དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ། བྱོན་པ་ལེགས།
ཉ༽ དག་ཡིག་མཁས་པའི་འབྱུང་གནས་ལས་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པ།
དེ་ཡང་ལྕང་སྐྱ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེས་ (1717-1786) མཛད་པའི་དག་ཡིག་མཁས་པའི་འབྱུང་གནས་ལས[1]། དེ་ལྟར་ཕན་ཡོན་དང་ཉེས་དམིགས་ལེགས་པར་ངེས་པར་བྱས་ནས་སྒྱུར་ཚུལ་དངོས་ལ། ༡༽ གཞུང་གི་ཚིག་རྣམས་བོད་སྐད་ཀྱི་གོ་རིམ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྒྱུར་ན་ཧོར་སྐད་ལ་གོ་བདེ་ཞིང་། དོན་འཁྲུགས་པར་མི་འགྱུར་བ་རྣམས་ནི་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྒྱུར་བར་བྱ་ཞིང་། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་ཚིག་གོང་འོག་བསྣོར་ན་དོན་གོ་བ་གསལ་ཞིང་།
བརྗོད་བདེ་བ་རྣམས་ནི་ཚིགས་བཅད་ཡིན་ན་ཤླཽ་ཀ་གཅིག་གི་ནང་དུ་གང་བདེ་བར་སྣོར་ཞིང་བསྒྱུར་བ་དང་། ཚིག་ལྷུག་པ་རྣམས་ནི་ཚིག་གཅིག་གམ་གཉིས་སམ་གསུམ་སོགས་ཚིག་དེ་དག་གི་དོན་གང་དུ་བསྙེགས་པ་ཡན་ཆད་དུ་གང་བདེ་བར་སྣོར་ཞིང་བསྒྱུར་བར་བྱ། འོན་ཀྱང་དོན་སྔ་ཕྱི་འཁྲུགས་པར་མི་འགྱུར་བ་གལ་ཆེ་ལ། དེ་ཡང་ཚིག་དེ་གའི་ནུས་པ་འདོན་ལུགས་ལ་ལེགས་པར་བརྟགས་དགོས་སོ།།
༢༽ ཡང་འགའ་ཞིག་བོད་སྐད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསྒྱུར་ན་ཧོར་ཡིག་ལ་ཚིག་ལྷག་ཧ་ཅང་མང་བས་དོན་གྱི་ཆ་བསྒྲིབས་པ་ལྟ་བུ་ཡང་མང་དུ་ཡོད་པས། དེ་ལ་ནི་དོན་ལ་མི་གནོད་པར་བྱས་ཏེ་ཚིག་ལྷག་རྣམས་དོར་བས་ཆོག་ལ། སྐབས་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཚིག་ཟུར་ཅུང་ཟད་རེ་མ་བསྣན་ན་དོན་གྱི་ནུས་པ་མི་རྫོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡོད་པས། དེ་ལ་ནི་དོན་གསལ་བ་ལ་ཕན་ཞིང་ཚིག་རོར་མ་སོང་བའི་སྐད་ཟུར་བསྣན་ནས་བསྒྱུར་བར་བྱའོ།།
༣༽ མིང་གཅིག་གི་དོན་དུ་མ་ལ་བསྙེག་ཏུ་རུང་བ་རྣམས་ནི་ལྟག་འོག་ལ་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ། ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཐག་གཅོད་དུ་རུང་ན་གར་བསྙེགས་པ་དེར་བསྒྱུར་ལ། ཐག་གཅོད་དུ་མི་རུང་ཤིང་ཧོར་སྐད་ལ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་བསྙེགས་པའི་སྐད་དོད་མ་རྙེད་ན་ནི་བོད་སྐད་སོར་གནས་སུ་བཞག་པར་བྱའོ།།
༤༽ ཡང་པཎ་གྲུབ་དང་རྒྱལ་བློན་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་གི་མིང་དང་། ཡུལ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། རྩི་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་མིང་བསྒྱུར་ན་གོ་དཀའ་ཞིང་ཚིག་མི་བདེ་བ་དང་། འོལ་སྤྱིར་བསྒྱུར་ཏུ་རུང་ཡང་དོན་དེ་ལྟར་ཡིན་མིན་གཏོལ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་མིང་གི་མགོ་མཇུག་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་པཎྜི་ཏ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་། མེ་ཏོག་ཅེས་གང་ལ་བྱ་བའི་མིང་གཅིག་བླ་ཐབས་སུ་བསྣན་ནས་རྒྱ་གར་སྐད་དམ་བོད་སྐད་སོར་བཞག་ཏུ་བཞག་པར་བྱའོ།།
༥༽ གཞུང་ཆེན་མོའི་འགྲེལ་པ་རྣམས་ལ་རང་རང་གི་རྩ་བའི་དཔེ་སྔར་བསྒྱུར་ཟིན་པ་ཡོད་ན་འགྲེལ་པའི་ནང་གི་རྩ་བའི་ཚིག་ཀྱང་དེ་དང་མཐུན་པར་བྱ་ལ། མེད་ན་སྔོན་དུ་རྩ་བའི་དཔེ་བསྒྱུར་ཅིང་དེ་ཡང་འགྲེལ་པ་ལ་བསྟུན་ནས་བསྒྱུར་བར་བྱའོ།།
༦༽ རྒོལ་ཕྱིར་རྒོལ་གྱི་རྩོད་པའི་ཚིག་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀའི་བསམ་པའི་གདེངས་དང་། རྩོད་པ་འགྲོ་ལུགས་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ་བསྒྲུབ་ངག་དང་སུན་འབྱིན་པའི་ངག་རྣོ་ཞིང་གོ་བདེ་བའི་ཚིག་གིས་བསྒྱུར་དགོས་སོ།།
༧༽ གཞན་ཡང་བསྟོད་པའི་ཚིག་དང་། སྨད་པའི་ཚིག་དང་། ངོ་མཚར་བའི་ཚིག་དང་། སྐྱོ་བར་འགྱུར་བའི་ཚིག་དང་། འཇིགས་པའི་ཚིག་ལྟ་བུ་རྣམས་ལ་ནི། ཧོར་སྐད་དུ་ཀུན་ལ་གྲགས་པ་ནུས་པ་ཆེ་ཞིང་། ཡིད་འཁུལ་བཏུབ་པ་སྐབས་སུ་བབས་པའི་ཚིག་གིས་བསྒྱུར་བར་བྱའོ།།
༨༽ གཞུང་གིས་དོན་ལེགས་པར་མ་ཤོད་པའམ་ལོག་པར་བཤད་པར་མངོན་པ་འགའ་ཞིག་འདུག་ནའང་གཞུང་རྩོམ་པ་པོས་ཇི་ལྟར་བརྩམས་པ་ལྟར་བསྒྱུར་བར་བྱ་ཡི། གཞུང་གཞན་གྱི་ལེགས་པར་བཤད་པ་ལས་བླངས་ཏེ་འཆོས་པར་མི་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བྱས་ན་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་སོ་སོ་བ་རྣམས་འཁྲུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།
༩༽ གདམས་ངག་གི་གཞུང་རྣམས་སུ་ལྷ་དང་། རྫས་དང་། གྲངས་སོགས་ཀྱི་མིང་གབ་ཚིག་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསྒྱུར་བར་བྱ་ཡི། རང་མིང་རྗེན་པར་མི་བསྒྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གབ་པའི་དགོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།
༡༠༽ ཡང་སྙན་དངགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་མངོན་བརྗོད་ཀྱི་མིང་གིས་བསྟན་པ་བོང་བུ་མགྲིན་བཟང་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡང་མིང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྱུར་བར་བྱ་ཡི་རང་མིང་གིས་མི་བསྒྱུར་ཏེ། གཞན་དུ་ན་མི་མཛེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།
༡༡༽ གཞན་ཡང་རྩ་བའི་རྣམ་ཤེས་དང་། ཀུན་གཞི་ཞེས་པ་གཉིས་དོན་བསྙེགས་པའི་གཞི་ཕལ་ཆེར་གཅིག་ཡིན་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་སྡེ་པ་དང་། སེམས་ཙམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་མིང་འདོགས་ལུགས་དང་། བཤད་ཚུལ་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱང་རང་རང་གི་གཞུང་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ལྟར་བསྒྱུར་བར་བྱ་ཡི། དོན་གཅིག་པ་ལ་བསམས་ནས་ཐ་སྙད་ཕན་ཚུན་བསྲེ་བར་མི་བྱའོ།།
༡༢༽ ཡང་བདེན་པར་གྲུབ་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་གཉིས་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བ་ལྟར་ན་དོན་གཅིག་པས་གཅིག་ཡོང་སར་གཅིག་ཤོས་སུ་བསྒྱུར་ཆོག་པའི་སྐབས་ཡོད་མོད་ཀྱང་། དབུ་མ་རང་རྒྱུད་པ་ལྟར་ན་དེ་གཉིས་ཤིན་ཏུ་མི་འདྲ་བས་དོན་གཅིག་པར་བྱེད་མི་རུང་བ་ལྟ་བུ་ཡང་མང་བས། ལེགས་པར་དཔྱད་ནས་རང་རང་གི་ལུགས་ལྟར་བསྒྱུར་ཤེས་དགོས་སོ།།
༡༣༽ གཞན་བདག་མེད་དང་། བདེན་མེད་གཉིས་ཀྱང་དབུ་མ་པ་ལྟར་ན་འགངས་འདྲ་ན་ཡང་། གྲུབ་མཐའ་འོག་མའི་སྐབས་སུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་ཁས་ལེན་ཀྱང་། བདེན་མེད་དུ་ཁས་མི་ལེན་པ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགངས་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱང་འབྱེད་དགོས་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་དོན་གཅིག་ཏུ་བཤད་པ་མཐོང་བས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་དོན་གཅིག་པར་བཟུང་ནས་མ་བརྟག་པར་ཐ་སྙད་ཕན་ཚུན་བསྲེས་ན་གྲུབ་མཐའ་རྣམས་ཀྱི་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་མཐའ་དག་འཆོལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།
༡༤༽ གཞན་ཡང་གྲུབ་པ་དང་། བསྒྲུབས་པ། འགྲུབ་པ་ཞེས་དང་། བཅོམ། གཞོམ། འཇོམས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་འདས་པ་དང་། ད་ལྟ་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་ཚིག་གི་ཁྱད་པར་རྣམས་དང་། འདིས་རྙེད་པ་དང་། འདི་རྙེད་པ་ལྟ་བུ་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྒྲས་བསྟན་པའི་ཁྱད་པར་དང་། སངས་རྒྱས་ཁོ་ན་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཞེས་དང་། སངས་རྒྱས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཚིག་གི་གོང་འོག་ཏུ་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་གཞན་ལྡན་རྣམ་གཅོད་དང་། མི་ལྡན་རྣམ་གཅོད་ཀྱི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་ཚུལ་དང་། འཕྲལ་བ་ཞེས་པ་བརྡའ་གསར་ལ་སོ་སོར་ཕྱེ་བའི་དོན་ལ་འཇུག་ནའང་བརྡའ་རྙིང་ལ་དཔྲལ་བའི་སྐད་དོད་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སོགས་མང་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ལེགས་པར་ལྟག་འོག་ལ་བརྟགས་ནས་བསྒྱུར་དགོས་སོ།།
༡༥༽ གཞན་ཡང་ཧོར་སྐད་ལ་ཚིགས་བཅད་དང་ལྷུག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཚིགས་བཅད་ཀྱང་རྐང་པ་རིང་ཐུང་སྙོམས་པ་སོགས་བོད་སྐད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མི་འབྱུང་ནའང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ནི་སྙན་འཇེབས་དོན་རྫོགས་པ་གོ་སླ་བ་རྐང་པ་ཪིང་ཐུང་ཡང་ཕལ་ཆེར་སྙོམས་པ་བྱ་ཞིང་། བསྟོད་པ་དང་གསོལ་འདེབས་ལྟ་བུ་འགའ་ཞིག་ལ་ཧོར་སྐད་ལ་གྲགས་པའི་མགོ་མཚུངས་ཀྱི་རྒྱན་ལྟ་བུ་བྱས་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་ལ། གཞུང་ཆེན་མོ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་ལྟར་མི་བྱ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་ཚིག་ལྷག་མང་དུ་འཇུག་པས་དོན་བསྒྲིབས་པར་འགྱུར་བས་སོ།།
༡༦༽ གཞན་ཡང་བརྡའ་སྦྱོར་གྱི་གཞུང་འདི་དང་གཞན་དག་ཏུ་མ་འབྱུང་བའི་བརྡའ་གསར་དུ་སྦྱོར་དགོས་པ་ན་རང་རང་གི་སར་འདོད་པས་རང་དགར་མི་འདོགས་པར་བསྒྱུར་བའི་གྲྭར་གཏུགས་ཏེ་གཞུང་དང་གཏན་ཚིགས་དང་མི་འགལ་བར་བསྒྱུར་བར་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་གླེང་གཞི་དང་ཆོས་སྒྱུར་ཚུལ་བཀས་བཅད་མདོ་ཙམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་པ་རྣམས་སོ།། །།
དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།
[1] དག་ཡིག་མཁས་པའི་འབྱུང་གནས། ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༩ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༣༩༣
ཡོང་ཁུངས། པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་གྱི་རྣམ་ཐར་དང་འབྲེལ་བའི་དཔྱད་རྩོམ་ལུང་རིགས་མཛེས་རྒྱན།། ༼ཇ༽ རྩོམ་པ་པོ་རྣམ་གྲྭ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་འཕེལ། སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་དང་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་། ༢༠༢༣ ལོ། ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིང་ཀྲོན། Westphalia Press ཤོག་གྲངས་ ༤༠༥ ནས་ ༤༠༩ བར་གསལ་བ་ལས་བཏུས་པའོ།།