ད༽ འབུམ་སྡེ་དགུ་བཅུ་གོ་དགུ་དབྱིག་གཉེན་གྱི་ཐུགས་ལ་མངའ་ཚུལ།

ད༽ འབུམ་སྡེ་དགུ་བཅུ་གོ་དགུ་ཐུགས་ལ་མངའ་ཚུལ།

 

དེ་ཡང་པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་ (1428-1507) གྱིས་མཛད་པའི་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་ཞབས་ཀྱི་རྟོགས་བརྗོད་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཡིད་བཞིན་མཛོད་སྒོ་ལས^[1]།

ཐུབ་བསྟན་འབུམ་ཕྲག་བརྒྱ་ཡི་མཛོད་བཟུང་ནས། །

ཉིན་རེ་བཞིན་ཡང་ངེས་དོན་མཆོག་གཅིག་པའི། །

ཕ་རོལ་ཕྱིན་གྱུར་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པའི་མདོ། །

ཚིག་ཟུར་མ་ཉམས་ལྗགས་རྩེར་འདོན་པས་གདོན། །

ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་ཀརྨ་པ་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོས་ (1454-1506) མཛད་པའི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་རྒྱན་དྲུག་མཆོག་གཉིས་དང་གངས་ཅན་བསྟན་པའི་རྒྱན་བཞི་ལ་བསྟོད་པ་ལས^[2]།

སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཚུལ་བཟུང་ནས། །དགུ་བཅུ་གོ་དགུ་འབུམ་སྡེ་ཡི། །

གསུང་རབ་རྣམས་ལ་གཟུངས་སྟོབས་ཅན། །མཁས་མཆོག་དབྱིག་གཉེན་ཞབས་ལ་འདུད། །

ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཡོངས་འཛིན་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་ (1713-1793) གྱིས་མཛད་པའི་ལམ་རིམ་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རྣམ་ཐར་ལས་^[3]ཀྱང་། རྒྱལ་བའི་བཀའ་འཛམ་བུ་གླིང་ན་བཞུགས་པ་མཐའ་དག་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ་དེའི་ཚེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་མདོ་ལྔ་བརྒྱ་ཤླཽ་ཀ་འབུམ་ཕྲག་གསུམ་ཡོད་པར་གྲགས་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ། འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་མདོ། ཤེར་ཕྱིན་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་སོགས་མདོ་ལྔ་བརྒྱ། གསང་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་རྒྱུད་སྡེ་ལྔ་བརྒྱ་རྣམས་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ་ལོ་རེའི་ནང་དུ་ལན་རེ་ཁ་ཏོན་དུ་མཛད་དེ། དེ་ཡང་ལྕགས་ཀྱི་གཞོང་རིང་ཏིལ་མར་གྱིས་བཀང་བའི་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་ཉིན་མཚན་སྦྲེལ་མ་ཞག་བཅོ་ལྔ་རེའི་རིང་ལ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་མདོ་དེ་རྣམས་ཚར་རེ་ཁ་ཏོན་དུ་འགྲོ་བར་མཛད། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པ་ནི་ཉིན་རེ་བཞིན་ཁ་ཏོན་དུ་མཛད་དེ། རྒྱལ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་འདི་ལས་མང་དུ་ཐོས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་སུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་འཕགས་ཡུལ་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་གཏམ་དུ་གླེང་ངོ་། །ཞེས་གསལ་ལོ།།

དེ་བཞིན་དཀོན་མཆོག་འཇིགས་མེད་དབང་པོས་ (1728-1791) མཛད་པའི་འཛམ་གླིང་མཛེས་བྱེད་རྒྱན་དྲུག་མཆོག་གཉིས་ཀྱི་བསྟོད་པ་ལས^[4]།

བདེན་གཉིས་ཤེས་བྱའི་དེ་ཉིད་སྟོན་པའི་གཞུང་། །

འབུམ་སྡེ་དགུ་བཅུ་གོ་དགུས་མགུལ་བརྒྱན་ཅིང་། །

རང་གཞུང་གྲུབ་མཐའ་རྒྱ་མཚོའི་མཐར་སོན་པ། །

མཁས་མཆོག་དབྱིག་གཉེན་ཞབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྗེ་བཙུན་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས་ (1575-1634) མཛད་པའི་རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་ལས་^[5]ཀྱང་། དེའི་ཚེ་རྒྱལ་བའི་བཀའ་མི་ཡུལ་ན་བཞུགས་པ་མཐའ་དག་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས། སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འོག་རོལ་ཏུ་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་ལྟ་བུའི་མང་དུ་ཐོས་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གྲགས་སོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལས་མདོ་ལྔ་བརྒྱ་ཤླཽ་ཀ་འབུམ་ཕྲག་གསུམ། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་འདུས་པ་ཞེ་དགུ་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས། ཕལ་པོ་ཆེ་དང༌། འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་རེ་རེར་བགྲངས། ལྷག་མ་ཤེར་ཕྱིན་འབུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ཆེ་ཆུང་ཀུན་བསྡོམས་པ་ལྔ་བརྒྱ་དང༌། གཟུངས་སྔགས་ལྔ་བརྒྱ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཚིག་དོན་མ་ལུས་པ་ཐུགས་སུ་བཞུགས་སོ། །ལོ་རེའི་ནང་དུ་ལན་རེ་ཞལ་འདོན་དུ་མཛད་དེ། ཏིལ་མར་གྱི་རྫིང་བུའི་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་ཉིན་མཚན་སྦྲེལ་མ་བཅོ་ལྔས་དེ་རྣམས་ཚར་གཅིག་ཞལ་འདོན་དུ་གྲུབ་པར་མཛད་ཅིང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པ་ཉིན་རེ་བཞིན་འདོན་པར་མཛད་པ་ཡང་ཆུ་ཚོད་གཅིག་གཉིས་ཙམ་རེ་ལ་གྲུབ་པར་མཛད་དོ། །ཞེས་གསལ་བས་ན། ཨཀྱཱ་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོས་ (1910-1948/1949) མཛད་པའི་ཀུན་མཁྱེན་གཉིས་པ་དབྱིག་གཉེན་གྱི་བསྟོད་པ་ལས^[6]།

ཉན་ཐོས་སྡེ་སྣོད་ལྔ་བརྒྱ་དཀོན་བརྩེགས་དང་། །

ཕལ་ཆེན་འདུས་པ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་པ་སོགས། །

ས་སྟེང་ཐུབ་པའི་གསུང་རབ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །

ཁྱོད་ཐུགས་རྟག་ཏུ་གང་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

དེ་སླད་རྒྱལ་བའི་ཉི་མ་ནུབ་རྗེས་སུ། །

མང་ཐོས་འོད་དཀར་བྱེ་བའི་འཁོར་ཡུག་ཅན། །

ཆོས་ཀྱི་ཟླ་བ་འདི་འདྲ་མ་བྱུང་ཞེས། །

གྲགས་པས་ས་སྟེང་ཁྱབ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་ཀུན་དགའ་འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་རབ་རྒྱ་མཚོས་ (1901-1959) མཛད་པའི་འཛམ་གླིང་རྒྱན་དྲུག་མཆོག་གཉིས་རྣམས་ཀྱི་རྟོགས་བརྗོད་ངོ་མཚར་སྙན་ངག་གསེར་གྱི་ཉག་ཐག་ལ་བསྟར་བའི་བསྟོད་པ་རྨད་བྱུང་ནོར་བུའི་འཕྱང་འཕྲུལ་བློ་གསལ་མགུལ་རྒྱན་ལས^[7]།

རྣམ་འདྲེན་རྒྱལ་བའི་ཉི་མ་ནུབ་རྗེས་སུ། །

མང་ཐོས་འོད་དཀར་བྱེ་བའི་འོད་ཡུག་ཅན། །

ཆོས་ཀྱི་རྟ་ལྗང་འདི་འདྲ་མ་བྱུང་ཞེས། །

ས་སྟེང་གྲགས་པས་ཁྱབ་པ་ཨེ་མ་མཚར། །

ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མས་ (1883-1937)  མཛད་པའི་འཛམ་གླིང་མཛེས་བྱེད་རྒྱན་དྲུག་མཆོག་གཉིས་སོགས་འཕགས་བོད་ཀྱི་པཎ་གྲུབ་ཆེན་པོ་འགའ་ཞིག་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཕུལ་བྱུང་དོན་ལྡན་ལས^[8]།

དགུས་ལྷག་དགུ་བཅུའི་གྲངས་ལྡན་གཞུང་བརྒྱའི་བཅུད། །

མགུལ་བའི་བུམ་བཟང་ཉེར་མཚོར་ཡོངས་གཏམས་པས། །

མཁས་ཀུན་མགོ་བོར་ཞབས་སེན་ནོར་བུའི་འོད། །

འགོད་མཁས་དབྱིག་གཉེན་ཞབས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། །

ཞེས་གསོལ་འདེབས་མཛད་པ་དག་ནི་དོན་ལ་གནས་པའི་ཆེ་བསྟོད་ལགས་སོ།།  །།

དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས་ཡིག་ཆ།

^[1]  དབྱིག་གཉེན་གྱི་རྟོགས་བརྗོད། པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་གྱི་བཀའ་འབུམ། ༼མ༽ དཔེ་རིང་། ཤོག་ ༩བ༥

^[2]  བཀའ་བརྒྱུད་ཞལ་འདོན་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། ཞང་ཀང་ཐེན་མཱ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༣ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༦༡

^[3]  ལམ་རིམ་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རྣམ་ཐར། ཐེ་ཝན་པར་མ། ༢༠༠༧ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༨༡

^[4]  དཀོན་མཆོག་འཇིགས་མེད་དབང་པོའི་གསུང་འབུམ། ༼ཉ༽ བསྟོད་ཚོགས། དཔེ་རིང་ཤོག་ ༣༡ན༢ ནས་ ༣༡བ༦ བར།

^[5]  རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༦ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༡༥༣

^[6]  བློ་བཟང་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་འབུམ། ༼ཉ༽ དཔེ་རིང་། ཤོག་གྲངས་ ༡༧བ༣ ནས་ ༡༩ན༦ བར།

^[7]  ཇོ་ནང་མདོ་སྔགས་རིག་པའི་དཔེ་ཚོགས། ༼༢༦༽ སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༩ ལོ། ཤོག་ ༤ ནས་ ༦ བར།

^[8]  པཎ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མའི་གསུང་འབུམ། ༼ཁ༽ བཀྲས་ལྷུན་པར་མ། དཔེ་རིང་། ཤོག་གྲངས་ ༡ན༡ ནས་ ༤ན༣ བར།

 

ཡོང་ཁུངས། པཎ་གྲུབ་བཅུ་བདུན་གྱི་རྣམ་ཐར་འཛམ་གླིང་མཛེས་རྒྱན། ༼ང༽ རྩོམ་པ་པོ་རྣམ་གྲྭ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་འཕེལ། སྐུ་བཅར་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་དང་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་། ༢༠༢༣ ལོ། ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིང་ཀྲོན། Westphalia Press ཤོག་གྲངས་ ༡༠༡ ནས་ ༡༠༤ བར་གསལ་བ་ལས་བཏུས་པའོ།།