དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ། བྱོན་པ་ལེགས།
ང༽ གསར་དུ་བསྒྱུར་བའི་ཐང་སན་ལམ་ཡིག་རྒྱས་པ།
༡༽ ཐོག་མའི་གླེང་གཞི།
ལོ་ཆེན་ཞོན་ཙང་རྒྱ་གར་འཕགས་ཡུལ་ཕེབས་སྐབས་ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་ནི། ལི་ཐང་ཞག་པ་རིན་པོ་ཆེས་བསྒྱུར་བའི་དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ཆེན་མོ་ལུང་རིགས་རྒྱ་མཚོའི་གཏེར་མཛོད་ལས[1]། ཕྱི་ལོ་ ༦༠༢ ནས་ ༦༦༤ བར་དུ་ཕེབས་པའི་ལོ་ཆེན་ཞོན་ཙང་འཕགས་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་ (ཕྱི་ལོ་ ༦༢༧ ནས་ ༦༤༥) དུས་སུ་ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་ནི།
ལོ་ཆེན་ཞོན་ཙང་གིས་མཛད་པའི་ཆེན་པོ་ཐང་གི་ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་གྱི་ཟིན་བྲིས་ནང་དུ་འཁོད་པ་རྣམས་ཕལ་ཆེར་དཔལ་ལྡན་ཟླ་བའི་གསུང་དང་འདྲ་བ་ལ་དེ་ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ནི་དུས་དེའི་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་དང་གནས་ཆེན་སོ་སོའི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་མཆོད་རྟེན་ནམ་དེ་དག་གི་རྗེས་ཤུལ། དེ་དག་ཏུ་ཕེབས་ཟིན་པའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དུས་དེར་གྲགས་ཚོད་ལྟར་ལེགས་པར་བཀོད་པའི་ཆོས་འབྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཆེས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། དེ་སྔར་ཆོས་འབྱུང་དེ་གུང་མགོན་པོ་སྐྱབས་ (དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པ།) ཀྱིས་རྒྱ་ནག་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་ཞིག་འདུག་ཀྱང་། འགྱུར་དེ་ཙམ་མི་ལེགས་ཤིང༌། ཚིག་མང་པོ་མི་ཚང་ལ་དོན་ཤིན་ཏུ་བསྡུས་པས་དེའི་བསྡུས་དོན་རགས་བཤད་ཙམ་དུ་སོང་བ་དང༌། ཚིག་སྦྱོར་ལ་ལ་རྒྱ་ནག་སྐད་དང་ཅུང་ཟད་ཧེ་བག་བྱུང་ལ། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་མི་མཐུན་པའང་ཅི་རིགས་འདུག་པས། ཁོ་བོས་ (ལི་ཐང་ཞག་པ་རིན་པོ་ཆེ་འཇམ་དབྱངས་མཁས་གྲུབ།) དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ལེ་ཚན་འགའ་ཤས་གཟབ་ནན་གྱིས་གསར་དུ་བསྒྱུར་བ་ཡིན་རུང་ད་དུང་ནོར་བ་རེ་གཉིས་ཅིས་ཀྱང་ཡོད་ངེས་པས། མཁྱེན་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་འགྱུར་བཅོས་གནང་བར་ཞུའོ།།
༢༽ ཀོ་ས་ལའི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར།
ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ལེ་ཚན་ཀོ་ས་ལའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐོར་འདི་ལྟར། (कोसल) ཀོ་ས་ལའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་དེ། ཡུལ་དེའི་ཐ་གྲུའི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི་ལེ་དབར་ ༦༠༠༠ ལྷག་ཡོད་ཅིང༌། ཁོར་མོ་ཡུག་ཏུ་རི་བོས་བསྐོར་བས་ནགས་ཚལ་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་འདབས་འབྲེལ་བར་གྱུར་ཏོ། །རྒྱལ་ཁབ་དེའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཁྱོན་ནི་ལེ་དབར་ ༤༠ ལྷག་ཡོད་དེ། ས་གཞི་སྣུམ་ཞིང་རྩི་བཅུད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལ་གྲོང་རྡལ་ཕན་ཚུན་དུ་མཐོང་ཞིང་། མི་ཁྱིམ་འབྱོར་ཕྱུག་དང་ལྡན་པས་གང་བ། སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་ལུས་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་མདོག་གནག་པ་ཡུལ་གཤིས་རྩུབ་ཅིང་དཔའ་རྒོད་འཛོམས་པ་དང༌། ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་གང་ལའང་མོས་ཤིང་སྒྱུ་རྩལ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དག་གོ།
ཡུལ་དེའི་རྒྱལ་པོ་ནི་རྒྱལ་རིགས་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ལྷག་པར་གུས་ཤིང་དགོངས་པ་ཟབ་ལ་བྱམས་སེམས་ཆེ་བ་ཞིག་ཡོད་དོ། །ཕྱོགས་དེར་གཙུག་ལག་ཁང་ནི་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ལ་དགེ་འདུན་ནི་ཁྲི་ལ་ཉེ་བ་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་སློབ་པ་ཤ་སྟག་གོ །ལྷའི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་ཀྱང་བདུན་ཅུ་ལྷག་ཡོད་དེ། ཕྱི་རོལ་མུ་སྟེགས་ཀྱི་རིགས་མི་གཅིག་པ་དག་འདྲེས་ནས་འཁོད་དོ། །གྲོང་ཁྱེར་དེའི་ལྷོ་ཕྱོགས་མི་རིང་བ་ཞིག་ན་གཙུག་ལག་ཁང་རྙིང་པ་ཞིག་ཡོད་ཅིང༌། དེའི་ཉེ་འགྲམ་ན་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་མཆོད་རྟེན་ཞིག་ཡོད་དེ། གནས་འདི་ནི་སྔོན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་བསྟན་ནས་མུ་སྟེགས་སྟོན་པ་རྣམས་གང་དུ་བཏུལ་བའི་གནས་དེ་ཡིན་པས། ཕྱིས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱང་གཙུག་ལག་ཁང་འདིར་བཞུགས་སོ།།
༣༽ ཀླུ་སྒྲུབ་དང་ཨཱརྱ་དེ་ཝ་ཐོག་མར་མཇལ་ཚུལ།
དེའི་དུས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་མཚན་ནི་ (सातवाहन) སཱ་ཏ་ཝཱ་ཧ་ན་སྟེ་བདེ་སྤྱོད་བཟང་པོ་ཞུ་ཞིང༌། ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་ལྷག་པར་གུས་ཤིང་གཅེས་པས། བསྙེན་བཀུར་གྱི་སླད་དུ་ཁོར་ཡུག་གི་སྒོར་སྲུང་མ་དག་བཞག་གོ །དུས་དེར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཨཱརྱ་དེ་ཝ་སིངྒ་ལའི་ཡུལ་ནས་རྩོད་པའི་ཕྱིར་དུ་ལྷག་སྟེ། སྒོ་སྲུང་བ་ལ་མཇལ་འཕྲད་ཡོང་བར་སྦྲོན་ཅིག་ཅེས་སྨྲས་པས། དེ་ནས་སྒོ་བས་དོན་དེ་ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་ཞུས་པར། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་དེའི་སྙན་གྲགས་མཁྱེན་ནས། ལྷུང་བཟེད་ཆུས་གང་བ་སློབ་མ་ལ་གཏད་ནས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཆུ་འདི་ཁྱེར་ནས་ཨཱརྱ་དེ་ཝ་ལ་སྟོན་ཅིག་ཅེས་བསྒོས་སོ། །དེ་ནས་ཨཱརྱ་དེ་ཝས་ཆུ་ལ་གཟིགས་ནས་ཅང་མི་སྨྲ་བར་ཁབ་ཅིག་ལྷུང་བཟེད་ཀྱི་ནང་དུ་དོར་རོ། །སློབ་མས་ལྷུང་བཟེད་ཁྱེར་ནས་དོགས་པ་དང་བཅས་ཏེ་ཕྱིར་ལོག་གོ །ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་དེས་ཅི་ཞིག་བརྗོད་དམ་ཞེས་དྲིས་པས། ལན་དུ་སྨྲས་པ། ཅང་མི་སྨྲ་ཞིང་ཁབ་ཅིག་ཆུ་ནང་དུ་དོར་བ་ལགས་སོ།།
ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་སྨྲས་པ། ཨེ་མ་དེ་འདྲའི་ཤེས་རབ་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་གདའ་སྟེ། འདི་ནི་མཁྱེན་པ་རྨད་དུ་བྱུང་ཞིང་རྣམ་དཔྱོད་འཕགས་པ་དང་མཉམ་པ་ཞིག་ལགས་ན། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཅན་དེ་མྱུར་བར་ནང་དུ་བོས་ཤིག་ཅེའོ། །དེ་ལ་ལན་དུ་སྨྲས་པ། ཅིའི་སླད་དུ་ལགས། རྩོད་པའི་ལན་མི་སྨྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལགས་སམ། སློབ་དཔོན་གྱིས་སྨྲས་པ། ཆུ་ནི་སྣོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་གྲུ་བཞི་དང་ཟླུམ་པོར་འགྱུར་ཞིང༌། དངོས་པོའི་ཁྱད་པར་ལས་དྭངས་རྙོགས་སུ་འགྱུར་ལ། གང་ལ་བར་མཚམས་མེད་པ་དང་གསལ་དྭངས་གཞལ་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེས་བཀང་སྟེ་བསྟན་པས་ནི་བདག་ཉིད་སྦྱོང་བའི་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མཚོན་ནོ། །དེས་ཁབ་འདོར་བས་ནི་དེའི་དོན་རྫོགས་པར་གོ་བ་མཚོན་ཏེ། མི་དེ་ནི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་ཞིག་མིན་པས་མྱུར་བར་ནང་དུ་བོས་ཤིག་ཅེའོ།།
དེ་ལ་ཀླུ་སྒྲུབ་ནི་གཟི་བྱིན་གྱི་ཉམས་རྨད་དུ་བྱུང་བས་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་མཇལ་བ་ཙམ་གྱིས་གུས་ཤིང་དཔའ་ཞུམ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་སྟེ། གང་དག་གླེང་མོལ་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་མགོ་བོ་ས་ལ་དུད་པར་འགྱུར་བ་ཤ་སྟག་གོ །ཨཱརྱ་དེ་ཝ་ཉིད་ཀྱང་རྟག་ཏུ་གང་གིས་ཀྱང་ཐུགས་གཡོ་བར་མི་ནུས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། རིང་མོ་ཞིག་ནས་ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་གཞུང་དོན་འདྲི་བར་ལྷག་པར་མོས་པས་དེའི་དྲུང་དུ་སློབ་པ་ལྷུར་ལེན་པར་འདོད་མོད། འོན་ཏེ་ཐོག་མར་རང་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་སྤྱོད་པ་མངོན་པར་བྱ་བའི་སླད་དུ། ནང་དུ་ཕྱིན་ཏེ་མདུན་ཟུར་གྱི་གྲལ་ལ་ཉེ་བར་འཁོད་ནས་ཉིན་གང་པོར་ལེགས་བཤད་ཀྱི་གཏམ་སྒྲོག་པར་བྱེད་དེ། གང་སྨྲས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཚིག་སྙན་ཞིང་དོན་བཟང་བ་ཤ་སྟག་གོ།
དེ་ནས་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་སྨྲས་པ། ཉིད་ཀྱི་ལེགས་བཤད་འདི་དག་ནི་སྔོན་བྱུང་གསལ་བྱེད་དང་རྗེས་འཇུག་མཁས་པའི་གཙུག་རྒྱན་དུ་གྱུར་པས། ང་རྒས་ཤིང་འཁོགས་པ་ཞིག་ལ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་གཞོན་ནུ་ཁྱེད་དང་འཕྲད་པ་ནི་བུམ་ཆུ་བྱོ་ས་རྙེད་ཅིང་མར་མེའི་རྒྱུན་མི་ཆད་བྱ་བ་དེ་ཡིན་པས། མི་ཁྱོད་འདྲ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྟན་པ་རྒྱས་པར་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། དོན་ཟབ་ཀྱི་གཏམ་དེ་དག་ཐོས་པ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཨཱརྱ་དེ་ཝས་གསུང་དེ་ཐོས་པས་སེམས་ལ་ང་རྒྱལ་སྐྱེས་ཏེ། དོན་བཟང་གི་གླིང་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ཐོག་མར་རྩོད་པའི་ར་བ་ལས་བརྒལ་དགོས་པར་དགོངས་ནས། དཀའ་བའི་གནད་རྣམས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་བྱས་ནས་མགོ་བོ་བཏེགས་ཏེ་འདྲི་བར་རྩོམ་པ་ན། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་གཟི་བྱིན་མ་བཟོད་པར་མཇལ་བ་ཙམ་གྱིས་གང་འདྲི་བའི་ཚིག་རྣམས་བརྗེད་ནས་སྨྲ་མི་ནུས་པར་གྱུར་ཏེ་རང་ཉིད་ལ་འཁང་བཞིན་དུ་སླར་ཟུར་དུ་འདུག་ནས་གདམས་ངག་ཞུ་བར་རྩོམ་མོ། །དེ་ལ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་སྨྲས་པ། སླར་བཞུགས་ཤིག །དེང་ཁྱེད་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་གདམས་ངག་བདེན་པའི་དོན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་དོན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱའོ་ཞེའོ། །དེ་ནས་ཨཱརྱ་དེ་ཝས་ཡན་ལག་ལྔ་ས་ལ་ཕབ་པའི་ཕྱག་དང་བཅས་ཏེ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གུས་པས་སྨྲས་པ། བདག་གིས་དེང་ནས་བཟུང་སྟེ་ལེགས་པར་མཉན་པར་བགྱི་ལགས་སོ་ཞེའོ།།
༤༽ བདེ་སྤྱོད་དང་མཇལ་ཞིང་བུ་ལ་དབུ་སྦྱིན་ཚུལ།
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀླུ་སྒྲུབ་ནི་གསོ་བའི་གནད་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པས། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་གསོ་བའི་ཐབས་མཛད་དེ། དགུང་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་འདས་ཀྱང་ལང་ཚོ་མི་ཉམས་ཤིང་ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཞིག་གོ །རྒྱལ་པོ་བདེ་སྤྱོད་བཟང་པོར་ཡང་སྨན་མཆོག་དེ་ཐོབ་པས་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་ལོ། །རྒྱལ་པོ་དེ་ལ་ན་ཚོད་མ་སྨིན་པའི་རྒྱལ་བུ་ཐ་ཆུང་ཞིག་ཡོད་དེ། དེས་མ་ལ་སྨྲས་པ། བདག་གིས་ནམ་ཞིག་རྒྱལ་སྲིད་གཟུང་བར་འགྱུར། མས་ལན་དུ་སྨྲས་པ། ད་ལྟའི་གནས་བབས་ལ་བརྟགས་ན་ཁྱེད་ལ་དེའི་གོ་སྐབས་མེད་དེ་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ནི་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་ཞིང་བུ་ཚ་ཤི་ཟིན་པའང་མང་དུ་ཡོད་ཀྱང༌། ད་དུང་འཚོ་ཞིང་གཞེས་པ་དེ་ནི་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་བསོད་ནམས་སྟོབས་ལས་བྱུང་ཞིང་། སྨན་མཆོག་གི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པས། གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་བར་གཤེགས་ན་རྒྱལ་པོའང་གྲོངས་པར་འགྱུར་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀླུ་སྒྲུབ་ནི་ཤེས་རབ་ཆེ་ཞིང་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ། འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་སྲོག་ཀྱང་ཕངས་མེད་དུ་སྦྱིན་པར་མཛད་པ་ཞིག་ལགས་པས། གལ་ཏེ་ཁྱོད་དེར་སོང་ནས་དབུ་སློང་བར་ནུས་ན་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་རེ་བ་དེ་འགྲུབ་པའང་སྲིད་དོ་ཞེའོ།།
དེ་ནས་རྒྱལ་བུས་མའི་བཀའ་དང་དུ་བླངས་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་ག་ལ་བ་དེར་སོང་ངོ༌། །གཙུག་ལག་ཁང་གི་སྒོ་སྲུང་བ་ནི་རྒྱལ་བུར་གུས་ཤིང་འཇིགས་པས་ནང་དུ་ཚེགས་མེད་དུ་ཐར་རོ། །དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་བསྟོད་ཚོགས་ཁ་ཏོན་གནང་བཞིན་བསྐོར་བ་མཛད་པ་དང་ཐུག་སྟེ་གློ་བུར་དུ་རྒྱལ་བུ་ཕེབས་པ་གཟིགས་ནས་ས་དེ་ཉིད་དུ་ལངས་ཏེ་དྲིས་པ། དགོང་མོའི་ཕྱི་ཐུན་འདི་འདྲ་ལ་ཚབ་ཚུབ་ཏུ་ཕེབས་དོན་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ། འཇིགས་པའམ་དངངས་པས་མ་ལགས་སམ་ཞེའོ།།
ལན་དུ་སྨྲས་པ། བདག་གིས་མ་བྱམས་སེམས་ཅན་དེ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པའི་དུས་སུ། སྦྱིན་པར་སྤྱོད་པའི་སྐྱེས་བུའི་གཏམ་གླེང་བ་ན། བདག་གིས་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་སྲོག་ལ་ནོར་བུ་ལྟར་གཅེས་པར་འཛིན་ཅིང༌། མདོ་དང་ཆེད་བརྗོད་སོགས་གང་ནའང་རྣམ་སྨིན་གྱི་ལུས་འདིའི་ཉེས་དམིགས་བལྟས་ཏེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལ་སྦྱིན་པ་གཏོང་དགོས་སོ་ཞེས་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་ཞུས་པར། མ་བྱམས་སེམས་ཅན་མ་དེས་སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང༌། ཐོག་མར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་མཐར་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་བར་དུ་གཅིག་ཏུ་བརྩོན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་སོགས་ཉམས་སུ་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ། ལ་ལས་གཅན་གཟན་ལྟོགས་པར་རང་ལུས་སྦྱིན་པ་དང༌། ལ་ལས་རང་ཤ་བཅད་དེ་ཕུག་རོན་སྐྱོབ་པ་དང༌། རྒྱལ་པོ་ཟླ་འོད་ཀྱིས་བྲམ་ཟེ་ལ་རང་གི་དབུ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་དང༌། རྒྱལ་པོ་བྱམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གནོད་སྦྱིན་ལ་རང་གི་ཁྲག་འབྱིན་དུ་བཅུག་པ་དང༌། དེ་དང་དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་ཤིན་ཏུ་མང་བས་རེ་རེ་ནས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ། །སྔོན་གྱི་དུས་སུ་སྐྱེས་བུ་དེ་འདྲ་བ་ཤིན་ཏུ་མང་བ་བྱུང་ལ། དེང་གི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུའི་ཐུགས་བསྐྱེད་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས། བདག་ནི་མགོ་ཞིག་དོན་དུ་གཉེར་ནས་ལོ་མང་པོར་སློང་ནའང་གཏོང་བ་པོ་མ་རྙེད་ལ། གལ་ཏེ་བསད་ནས་མགོ་བོ་བླངས་ན་ནི་སྡིག་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཞིང༌། དོན་མེད་དུ་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པས་མ་རབས་ཀྱི་སྤྱོད་པའང་མངོན་པར་འགྱུར་བས། དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱེད་ཁོ་ན་འཕགས་པའི་ལམ་ཉམས་སུ་བླངས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་དོན་དུ་གཉེར་བ། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་བྱམས་པའི་ཐུགས་ཀྱིས་ཁྱབ་པས་ཕན་བདེ་མཐའ་ཡས་པར་སྒྲུབ་པ་མཛད་ལ། རང་གི་ལུས་འདི་ཆུའི་ལྦུ་བ་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད་པ་དང་། ཤིང་རུལ་སྡོང་པོ་ལྟར་དམན་པར་གཟིགས་པ་ཞིག་ན། ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཐུགས་བསྐྱེད་པའི་དམ་བཅའ་ལས་མི་འདའ་བར་བདག་གི་རེ་བ་དེ་སྐོང་དུ་གསོལ་ཞེས་ཞུས་སོ།།
དེ་ལ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་སྨྲས་པ་དེ་བདེན་ནོ། །ཁོ་བོ་ནི་སངས་རྒྱས་འཕགས་པའི་འབྲས་བུ་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཏོང་བ་ལ་རྗེས་སུ་སློབ་པ་ཞིག་ཡིན། ལུས་འདི་ནི་བྲག་ཆ་དང་ཆུ་བུར་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད་ཅིང༌། སྐྱེ་གནས་བཞི་དང་རིགས་དྲུག་གི་གནས་སུ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འཁོར་བས། ཁོ་བོས་རིང་མོ་ཞིག་ནས་དེ་ལྟར་བྱེད་པར་དམ་བཅས་པ་ཡིན་པས། ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པའི་དངོས་པོ་ལས་མི་བཟློག་མོད། འོན་ཏེ་རྒྱལ་བུ། དོན་གཅིག་གིས་མ་ལེགས་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་དུས་ལས་འདས་པ་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ཕ་ཡང་འཆི་བར་འགྱུར་བས། དེ་ནི་གང་གིས་སྐྱོབ་པར་དགོངས་ཤིག་ཅེའོ། །དེ་ནས་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་རང་གི་སྲོག་གཅོད་པའི་ཐབས་ལ་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་གཟིགས་པ་ན། རྩྭ་མཆོག་སྐམ་པོ་ཞིག་རྙེད་དེ། དེས་རང་གི་མགུལ་རལ་གྲི་རྣོན་པོས་གཅོད་པ་ལྟར་མཛད་དེ་དབུ་དང་ལུས་ཐ་དད་དུ་ཆད་དོ། །རྒྱལ་བུས་མཐོང་བས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་ནས་བྲོས་སོ། །སྒོ་སྲུང་བས་གོང་དུ་ཞུས་པས། རྒྱལ་པོས་དོན་དེ་ཐོས་པས་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་ནས་གྲོངས་སོ།།
༥༽ གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཤིང་རི་བོ་གསེར་དུ་བསྒྱུར་ཚུལ།
རྒྱལ་ཁབ་དེའི་ལྷོ་ནུབ་ཏུ་ལེ་དབར་སུམ་བརྒྱ་ཙམ་ན་རི་ནག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་དེ། རི་དེ་མཐོ་ཞིང་བརྗིད་ལ་གཅིག་པུར་འགྲེང་བ། འཕྲང་ཤིན་ཏུ་དོག་ལ་རིའི་ངོགས་ཀུན་ཏུ་འབུར་ཀོང་དང་བྲལ་བས་ཕ་བོང་དུམ་བུ་གཅིག་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་དེ། རྒྱལ་པོ་བདེ་སྤྱོད་བཟང་པོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཆེད་དུ། རི་དེ་བརྐོས་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་བྱེད་དེ། རི་དེའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་ལེ་དབར་བཅུ་གྲངས་མཚམས་ནས་བགྲོད་ལམ་བརྐོས་ཏེ་རི་འདབས་སུ་སླེབས་པ་ན། རི་མདུན་ནས་གྱེན་དུ་བརྐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྡོ་ལྷག་རྣམས་ནི་ས་གཞན་དུ་བསྐྱལ་ཏོ། །གཙུག་ལག་ཁང་དེའི་ཁོར་མོ་ཡུག་ཏུ་ཁྱམས་རིང་ཡངས་ཤིང་བྱ་འདབ་དང་ལྡན་པས་བསྐོར་ཞིང་། སྟེགས་བུ་རིམ་རྩེག་ཅན་དག་བསྐྲུན་ཏེ། དེ་ལ་ཐོག་བརྩེགས་རིམ་པ་ལྔ་དང་། ཐོག་རྩེག་རེ་རེར་ཁང་ཆེན་བཞི་བཞི་ཡོད་ཅིང༌། མཆོད་ཁང་སོ་སོར་གསེར་བཟང་ལས་གྲུབ་པའི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཚད་དང་མཉམ་པ་ལ་བཟོ་རྩལ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཤ་སྟག་བཞེངས་ཏེ། དེ་དག་ལའང་རིན་པོ་ཆེ་དང་གསེར་གྱི་རྒྱན་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་བརྒྱན་ཏོ། །རི་དེའི་རྩེ་མོ་ནས་ཐུར་དུ་དྭངས་གཙང་གི་ཆུ་རྒྱུན་མཛེས་པར་འབབ་པས་རྩེག་རིམ་གྱི་ཐ་གྲུ་ཀུན་ཏུ་བསྐོར་ནས་རྒྱུག་པ་དང༌། གཙུག་ལག་ཁང་དེའི་ཕྱི་རོལ་ནས་སྒེའུ་ཁུང་མང་པོས་བསྐོར་བས་ནང་གི་མཐའ་དབུས་ཀུན་ཏུ་འོད་སྣང་གིས་ཁྱབ་པར་གྱུར་ཏོ།།
རྒྱལ་པོ་བདེ་སྤྱོད་བཟང་པོས་ཐོག་མར་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པ་ན། རེ་ཞིག་ནས་མི་ནོར་གཉིས་ཀ་སྟོང་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་ཅིང༌། ལས་དེ་ནི་ཕྱེད་ཙམ་ལས་མ་འགྲུབ་པས་ཐུགས་ངལ་ཆེན་པོ་འཁྲུངས་པ་ན། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཅི་ཡི་སླད་དུ་སེམས་ངལ་བྱེད་ཅེས་སྨྲས་པར། རྒྱལ་པོས་ལན་དུ་ཞུས་པ། བདག་གིས་ནི་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སེམས་རླབས་པོ་ཆེ་བསྐྱེད་དེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་མཆོག་འདི་བསྐྲུན་ནས་དུས་རིང་དུ་བརྟན་པར་བགྱི་སྙམ་སྟེ། ཇི་སྲིད་བྱམས་པ་མགོན་པོ་ཕེབས་པའི་བར་དུ་གནས་པར་འདོད་ཀྱང༌། དགེ་བའི་ལས་དེ་མཐར་མ་ཕྱིན་པར་ནོར་རྣམས་ཟད་པས། དོན་དེ་དྲན་རེས་སུ་གློ་བ་མི་དགའ་ནས་ཇི་སྲིད་ནམ་མ་ལངས་བར་དུ་གཉིད་མི་ཉལ་བར་གནས་སོ་ཞེའོ།།
ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ངལ་མ་མཛད་ཅིག །ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་དང་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཟད་དུ་མེད་ཅིང༌། ཐུགས་བསྐྱེད་རླབས་པོ་ཆེ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡིད་ལ་གནག་པའི་དོན་རྣམས་སྒྲུབ་མི་ནུས་པ་ཅི་ཡང་མེད་པས། དེ་རིང་ཕོ་བྲང་དུ་སོང་ལ་བདེ་བར་རོལ་ཅིག །གནངས་ཀྱི་ཞོགས་པར་རི་བོའི་ཁྲོད་དུ་སྐོར་གཡེང་ལ་སོང་ནས་འདིར་ཤོག །བདག་ཅག་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པའི་གྲོས་བྱའོ་ཞེའོ། །རྒྱལ་པོས་བཀའ་དང་དུ་བླངས་ནས་སླར་ལོག་གོ །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་རྫས་སྨན་གྱི་ཐིགས་པ་རྡོའི་སྟེང་དུ་བྱུག་པས་རྡོ་ཐམས་ཅད་གསེར་དུ་བསྒྱུར་ནས་བཞག་གོ །རྒྱལ་པོས་རི་གསེབ་ཏུ་གསེར་དེ་དག་མཐོང་བས་སེམས་ཀྱི་གཏིང་ནས་ཤིན་ཏུ་སྤྲོ་བར་གྱུར་ཏེ། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་དྲུང་དུ་ཕྱིན་ནས་སྨྲས་པ། དེང་རིའི་གསེབ་ཏུ་སྐོར་བར་ཕྱིན་པས་ནགས་རིའི་གསེབ་ན་གསེར་གྱི་ཕུང་པོ་དག་མཐོང་སྟེ་ལྷ་འདྲེས་བསླུས་པའམ་གང་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཤེས་སོ་ཞེའོ།།
ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་སྨྲས་པ། དེ་ནི་འདྲེས་བསླུས་པ་མ་ཡིན་གྱི། གསེར་དེ་དག་ནི་དད་པའི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་དུས་ལས་མ་འགྱངས་པར་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་ལས་དེ་བསྐྲུན་པར་རིགས་སོ་ཞེའོ། །དེ་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྲུབ་པ་ན་ནོར་ནི་ད་དུང་མ་ཟད་པས། ཐོག་བརྩེགས་ལྔའི་གཙུག་ལག་ཁང་སོ་སོའི་ནང་དུ་གསེར་ལས་གྲུབ་པའི་སྐུ་གཟུགས་ཆེན་པོ་བཞི་བཞི་དག་བཞེངས་སོ། །དེ་ལས་ཀྱང་ལུས་པའི་ནོར་གྱི་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མཛོད་དུ་བཞུག་གོ །གནས་དེར་དགེ་འདུན་སྟོང་ཕྲག་བསྡུས་ཏེ་ཕྱག་དང་ཁ་ཏོན་ལ་བརྩོན་པར་མཛད་ཅིང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་རྒྱལ་བས་གསུངས་པའི་ལུང་གི་ཆོས་རྣམས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གསུངས་པའི་བསྟན་བཅོས་རྣམས། སྡེ་ཚན་སོ་སོར་ཕྱེ་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་དེའི་ནང་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་ལོ། །ཐོག་བརྩེགས་གོང་མར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་རབ་ཁོ་ན་འཇོག་པར་མཛད་ལ། ཐོག་བརྩེགས་འོག་མ་སྟེ་ལྔ་པར་དགེ་བསྙེན་ཞལ་ཏ་བ་རྣམས་འཁོད་དོ། །བར་གྱི་ཐོག་བརྩེགས་གསུམ་དུ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དག་གི་གནས་ཁང་བྱས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།།
གོང་གི་རྣམ་ཐར་འདི་ལས་དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་སྐུ་ཚེ་སྨད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསལ་བར་གསུངས་ཏེ། རགས་ཙམ་ཕྱེ་ན་དོན་ཚན་བརྒྱད་དུ་འདུ་བ་འདི་ལྟར། དང་པོ་ནི། ཀླུ་སྒྲུབ་སྐུ་ཚེ་སྨད་དུ་གང་ལ་བཞུགས་པའི་གནས་ཀོ་ས་ལའི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་དང༌། གཉིས་པ་ནི་ཡུལ་དེའི་རྒྱལ་པོ་བདེ་སྤྱོད་བཟང་པོས་ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་བསྙེན་བཀུར་ཇི་ལྟར་ཞུས་པ་དང༌། གསུམ་པ་ནི་ཨཱརྱ་དེ་ཝ་སིངྒ་ལ་ནས་ཕེབས་ཏེ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་སློབ་མའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་སྐོར་དང༌། བཞི་པ་ནི་གསོ་བའི་གནས་ལ་མཁས་པས་སྨན་སྦྱོར་གྱིས་རང་དང་རྒྱལ་པོའི་ཚེ་བསྲིངས་བ་དང༌། ལྔ་པ་ནི་རྒྱལ་བུ་ཐ་ཆུང་ལ་མས་བསྐུལ་ནས་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་དྲུང་ནས་དབུ་སློང་བས་སྐུ་གཤེགས་པ་དང༌། དྲུག་པ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་དེའི་ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་རི་ནག་པོ་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱལ་པོས་སྦྱིན་བདག་བྱས་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པ་དང༌། བདུན་པ་ནི་གསེར་འགྱུར་རྩི་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་པོའི་ཆོས་མཐུན་གྱི་རེ་བ་བསྐངས་པ་དང༌། བརྒྱད་པ་ནི་བྲག་གི་ངོས་ལ་བརྐོས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཐོག་བརྩེགས་ལྔ་པ་ཅན་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་པ་གྲུབ་ནས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་མཆོད་རྒྱུན་རྒྱ་ཆེར་ཚུགས་པ་དང་བཅས་པ་གསལ་བར་གསུངས་སོ།། །།
དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས་ཡིག་ཆ།
[1] ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ལུང་རིགས་རྒྱ་མཚོའི་གཏེར་མཛོད། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༩ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༡༢༡
ཡོང་ཁུངས། པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་གྱི་རྣམ་ཐར་འཛམ་གླིང་མཛེས་རྒྱན། ༼ཀ༽ རྩོམ་པ་པོ་རྣམ་གྲྭ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་འཕེལ། སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་དང་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་། ༢༠༢༣ ལོ། ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིང་ཀྲོན། Westphalia Press ཤོག་གྲངས་ ༥༠༥ ནས་ ༥༡༥ བར་གསལ་བ་ལས་བཏུས།