ ༤ན༣ བར།

^[2] རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་གསུང་འབུམ། པོད། ༼པ༽ མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༠ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༡༡

^[3] བོ་དོང་པཎ་ཆེན་གྱི་གསུང་འབུམ། ༼ཨོཾ༽ (ཕྱི། མ། ༧༢༤) བྲིས་མ་ཤོག་གྲངས་ ༡ན༡ ནས་ ༤བ༥ བར།

^[4] ལམ་རིམ་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རྣམ་ཐར། ཐེ་ཝན་པར་མ། ༢༠༠༧ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༡༤༣ ནས་ ༡༦༩ བར།

^[5] མི་འགྱུར་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་འབུམ། སྡེ་དགེ་ཤིང་དཔར། ཤོག་གྲངས་ ༡༣༥ན༢ ནས་ ༡༣༥བ༢ བར།

 

ཡོང་ཁུངས། པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་གྱི་རྣམ་ཐར་འཛམ་གླིང་མཛེས་རྒྱན། ༼ཆ༽ རྩོམ་པ་པོ་རྣམ་གྲྭ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་འཕེལ། སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་དང་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་། ༢༠༢༣ ལོ། ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིང་ཀྲོན། Westphalia Press ཤོག་གྲངས་ ༢༧༥ ནས་ ༢༨༠ བར་གསལ་བ་ལས་བཏུས་པའོ།།