དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ། བྱོན་པ་ལེགས།
ཆ༽ རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་བསྟན་པར་བྱ་བ་མཛད་ཚུལ་གྱི་རྟོགས་བརྗོད།
དེ་ཡང་པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་ (1570-1662) གྱིས་མཛད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞི་བ་ལྷའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་པདྨ་དཀར་པོའི་ཕྲེང་བ་བྱིན་རླབས་ཀྱི་དྲི་བསུང་འཕྲོ་བྱེད་ལས[1]། ཟླ་ཞལ་རི་དྭགས་མིག་ཅན་མཛེས་པའི་སྐུ། །མཉེན་ལྕུག་འཁྲི་ཤིང་དལ་བུས་བསྐྱོད་པ་ལྟར། །ལྡེམ་ལྡེམ་གར་གྱིས་རོལ་པའི་འཇམ་པའི་དབྱངས། །ད་དུང་ངག་ལ་སྤོབས་པའི་མཆོག་སྦྱིན་སྩོལ། །
དེ་ནས་དཔལ་ལྡན་ནཱ་ལེནྡྲར་ཕེབས་ཏེ། རྒྱལ་བའི་རིང་ལུགས་པ་ཆེན་པོ། རྩོད་པའི་དུས་འདིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལྟར། པཎྜི་ཏ་ལྔ་བརྒྱའི་གཙུག་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྩེ་མོར་བཻཌཱུ་རྱ་བཞིན་མཛེས་པའི་མཁན་པོ་རྒྱལ་བའི་ལྷ་ལས་ཚིགས་སྔ་མ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་མནོས་ཏེ། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་མཚན་ཡང་ཞི་བའི་ལྷ་ཞེས་གསོལ་ཏོ།།
ཙནྡན་ཡལ་ག་ཇི་བཞིན་མཉེན་པའི་ཐུགས། །བུང་བ་ལྟ་བུར་སྤོང་བའི་སེམས་ཀྱིས་རྩེན། །ཤིང་བལ་ལྟར་འཇམ་སྐུ་ཡི་ལྷུན་པོ་ནི། །དམར་སེར་བླ་གོས་འཚམས་སྤྲིན་གཞོན་ནུས་འཁྱུད། །རིན་ཆེན་དོ་ཤལ་ནོར་བུའི་རྣ་ཆ་ཡིས། །རབ་རྨོངས་བྱིས་པའི་ཚོགས་རྣམས་སྤྲས་པ་ལྟར། །ངོ་ཚ་དྲན་དང་ཤེས་བཞིན་བག་ཡོད་པས། །བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་བརྒྱན། །གང་གི་འདུལ་བའི་དཔལ་གྱིས་བཅུ་ཕྲག་བཅུའི། །ལོ་དག་ཡོངས་སུ་བརྒལ་བར་ཚངས་སྤྱོད་ཀྱི། །བརྟུལ་ཞུགས་རྣམ་པར་བསྟེན་པའི་དྲང་སྲོང་ཡང་། །སར་བུའི་དགེ་སྦྱོང་གནས་ལ་རབ་ཏུ་བཀོད། །དེ་ཚེ་ཐུབ་དབང་གཉིས་པ་ཞིག །འོག་མིན་གནས་ནས་བྱོན་པ་བཞིན། །ལེགས་བྲིས་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདིའི། །ཡོན་གནས་བླ་ན་མེད་པར་གྱུར། །ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ལ་ཡ་དག་གི །དྲི་བཞིན་གསར་པའི་དགའ་སྟོན་གྱིས། །ཕྱོགས་ཀྱི་བུ་མོའི་དྲི་འཛིན་ལ། །བདུད་རྩིའི་མཆོག་ཀྱང་དེ་ཡིས་བྱིན།།
དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཡེང་བའི་དགྲ་སྡེ་མ་ལུས་དུག་ཅན་ཉོན་མོངས་པའི་དཔུང་དང་ལྷན་ཅིག་ཕམ་པར་མཛད་ཅིང་། །ཆེད་དུ་རྗེ་བཙུན་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་གསུང་གི་བདུད་རྩི་ངོམས་པ་མེད་པར་གསོལ་བ་དང་། གསོལ་བ་དག་ཀྱང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་ནས་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་དང་། ཕྱི་རབས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་གཞན་དག་ལ་མ་བུ་གཅིག་པུ་ལ་ཡིད་ཀུན་ཏུ་བརྩེ་བ་ལྟ་བུའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་བསྐུལ་ནས། ཡང་དག་པའི་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་སོགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཁས་པའི་བྱ་བས་དུས་འདའ་བར་མཛད་ཀྱང་། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་ངོར་ཟས་ཀྱི་འཚོ་བ་བསྟེན་པ་དང་། གྱི་ནར་འདུག་པ་དང་། འཆག་པ་མ་གཏོགས་མ་མཛད་ཅིང་། ཕལ་མོ་ཆེས་མ་རིག་པས། བྷུ་སུ་ཀུ་འདུ་ཤེས་གསུམ་པ་ཞེས་གྲགས་སོ།།
དེའི་ཚེ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ལྟ་བྱེད་དང་བྲལ་བ་འགའ་ཞིག་གིས། ཕྱིའི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ལ་དཔགས་ཏེ། དམ་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལས་སུ་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་རོལ་པར་གནས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་པ་ལ། འདི་ནི་གང་དང་ཡང་མི་ལྡན་པ་ཞིག་སྟེ། དེ་བས་ན་དད་པས་བྱིན་པ་ལ་ལོངས་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་མི་བཏུབ་པས་ན་གཞན་དུ་བསྐྲད་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ (གསོ་སྦྱོང་གི་) མདོ་འདོན་རེས་བྱས་པས་དོན་དེ་ཉིད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དེ་ལ་མདོ་འདོན་པར་གསོལ་བས། དེ་ལྟ་བུ་བདག་གིས་ཇི་ལྟར་ནུས་ཞེས། ཞལ་གྱིས་མ་བཞེས་པས། སླར་ཡང་ནན་ཏུར་བསྐྱེད་དེ་གསོལ་བས། དེ་ལྟར་ན་བགྱིའོ་ཞེས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་སོ།།
དེ་ནས་དཔལ་ལྡན་ནཱ་ལེནྡྲའི་དགེ་འདུན་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་དབུས་སུ། ཉམས་སད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིགས་བྲལ་གདོང་ལྔས་བཏེགས་པའི་ཁྲི་མཐོན་པོ་བཤམས་ནས། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་འཛེག་པ་དག་ཀྱང་མི་ཤེས་སོ་སྙམ་ན། ཕྱག་གིས་ཅུང་ཟད་མནན་ནས་སྟེང་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པར་གཤེགས་པས། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཞེ་འགྲས་སུ་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཤིན་ཏུ་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དེས་འཛུམ་ཟེར་གསལ་བར་ཕྱུང་སྟེ། མདོ་སྔོན་ཆད་གྲགས་པ་ཞིག་འདོན་ནམ། མ་གྲགས་པ་ཞིག་འདོན་ཞེས་དགེ་འདུན་རྣམས་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་ནི་འདི་ལྟར།
ཁོ་བོའི་བློ་གྲོས་དབྱར་སྐྱེས་ཁང་བཟང་ལས། །ལེགས་བཤད་གསར་པའི་ཆུ་ཆར་སྤྲོས་པ་ཡིས། །ཐུབ་བསྟན་རྩི་བཅུད་རྒྱས་པར་བྱའམ་ཅི། །འོན་ཏེ་སྔོན་གྲགས་ལེགས་བཤད་དགའ་སྟོན་འགྱེད། །ཅེས་གསུངས་པ་ན། སྔོན་མ་གྲགས་པ་ཞིག་གསུང་བར་ཞུས་པས། བཞིན་གྱི་མདངས་གསལ་པོར་ཕྱུང་ནས། ལྷའི་རྔ་ལྟར་རྣ་བར་འོང་ཞིང་ཡིད་དུ་འབབ་པ། རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་གསུང་གི་ཤེལ་སྐྱོགས་བཟང་པོས། འདུས་པ་རྒྱ་མཚོའི་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་རོ་འཛིན་གྱི་དབུས་སུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ལེགས་བཤད་ཀྱི་རོ་བཅུད་ཕུན་ཚོགས་པའི་བཏུང་བ་སྩལ་བས། དཔག་ཏུ་མེད་པའི་གདུལ་བྱ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་རིགས་ངེས་པའི་བདེ་བས་ཁྱབ་པར་མཛད་དོ།།
དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ལེའུའི། གང་ཚེ་དངོས་དང་དངོས་མེད་དག །ཅེས་པ་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ནམ་མཁའ་ལ་འཕགས་ཏེ། མཐར་སྐུའི་མངོན་པར་བསྔོ་བའི་ལེའུ་བཏོན་ནས་གཤེགས་སོ། །ཀུན་འདུས་མཐོན་པོའི་ཁྲི་ལ་མགོན་པོ་སྟེ། །ཞུམ་ཕྱིར་དམ་ཆོས་སྟོན་པར་གསོལ་བ་ན། །གང་གི་ཞབས་སེན་གསར་པའི་ཟླ་རིས་ནི། །མཐོ་ཡང་ཤར་རིའི་རྩེ་མོར་མངོན་པར་འཛེགས། །ལྷུན་པོ་ལྟ་བུར་མཐོ་བའི་སྤོབས་པ་དང་། །རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུར་ཟབ་པའི་མཁྱེན་པ་ཡིས། །དོན་ཟབ་སྡེབ་ལེགས་སྔོན་མེད་གཎྜིའི་དབྱངས། །མ་ལུས་རྣ་རྒྱན་བཞིན་དུ་མཛེས་པར་གྱུར། །གསེར་གྱི་འདབ་བརྒྱ་རྒོད་པའི་ཞལ་བཟང་ངོགས། །དུང་ལྟར་དཀར་བའི་ཚེམས་ཀྱི་ཟེའུ་འབྲུའི་གསེབ། །ཟབ་གསལ་སྦྲང་རྩི་རྒྱས་པའི་དུས་སྟོན་གྱིས། །བློ་གསལ་བུང་བའི་ཚོགས་ལ་ཕན་བདེ་བསྒྲུབས། །དེ་ཚེ་ལྷ་ཡི་ལམ་བཟང་ནས། །ག་བུར་དྲི་བཟང་གིས་བསྒོས་པའི། །ཡིད་འོང་ཆུ་སྐྱེས་གཞོན་ནུ་རྣམས། །ཕན་ཚུན་རྩེ་ཞིང་རྣམ་པར་ལྡིང་། །དེ་ནས་བདག་ཉིད་ཆེ་དེ་དེ་མ་ཐག །ཇེ་མཐོ་ཇེ་མཐོར་རྫུ་འཕྲུལ་གཤོག་རླབས་ཀྱིས། །མཁའ་དང་མཁྱེན་པ་འགྲན་པར་ཆས་པ་ན། །འདིས་ནི་བདག་གི་ཕ་མཐའ་སྟོན་ནོ་ཞེས། །མཁའ་དབྱིངས་མཛེས་མ་ཟ་འོག་ཕག་ཏུ་བྲོས།།
དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དེས་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་དང་། འདུས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ལས་གང་དག་སྡང་བར་སེམས་པ་དག་ནི་ལྷག་པར་འགྱོད་ཅིང་། མཆི་མས་མགྲིན་འགགས་ཏེ་འཛེར་འཛེར་བའི་ཆོ་ངེ་འདོན། གཞན་ཐམས་ཅད་དད་པས་ཡི་རང་ནས་དང་བས་ཐལ་མོ་སྙིང་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།།
དེའི་ཤུལ་དུ་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པའི་གཟུངས་ལ་དབང་འབྱོར་པའི་པཎྜི་ཏ་རྣམས་ཀྱིས་གཞུང་བསྡུས་པ་ན། ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལེའུ་དགུ་པའི་བདག་ཉིད་ཤླཽ་ཀ་བདུན་བརྒྱ་ཡོད་པར་བཟུང་ཞིང་། ཡུལ་དབུས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལེའུ་བཅུ་པའི་བདག་ཉིད་ཤླཽ་ཀ་སྟོང་ཡོད་པར་བཟུང་བས་མི་མཐུན་པ་དང་། བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཡང་། །ངེས་པར་ཡང་དང་ཡང་དུ་བལྟ། །ཡང་ན་རེ་ཞིག་མདོར་བསྡུས་པའི། །མདོ་རྣམས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་[2]བལྟ། །ཞེས་གསུངས་པའི་བསྟན་བཅོས་གཉིས་པོའང་ཇི་ལྟར་ཡིན་མ་རིག་པས་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་ན། དུས་ནམ་ཞིག་གི་ཚེ་མཆོད་རྟེན་དཔལ་ཡོན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ན་བཞུགས་པ་ཐོས་ཏེ། དགེ་སློང་གཉིས་སྤྱན་འདྲེན་དུ་བཏང་བས། གཞུང་གི་ཚད་ཡུལ་དབུས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལྟར་ཡིན། བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་དང་། མདོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་གཉིས་པོ་ཁོ་བོའི་སྤོང་ཁང་གི་གདུང་གསེབ་ན་པཎྜི་ཏའི་ཡི་གེ་ཕྲ་མོས་བྲིས་ནས་ཡོད། ཅེས་དེ་དག་གི་བཤད་པ་དང་བསྒྲུབ་པའི་བཀའ་ཡང་གནང་ངོ་།།
གསེར་མདོག་རློན་ལྡན་ཕྱོགས་སུ་མྱུལ་བ་ལྟར། །མཛེས་པའི་སྐུ་ནི་ལྷ་ཡི་ལམ་ན་མཛེས། །དྲི་ཟའི་རྒྱུད་མང་སྒྲ་ལ་འགྲན་བཟོད་པའི། །སྙན་པའི་གསུང་ནི་ལེགས་བཤད་རྩེ་དགས་འཁྱུད། །དེའི་ཚེ་འཛིན་མའི་ངོས་སུ་གུར་ཀུམ་གྱི། །དོག་པ་བཀོད་འདྲའི་འདུས་པ་རྒྱ་མཚོ་ཚོགས། །པད་དཀར་དྲ་བས་ཁེབས་པའི་ཆུ་ཡི་གཏེར། །རིང་ནས་མིག་ལམ་གྱུར་པའི་ངང་པ་བཞིན། །གང་གི་མཛད་པའི་སྣང་བ་ཆ་ཙམ་ཞིག །དང་བའི་ཡིད་ངོར་ཤར་བར་གྱུར་མ་ཐག །མིག་གི་བུ་གར་མཆི་མའི་ཆུ་ཐིགས་གཡོ། །ལག་པའི་པདྨོ་སྙིང་གར་འཛུམ་པར་བྱེད། །འབྲས་བཟང་ཁུར་གྱིས་ནོན་པའི་ལྗོན་པ་བཞིན། །གཙུག་གི་ཅོད་པན་ས་ལ་དུད་པར་བྱས། །མ་ལུས་ཡིད་ཀྱིས་དད་པའི་སྤུ་ལོང་འཛིན། །དག་པའི་སེམས་ནི་རངས་པའི་ཞགས་པས་བཅིང་། །སླར་ཡང་ཡིད་གཉིས་མུན་པ་སྟུག་པོ་རྣམས། །བརྩེ་བའི་འོད་ཚོགས་འདུས་པའི་སྒྲོལ་མ་ཡིས། །གསལ་ཞིང་ལེགས་པར་བཤད་པའི་འོད་དཀར་གྱིས། །ཐུབ་བསྟན་ཀུནྡའི་ཚལ་རབ་རྒྱས་པར་མཛད། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞི་བའི་ལྷའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་པདྨ་དཀར་པོའི་ཕྲེང་བ་བྱིན་རླབས་ཀྱི་དྲི་བསུང་འཕྲོ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལས། ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས། ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་ལ་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་མཛད་པའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་སྟེ། འདབ་མ་གཉིས་པའོ། །ཞེས་གསལ་ལོ།། །།
དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས་ཡིག་ཆ།
[1] པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ། ༼ཀ༽ ཤོག་ ༡ན༡ ནས་ ༡༨ན༢ བར།
[2] ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་མཚན་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་མང་དུ་ཡོད་པ་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་མདོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་དང་། སློབ་དཔོན་ཨཱརྱ་དེ་ཝས་མཛད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ། འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཐེག་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་དང་། མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ། རྒྱལ་སྲས་ཞི་བ་ལྷས་མཛད་པའི་བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ། སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་གིས་མཛད་པའི་ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ། སློབ་དཔོན་ཁྱད་པར་བཤེས་གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་འདུལ་བ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་སོགས་མང་ལ། ཀླུ་སྒྲུབ་དང་ཞི་བ་ལྷ་གཉིས་ཀས་བསླབ་བཏུས་དང་། མདོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་རེ་རེ་མཛད་ཀྱང་ད་ཆ་ཡ་གྱལ་རེ་རེ་ལས་མི་བཞུགས་སོ།།
ཡོང་ཁུངས། པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་གྱི་རྣམ་ཐར་འཛམ་གླིང་མཛེས་རྒྱན། ༼ག༽ རྩོམ་པ་པོ་རྣམ་གྲྭ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་འཕེལ། སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་དང་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་། ༢༠༢༣ ལོ། ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིང་ཀྲོན། Westphalia Press ཤོག་གྲངས་ ༤༣ ནས་ ༤༨ བར་གསལ་བ་ལས་བཏུས།